Stamboom Forum » Hulp gevraagd/aangeboden  

Schrijfwijze van voorvoegsels in Nederland

Uit "TAALTIPS" van het Genootschap voor Taal & Van Dale Lexicografie ("www.taalpost.nl/texts/archief/pdf/taalpost_112.pdf") :

2. Taaltip: 'mevrouw de Jong' of 'mevrouw De Jong'
Het voorvoegsel van een achternaam wordt in Nederland met een hoofdletter geschreven als er geen
voornaam of voorletters aan de achternaam voorafgaan. Vandaar: 'mevrouw De Jong', maar 'mevrouw C.G.
de Jong' en 'mevrouw Corrie de Jong'.
In de aanhef van een brief blijven voorletters en voornamen meestal achterwege en krijgen voorvoegsels
dus een hoofdletter: 'Geachte heer De Vries', 'Geachte mevrouw Van den Putte'. In de adressering
daarentegen worden de voorletters of de voornaam vaak wel vermeld en krijgt het tussenvoegsel een kleine
letter: 'Aan de heer J. de Vries', 'Aan mevrouw M.L. van den Putte'.
In de meisjesnaam van een getrouwde vrouw wordt een voorvoegsel met een kleine letter geschreven als
de naam van de echtgenoot ervoor staat: 'mevrouw Hendriks-van Dongen', 'mevrouw Van Hartskamp-van
Meurs'.
In Vlaanderen behouden voorvoegsels altijd hun originele schrijfwijze.

Schrijfwijze van voorvoegsels in Nederland

Dat is juist, dat is het algemeen geldend gebruik, dat is te zeggen: in hedendaags doorsnee schrijf- en drukwerk, zoals brieven, verslagen en wat dies meer zij.

Wat natuurlijk niet betekent dat we er niet van zouden mogen afwijken. Ik kan u natuurlijk een brief sturen met Geachte Heer Van Nuijs. U zoudt niet beledigd zijn .

Schrijfwijze van voorvoegsels in Nederland

Maar om terug te keren naar de geschiedenis, want daar komen we vandaan en daar ging het ook eigenlijk over. In oude stukken zien we dat het gebruik van hoofdletters nogal warrig kan zijn. In het ene document staat er bijna geen één; in het andere vliegen ze min of meer als raketten door de lucht. Hetzelfde geldt vaak voor interpunctie.

Welnu, om daar bij transcripties enige systematiek in aan te brengen en de leesbaarheid te bevorderen, heeft het Historisch Genootschap al jaren geleden een boekje uitgegeven: Richtlijnen voor het uitgeven van historische bescheiden.

Zoals het woord al aangeeft: een richtlijn is een aanbeveling en geen dwingend voorschrift. Het HG beveelt dus aan om bij transcriptie van stukken uit de moderne geschiedenis (dwz. na de Middeleeuwen) de spelling van de tekst te handhaven, maar voor het gebruik van hoofdletters, leestekens en alineaverdeling de thans geldende gewoonte te volgen. Aan de tekst doet dat inhoudelijk geen afbreuk, terwijl de toegankelijkheid verbetert.

Kom ik dus in de archieven van de universiteit een 17de-eeuwse tekst tegen met: den Wel edel Geleerden Heer doctor Serge van nuys, Doctor der beide Rechten, zo Romeins als canoniek.....(u ziet al: er is geen staat te maken op het gebruik), dan maak ik daar dus van:

Den weledelgeleerden heer doctor Serge van Nuijs, doctor der beide rechten, zo Romeins als canoniek.

Het wordt een normale zin met normaal hoofdletter- en interpunctiegebruik. Dezelfde methode geldt dus ook voor het aaneen-, dan wel het los schrijven van woorden. De ypsilon ondervindt standaardisatie tot ij, tenzij bij duidelijke leenwoorden.

Schrijfwijze van voorvoegsels in Nederland

Ter aanvulling van de reactie van Leo ... ik ben ondertussen ook zelf nog maar eens dieper gaan graven.

Voor wat betreft de spellingsregels is het inderdaad Nederlands en geen Vlaams gebruik om die voorvoegsels van hoofdletter te laten wijzigen.

Maar bij Meertens las ik nog wat aanvullende dingen, zowel over het gebruik van de achternamen (en de verschillende evolutie in Nederland en België) -die te maken hebben met de latere invoering van de registers BS in Nederland ten opzichte van België- maar ook een goede verklaring voor het alternatief gebruik van de IJ en de Y in Nederland. Voor wie geïnteresseerd is: http://www.meertens.knaw.nl/nfb/detail_naam.php?info=component&component=ij-y&nfd_naam=Nuijs%20%28y%29&gba_lcnaam=&operator=eq&taal=.

Schrijfwijze van voorvoegsels in Nederland

http://www.meertens.knaw.nl/nfb/detail_naam.php?info=component&component=ij-y&nfd_naam=Nuijs%20%28y%29&gba_lcnaam=&operator=eq&taal=.

Zo is het wat handiger.

Een en ander staat natuurlijk los van de juridische implicaties van verkeerde spellingen in actuele stukken die een ambtseedig karakter hebben. Dat moge duidelijk zijn.