Stamboom Forum » Hulp gevraagd/aangeboden  

leeshulp gevraagd (1618)

beste forumgenoten

 

graag wat hulp bij het vollediger maken van de volgende tekst:

 

1.    Compar(eerde) Daniel vander Bouchorst laetst
2.    geweest is secretaris deser heerlijck(heijt) van Noortwijck
3.    welcke (op huijden) jegens huijden van Pieter
4.    van Adrichem Balliu al hij..  gedach?..
5.    was ende  al soo hem eijsch? ? hem gedaen
6.    en waert?  ?? (nopende?) hem over leveren van de
7.    rechts boecken soo versocht hij ?. dijen volgend
8.    contrareij? & afsluijten? van dese in??
9.    Johan? de Coster?  actum den 12 Julij anno 1618
10.      
11.    Welboren mannen vergunnen den comparant
12.    zijn versouck   actum  12 Julij 1618   

 

het komt uit dingboek van Noordwijk, een foto van de bladzijde staat hier.

 

vanaf regel 4 wordt het me onduidelijk waar het over gaat.Het komt er mogelijk op neer dat de baljuw Daniel heeft gesommeerd zijn rechtsboeken in te leveren, en dat Daniel gevraagd heeft of hij ze mocht houden (wat in de laatste regels dan werd toegestaan). Maar ik wil graag wat meer zekerheid.

 

groeten, Frans

 

leeshulp gevraagd (1618)

Hoi Frans

Op regel 4 zie ik, al hije gedach(nest).

Op regel 5 zie ik, al soo hem (eijst).

Op regel 6 zie ik, en (waer opende).

Op regel 7 zie ik, versocht hije (dijen) volgend.

Op regel 8 zie ik, Comparanten ende afsluijste van dese incante(o).

Op regel 9 zie ik, Johan??? de Coste.

 

Van Johan kan ik geen pap brouwen en de R achter Coste kan ik niet vinden.

 Met gedachnest zal ongetwijfeld gedachtenis bedoeld worden.

De haal achter Hij lijkt mij een E.

Van de Compar(anten) tussen haakjes ben ik niet zeker.

Groetjes Paula Hartman.  

leeshulp gevraagd (1618)

bedankt Paula, alle beetjes helpen. Johan was ook maar een gokje (en waarschijnlijk niet belangrijk).

 

groeten, Frans

leeshulp gevraagd (1618)

Hoi Frans,

 

Al een paar keer even gekeken, maar met even kijken kom je hier niet verder.

Een paar ideetjes.

Hij laat erg veel letters weg zonder tekens (strepen, slingers e.d.) daarvoor in de plaats te zetten.

 

r.4 al hijer gedaghvert?

r.5 waar jullie hem lezen, begint met een g, dus: ende alsoo geen? ... op hem gedaen

 

die eijsch: ik zie het niet helemaal, maar het klinkt logisch. Alleen niet in combinatie met mijn mogelijke gedaghvert.

 

r.6 het over leveren?

 

Ik ben het met Paula eens dat het woord in regel 8 begint met comp, dus de 4e letter een p. Die p zie ik ook bij het volgende woord, dus dan zou ik op opsluijting of zo komen, hoewel die -o- aan het begin dubieus is.

Aan het eind van dat 1e woord zie ik wel een lange haal naar beneden, dus het kan m.i. geen comparanten zijn. Meer iets met een -ij aan het eind, vandaar jouw contrarij. Maar dat zie ik ook niet. Tenzij je contrarreij leest, met dubbele r. Maar die tr lijkt wel verdacht veel op een p.

 

In de genealogische woordenlijst kom ik tegen:

comparicij = vergadering, bijeenkomst

Ik kan het nog niet plaatsen.

 

Verder, jullie versocht, daar staat een -ck- en niet ch, dus versockt (versoeckt) en daarmee tegenwoordige tijd?

dijen volgend is natuurlijk te lezen als dienvolgend. Ik weet niet of Paula het tussen haakjes zet omdat ze twijfelt of om aan te geven dat dat is wat zij gewijzigd heeft. Maar ik lees hetzelfde.

 

Niet veel extra duidelijkheid, maar in elk geval staat je berichtje weer even bovenaan.

leeshulp gevraagd (1618)

Hoi Frans en Mirjam

 

Ook ik heb nog even gekeken, in regel 4 zie ik een ST aan het eind, de N is voor mij wel duidelijk omdat gedachnest meer in het zinsverband past, maar de N zou het evengoed een V kunnen zijn.

