Stamboom Forum » Hulp gevraagd/aangeboden  

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Het kwam vaker voor dat kinderen zich anders noemden dan hun vader had bepaald. Zie hier bijv. de trouwakte van Jacob Benedictus van Gelder, "Meerderjarige zoon van Benedictus Jacobs van Lier en Ester Eliazar":

 

http://www.vernoeming.nl/jacob-benedictus-van-gelder-zoon-van-benedictus-jacobs-van-lier

 

Onduidelijk hoe dit mogelijk is.

 

Wat betreft het aannemen van "rare" namen: dit is een wijdverbreid verhaal, maar er zijn maar heel weinig voorbeelden van bekend (o.a. Obe Sybrens, die de naam Profeet van Sion aannam). De meeste "rare" namen bestonden voor de naamsaanneming al, zoals Mirjam terecht opmerkt.

 

 

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Om een lang verhaal kort te maken.

 

" Voor zijn huwelijk moest zijn geboorte-extract/akte worden overgelegd.  Daarin stond alleen Alberts.

Uiteraard is de geboorteakte bepalend!  ".

 

Wat moest de Ambtenaar van de Burgerlijke Stand anders? De geboortebewijzen van de verloofden moesten worden ingeleverd. De ambtenaar moest zich aan de wettelijke regels houden.

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Ik had het allemaal wel wat uidelijker kunnen formuleren denk ik: Feit is dat Jappe Alberts Broodwinner (zo staat het in de akte) in 1826 trouwt en vervolgens een jaar later zijn zoon als Albert Alberts laat inschrijven bij de BS. Mocht de ambtenaar dat zomaar doen? En mocht hij Jappe Alberts Broodwinner dan vervolgens weer als Jappe Alberts laten overlijden? (Hij was natuurlijk wel, want ruim vóór 1811, als Jappe Alberts geboren, maar hij werd ook met naam genoemd in de akte van naamsgeving). Had daar dan geen nieuwe akte van naamsaanneming (nu van de naam Alberts) aan te pas moeten komen?

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Ach wat wel mocht of niet mocht is later niet meer relevant.

Inderdaad werd er soms behoorlijk gerommeld met de familienamen in Friesland.

Natuurlijk waren er voorschriften, maar er werd niet zo nauw gekeken door de ambtenaar in de eerste 30 jaren na de off. invoering van de burgelijke stand.

Mijn voorvader Aede Pieters Rollema huwde in Friesland in 1820 als Rollema.

zijn oudste zoon Jan werd enkele jaren na dit huwelijk ingeschreven bij zijn geboorte als Jan Rolsma (waar ik van afstam) hij huwde in Den Haag als Rollema en zijn broer Willem enkele jaren later geboren als Rolsma en het nageslacht van Willem bleef zich Rolsma noemen.

Dochters van Aede Pieters Rollema werden weer als Rollema ingfeschreven.

In 1811/12 was er zowel naamsaanneming als naamsbevestiging.

Zo komt in een parenteel van mijn voorvader een nakomeling, die eerst de familienaam Rollema in 1811 aannam van moederszijde en enkele jaren later als de Groot verder door het leven ging.

Een andere broer noemde zich eveneens de Groot en een ander familielid Gerbrandy, waar de latere minister-president Gerbrandy van oorlog afstamt.

De naam Gerbrandy was afgeleid van vader wiens voornaam Gerben was.

Rauwerd, deel 1 folio 14 verso
Gerbrandy, Jouke Gerbens, boer, Rauwerd
Kinderen:
Sjoerd 18, Jetske 5, Sytske 1

Soms waren er wel vier verschillende namen aangenomen door broers uit een en hetzelfde gezin, terwijl de dochters soms de patronym van vader als familienaam gingen gebruiken.

 

Ik zelf ervaar het slechts als grappig.

Het geeft wat leven in de brouwerij.

 

Gr.

Everardus

 

1) Geboorteakte Het Bildt, 1824

Jan Rolsma, geboren 21 augustus 1824 Zoon van AEde Pieters Rolsma en Catharina Willems Hark

2) Geboorteakte Het Bildt, 1831

Willem Rolsma, geboren 27 maart 1831 Zoon van AEde Pieters Rolsma en Catharina Willems Hark

3) Geboorteakte Het Bildt, 1835

Geertje Rollema, geboren 7 januari 1835 Dochter van AEde Pieters Rollema en Catharina Willems Herk

4) Geboorteakte Het Bildt, 1838

Geertje Rollema, geboren 22 juli 1838 Dochter van AEde Pieters Rollema en Jeltje Leenderts Santhuizen

5) Geboorteakte Het Bildt, 1839

Akke Rollema, geboren 28 augustus 1839 Dochter van AEde Pieters Rollema en Jeltje Leenderts Santhuizen