Van Eijst kan ik echt niets anders dan dat maken, ook regel 6 was inderdaad wat onduidelijk maar "over leveren" haal ik er niet uit.

Compar(anten) zou inderdaad iets van "Comparreij" kunnen zijn maar wat dat dan moet betekenen weet ik niet. Ik zie geen O maar een A bij afsluijste(n).

Versocht daar had ik ook een K gelezen, in het zinsverband moet daar volgens mij een H staan, anders zou er "verso(e)ckt" hebben moeten staan.

Dijen is inderdaad dienvolgend.

Frans, ik hoop dat je er nog wat van kunt maken, groetjes Paula Hartman.

leeshulp gevraagd (1618)

Hoi Paula,

 

Ik denk dat we het erover eens zijn dat het een heel slordig handschrift is. En als ik dan zie dat hij diverse woorden afkort of samentrekt zonder diacritische tekens, zoals de haal erboven of zo, dan heb ik de indruk dat hij het niet zo nauw nam. Bijv. het 'secretariss' in het begin, er staat echt alleen maar sectariss en ik zie nergens het teken voor de -re- die weggelaten is. Zo ook de heerlijck, waar niets aangeeft dat -heit weggelaten is.

 

Ik zeg dit ivm het 'over leveren'. Ik zag het eerst ook niet. Maar nader bekeken. Hij schrijft eigenlijk een soort u voor de v. Je ziet beide keren een diacritisch teken (hier wel) boven die letter, maar ipv bovenlangs naar de volgende e te gaan, gaat hij onderlangs.

 

Ik heb ook naar eijsch zitten kijken en kan volgens de regels geen -ch- ontdekken.

Als je het volgens de regels bekijkt zou er bij het mogelijke woord 'afsluiten' in het begin inderdaad een -a- staan, maar de 2e letter is beslist geen -f-. En aan het einde zou ik dan een -st- lezen o.i.d. maar in elk geval niet alleen maar een -t-.

Nou maak er maar wat van . Dat heeft die schrijver ws. toen ook gedacht.

 

Ben benieuwd of iemand anders hier nog eens zijn licht over wil laten schijnen.

leeshulp gevraagd (1618)

Mirjam, Paula

 

het is inderdaad de slordigheid die de meeste problemen oplevert. En dan is dit maar een klein stukje, ik heb nog een hele pagina van een paar jaar later, zal dezelfde schrijver wel zijn want ook zo lastig.

 

Over leveren lijkt me wel duidelijk. Ik komt regelmatig tegen dat dat als oúer leúeren geschreven wordt, dus een ú voor een v. Ik lees natuurlijk ook vanuit een verwachting van waarover het kan gaan (dat kan gevaarlijk zijn, weet ik) en een jaar of 10 later is er een procedure geweest bij het Hof van Holl. over het afstaan van zijn protocollen. Daarover leek het me hier ook te gaan.

 

Die comparicij, dat is het woord waar comparant vanaf geleid is maar dat past hier niet zo. Achter dat eventuele cij... staat denk ik toch nog een letter, die op een t lijkt. Maar dan zou je weer bij comparant uitkomen en hij kort dat toch liever af.

 

Opende, dat loopt ook niet zo. Ik heb nog zitten kijken of het niet met de p begint, en dan een of andere vorm van "penden" kan zijn, in beslag nemen. Maar er staat nog een haaltje voor de p.

 

Afsluijten, opsluijten ik kom er ook niet uit. En nu ga ik ook nog zitten twijfelen of er wel een naam staat aan het begin van de laatste regel....

 

Voor wat het waard is een aangepaste versie:

 

1.    Compar(eerde) Daniel vander Bouchorst laetst
2.    geweest is secretaris deser heerlijck(heijt) van Noortwijck
3.    welcke (op huijden) jegens huijden van Pieter
4.    van Adrichem Balliu al hijer gedagh(vert?)
5.    was ende alsoo geen eijsch op hem gedaen
6.    en waert opende? het overleveren van de
7.    rechts boecken soo versockt hije dijenvolgend
8.    compar..t? & opsluijst van dese incanto
9.    ????   actum den 12 Julij anno 1618
10.      
11.    Welboren mannen vergunnen den comparant
12.    zijn versouck   actum  12 Julij 1618

 

groeten, Frans

 

leeshulp gevraagd (1618)

Hoi Frans

Dat is een aardig lopend stukje, probeer in de volgende akte's eens te kijken of daar een aansluiting is op de tekst van deze akte. Dat lijkt lekker vaag, maar vaak is het in dezelfde trant geschreven of precies zo overgenomen. Groetjes Paula Hartman. 

leeshulp gevraagd (1618)

hallo Paula

 

dat kan ik nu niet doen, want ik heb een tijdje geleden alleen dit stukje gefotografeerd en het het boek ligt veilig in het archief in Leiden. Ik heb nog de aantekening gemaakt dat ik het t/m april 1622 "redelijk doorgenomen heb, maar wel een erg onduidelijk handschrift" . Wel, dat hebben jullie nu ook gezien....

Het zijn ook geen aktes, maar het gaat om het dingboek, waarin eigenlijk alleen maar aantekeningen worden gemaakt van wat er besproken is, met eventueel een besluit. Dat laatste is wel duidelijk.

 

groeten, Frans

leeshulp gevraagd (1618)

Zonder de tektst erbij te hebben, nu ik dit zo lees, zou nopende toch wel een logische verklaring zijn. Maar dat zul je zelf wel bedacht hebben.

leeshulp gevraagd (1618)

ja inderdaad, dat was wat ik ook oorspronkelijk las c.q bedacht had.

 

groeten, Frans

leeshulp gevraagd (1618)

In regel 6 moet gelezen worden "onderhouden" in plaats van "overleveren". De strekking is inderdaad een verzoek om de rechtboeken onder zich te mogen houden (onderhouden) en dat wordt door de welgeboren mannen ingewilligd.

 

Groeten,

 

Jacques

leeshulp gevraagd (1618)

hallo Jacques

 

hoewel ik er blij mee ben dat je de strekking die ik vermoedde bevestigd, kan ik toch géén "onder houden" zien in regel 6. Vooral niet omdat de eerste letter van het tweede woord totaal niet overeenkomt met de andere begin-h's in de tekst, zoals van 'hem', 'hij', 'huijden' etc, die allemaal met een haal onder de regel hangen. Maar ook omdat dan in  beide woorden een 'd' zou moeten staan, en die schrijft hij ook steeds anders: onder beginnend, boog naar rechts en dan een haal boven de vorige letter, naar links.

 

groeten, Frans

leeshulp gevraagd (1618)

Regel 5: eindigt met de woorden "op hem gedaen"

 

Regel 6: eindigt met de woorden "nopende het overleveren van de"

 

Regel 7: "rechts boecke soo versocht sijn verdyen volgende"

 

Regel 8: "contrareyt ende afsluyten van dese incaute"

 

Regel 9: "...er de Coster actie den 12 juli 1618"

leeshulp gevraagd (1618)

Dag Frans,

 

 

Nog even over regel 7-9.

 

De standaarduitdrukking schijnt te zijn: '(De gedaagde) verzoekt comparuit en absolutie van de instantie met de kosten.'

 

comparuit (4 lettergrepen) lett. 'hij is verschenen' = 'Officiële verklaring van het gerecht dat men voor de rechtbank is verschenen. Deze wordt bijvoorbeeld gegeven als de tegenpartij niet is komen opdagen of kort voor de zitting is overleden; ook: akte van verschijning'. Vgl. WNT

 

absolutie van de instantie = ontslag van verdere rechtsvervolging

 

 

 

De schrijver heeft hiervan gemaakt:

 

                7              vorsockt hye ...

                8              comparuyt ende apsluyscie van dese (?) incantie

                9              met de costen

 

 

Voor verdere voorbeelden zie:

http://www.google.nl/search?sourceid=chrome&ie=UTF-8&q=comparuit+%22absolutie+van+*+instantie%22#hl=nl&xhr=t&q=comparuit+%22absolutie+van*+instantie%22&cp=24&pf=p&sclient=psy&aq=f&aqi=&aql=&oq=comparuit+%22absolutie+van*+instantie%22&pbx=1&fp=3a67ad8e8cfbf89b

(Klik ook de optie 'Boeken' aan.)

 

Groetend,