7) Huwelijksakte Het Bildt, 1823

Man : AEde Pieters Rollema, oud 20 jaar, geboren te St. Ouders: Pieter Jeltes Rollema en Baukje Jans

------------------

Jorwerd, deel 1 folio 39
Rollema, Durk Jentjes, Mantgum 14
Kinderen:
Trijntje 2, Wintje 1

•  
• 1) Huwelijksakte Baarderadeel, 1836
• Man   : Keimpe Tabes Koldijk, oud 21 jaar, geboren te Lions
  
  Ouders: Tabe Martens Koldijk en Klaaske Keimpes de Boer Vrouw : Wintje Dirks de Groot, oud 23 jaar, geboren te Schillaard Ouders: Dirk Jentjes de Groot en Aafke Sjoerds Algera
  •   2) Huwelijksakte Baarderadeel, 1836
    Man : Dirk Broers Eekma, oud 34 jaar, geboren te Wirdum Vrouw : Trijntje Dirks de Groot, oud 25 jaar, geboren te Schillaard Ouders: Dirk Jentjes de Groot en Aafke Sjoerds Algera
  Not.archief
  1815 Leeuwarden, notaris J.C. Kutsch
  Volmacht, akte niet aanwezig
  - Dirk Jentjes Rollema te Mantgum, diaken en lastgever
  - Jan Fredrik Koning te Amsterdam, lastnemer
  - Jacob van der Goes te Amsterdam, lastnemer
  

Om maar enkele voorbeelden te noemen. 

 

Overlijdensakte Baarderadeel, 1866
Aangiftedatum 1 september 1866, akte nr. 81
Durk Jentjes de Groot, overleden 31 augustus 1866, 80 jaar, man
Zoon van Jentje Durks de Groot en Trijntje Durks Rollema

 

 

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Dat twee takken in de familie onder wat in spelling van elkaar verschillende namen door het leven gaan, heb ik wel vaker gezien. De verschillen in spelling zijn soms zelfs aanzienlijk. maar twee totaal andere namen?? Nou ja, in feite doet het er natuurlijk niets toe. Het is gewoon wel grappig.

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Ik denk dat ik inmiddels de verklaring ook wel heb:

de tak van Sipke behield de naam Broodwinner

De tak zijn broer Albert ging zich al gauw Alberts noemen. Ik denk dat de Alberts, waar gemeenteambtenaren, - secretarissen en burgemeesters uit voortgekomen zijn, terwijl Albert zelf meestertimmerman was, niet veel van doen wilden hebben met Sipke en zijn nakomelingen, die enkele malen zijn opgepakt door de politie (zie de rolboeken), o.a. voor mishandeling  en poging tot inbraak. Tja, dat heb je liever niet in je familie.

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Dat zou kunnen Liesbeth. De beweegredenen van de mensen toen kun je toch niet achterhalen, tenzij ze het opgeschreven hebben.

 

Ik heb sterk de indruk dat, zoals ik eerder al zei, bij de geboorte- en overlijdensaangiften niet gecontroleerd werd, dus geen gegevens uit de bs opgezocht werden. Bij trouwen wel. Dus daarom is het verhaal van Everardus wel merkwaardig. Want daar wordt niet de spelling/naam uit de geboortegegevens bij het trouwen overgenomen.

 

Ik moet dan weer denken aan die keer dat ik voor iemand in Arnhem bekeken heb, of de namen die online stonden wel klopten. Want daar kreeg een moeder met 2 à 3 voornamen van haar man steeds weer andere varianten bij de geboorte- en overlijdensaangiften van de ca. 9 pasgeboren kinderen.

Naamsaanneming Friesland 1811 ongedaan maken?

Ongedaan maken van de akte van naamsaanneming van 1811, dat is juridisch niet mogelijk. Je kunt nu wel een akte van naamswijziging aanvragen, maar daar zijn ook nogal voorwaarden en kosten aan verbonden.

 

Waarom draag je een achternaam. Dat is om je te kunnen onderscheiden. Het begint in Europa met Karel Martel in 732 in het gevecht tegen de "Moren". Je had ridders nodig om te vechten. Elke ridder had ongeveer 20 man voetvolk nodig om hem "in het zadel" te houden (zijn harnas en paard te onderhouden). Die groepen waren herkenbaar aan een wapenschild en vaandel. Hieruit ontstand het leenstelsel met allerlei voorrechten. Je was in dienst bij die landheer (broodheer) en je noemde je naar hem.

 

Als de burgers meer rechten en kapitaal krijgen in loop der tijd ontstaat het zelfde proces. Velen van buiten de Zeven Provincien namen hun achternaam mee. Zo onstaan er een naamscultuur (gewoonte).

 

Broer van Lodewijk Napeolen was tot koning van Holland benoemd, maar Napoleon vond dat hij zijn taken niet goed uitvoerde. Het was lastig regeren met die "Hollandse Kooplieden", die de handel belangrijker vonden dan de Franse Ideeen.

 

Napoleon Bonaparte ontnam zijn broer de titel van koning.

In maart 1811 werd  het Koninkrijk Holland werd een onderdeel van het Keizerrijk Frankrijk.

Alle franse wetgeving werd hier meteen van kracht. Wacht een pak van voorschriften.

De franse wetgeving werd letterlijk vertaald. In sommige voorschriften staat links de franse tekst en rechts de nederlandse tekst.

 

Nu ten aanzien van de registratie van geboorte, huwelijk en overlijden, het volgende: de pastoors en dominees mochten deze registratie niet in eerste instantie meer verrichten. Als ze het al deden, dan had het document geen rechtskracht.

Deze bevoegdheid was neergelegd bij het bestuur van de Mairie (franse naam voor de gemeente). De gemeenten werden verdeeld in twee klassen: boven 5000 inwoners en daar beneden. Die boven 5000 werden genoemd gemeente der 1ste klasse en die daaronder gemeente der 2de klasse. In totaal zo'n 950 gemeenten

 

Het zoeken naar ambtnaren in de gemeenten der 2de klasse ging niet altijd even soepel. Het heeft dan ook tot ongeveer september 1811 geduurd, voordat er in ieder gemeente een bevoegd bestuur was.

 

Er moest een aparte (term officier)ambtenaar voor de Burgelijke stand benoemd worden. De maire (burgemeester) mocht wel waarnemend zijn.

 

Bij Decreet van 18 augustus 1811 werd ieder inwoner van de Zeven Verenigde Nederlanden verplicht een achternaam te dragen, die er geen had, moest die aannemen.

 

In Holland hadden van elke tien mannen droegen acht reeds een achternaam, de negende gebruikte af en toe een achternaam en de tiende droeg geen achternaam. Deze laatste (no. 9 en 10) moesten die aan nemen.

 

In de provincie Friesland zijn in 1810 ongeveer twee van  elke tien mannen, die reeds een achternaam hadden, de rest moest die aannemen. In de provincie Groningen droeg slechts 1 van de tien een achternaam.

 

Je moest een achternaam aannemen, dan doen wij dat ook. Er zijn doopsgezinde gezinnen in Friesland, waar de broers alle een andere achternaam hebben aangenomen. Je moest toch een achtenaam aannemenen wat je aannam was niet voorgeschreven.

Sommige officieren (ambtenaren) hebben de friese naam verhollandst: Brunsma werd Bruinsma, Vermanje werd Vermaning. 

Jan Tjerks Vermanje uit Mildam, was in 1799 verhuist naar Den Horn (gem. Aduard) in de provincie Groningen. De groningse ambtenaar van de gemeente Aduard corrigeerde niet en Jan Tjerks bleef gewoon Vermanje heten.

 

Hoe goed waren deze eerste ambtenaren van de Burgelijk stand en goed kenden zij hun voorschriften.

Schreef de ambtenaar fonetisch neer wat hem werd medegedeeld. Zo zij het wat namen verhaspelt neergeschreven.

 

Kon je als as. bruidegom of bruid geen doopextract in leveren, dan moest je naar de notaris om een akte bekendheid te laten opmaken.

 

Een verklaring van zeven personen, die verklaren wie je bent. Sommige van de verklaarde gegevens zijn letterlijk geheugen werk, Bijvoorbeeld: "geboren in aug. 1794" De exacte geboortedatum was de zeven getuigen niet bekend. Men moet ook bedenken dat velen niet konden lezen noch schrijven.

 

Deze akte werd enkelvoud opgemaakt door de notaris en mede gegeven aan de as. Bruidegom of Bruid.

In het notariele archief ontbreekt dan ook een afschrift (minuit). Je vindt deze terug de huwelijkse bijlagen.

 

Daarom is het BELANGRIJK: ALLE HUWELIJKSE BIJLAGEN van alle kinderen, gehuwd  in periode 1811 - 1830 zorgvuldig door te nemen.

 

Met alle gevonden gegevens, daarna je onderzoek voor 1811 voor te zetten.

 

Elke omgeving heeft zijn eigen eigenaardigheden. Het is zeer moeilijk om gegevens uit verschillende delen van het land met elkaar te vergelijken.

 

Je kunt bij je  onderzoek alleen maar constateren en noteren. Soms kun je afleiden, waarom het een en ander zo is gegaan en vastgelegd. Maar die gegevens, nu nog wijzigen is wettelijk zeer moeilijk. Simkos