Stamboom Forum » Hulp gevraagd/aangeboden  

proclamatien voor den kerckerooster

In het register van trouwen voor het gerecht kom ik rond 1712 de volgende zin tegen:

.. nae dat de drie houwelijcken proclamatien voor den kerckerooster? tot Linschoten sonder eenige oppositie waren gedaen.

Nou weet ik dat die 3 proclamatiën opgehangen werden, je leest meestal aan de pui van het gemeentehuis of zo. Maar dit woord ben ik niet eerder tegengekomen. Ik heb alle akten van dit handschrift bekeken en ik kom toch tot het woord kerckerooster.

Ik heb wel gevonden dat er een soort 'wildrooster' bij het hek van het kerkhof bij de kerk kon zijn. Zouden ze hier bedoelen dat die proclamatiën dus buiten aan het hek bevestigd waren? En waarom bij de kerk als het om een civiel huwelijk ging?

Het volgende handschrift, de nodige jaren later, praat niet meer over een kerckerooster, die zegt alleen dat de gerechtsbode verzekerd heeft dat ....

Of staat er soms 'kerckemeester'? Maar die -e 's- kloppen dan niet met de rest van het handschrift.

Helaas had de persoon in kwestie een erg vast handschrift.

proclamatien voor den kerckerooster

Op http://www.hogenda.nl/Docs/Attachment.aspx?ID=%7B74e23def-99a5-4ae6-82a2-a2aca1fef362%7D

lees ik ook iets over een kercke rooster, maar in een ander verband: "  "

fol. 523v. 8-10-1623. Dirck Jacobszn. Rijck is schuldig aan Dirck Ponszn. en Jacob Adriaenszn.

in 't Hout kerkmeesters ???? met hypotheek op zijn huis en erf gelegen op het Dorp opver de

Kercke rooster, belend O Gerrit van Tol, W

Maar de optie dat het voor het "wildrooster" zou hebben gehangen klinkt logisch. Daar konden ook mensen die niet te kerk gingen het zien.

proclamatien voor den kerckerooster

e.  Aan den ingang van een kerkhof, boven den weggegraven grond, ter wering van dieren. Sedert lang verouderd, doch in de middeleeuwen zeer gewoon; zie verdam 6, 1612 volg. 
Kerkrooster. Rooster, waar over men van ouds naar de kerk ging. Grille, ou barreaux de fer, qui sont sous une porte à l'entrée de quelque église, et sur lesquels il faut passer pour y entrer,   halma. ? De rooster van een kerkhof is deszelfs ingang, wanneer de grond in denzelven weggegraven is, en er, in plaats daarvan, een traliewerk ligt, om alle grazend vee te weren,   weil. ? Het kerkhof ligt rondom in de huizen en daar waar eene steeg tusschen die huizen is opengebleven, zien wij gegraven kuilen bedekt met zware roosters, in hardsteen vastgeklonken, zoodat de toegang tot het kerkhof alleen voor menschen, niet voor de vrij rondloopende varkens en andere dieren openstaat,   s. muller fz., Schetsen uit de M E. 1, 227. Eerst op het laatst der 16e eeuw zijn deze roosters voor de kerkhoven te Utrecht verdwenen, elders later: te Bunschoten vindt men den rooster tot op den huidigen dag, maar na het dempen der gracht en het slechten van den kerkhofmuur zonder doel,   1, 169. ? Sullen ? de Huys-arme-meesters gehouden sijn jaarlijx te versorgen dat ? alle ende een ygelijk opgesetene tot mildadigheyt vermaant werde, soo door den Predikant vanden Predikstoel, als door aflesinge van biljet op den Rooster,   bij v. leeuwen, Cost. v. Rijnl. 540 [1637].

http://gtb.inl.nl/iWDB/search?wdb=WNT&actie=article&uitvoer=HTML&id=M061102

N.B. » soo door den Predikant vanden Predikstoel, als door aflesinge van biljet op den Rooster «

» ... buyten ende behalven andere kleyne reparatien als oock laestelyck, dat de poort aen den kerckrooster seer bouwvallig synde wederom de novo behoorde gerepareert ende ten deele nieuw gemaeckt te worden, alsmede dat terwyl de kerck ...«

http://www.google.nl/search?sourceid=chrome&ie=UTF-8&q=%22voor+den+rooster%22#hl=nl&tbm=bks&sa=X&ei=J4wXTrXCJc7HswbJqKmyDw&ved=0CCkQBSgA&q=%22*+den+kerck+rooster+*+%22&spell=1&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.&fp=2b0c3f2ccf40f16&biw=1680&bih=862

proclamatien voor den kerckerooster

Hoi Bert en Pauwel,

Bedankt voor jullie reacties.

Ja zoiets had ik ook over het kerkerooster gevonden. Maar dat je nog vindt dat de dominee daarop gaat staan en dan iets voorleest, geeft voor mij genoeg aan dat dat kennelijk toch als een specifieke plaats gebruikt werd. Blijft natuurlijk vreemd dat het bij de kerk aangekondigd werd en niet aan het stadhuis. Maar goed, het was natuurlijk wel de NH kerk en die gold ook als wettig wb het huwelijk. Dus kennelijk een goede samenwerking in Linschoten.

Ik had zelf dit gevonden over Koedijk (toepasselijke plaatsnaam in dit geval )

Reeds in de middeleeuwen lagen er voor vele kerkhoven roosters. Het was een soort traliewerk, te

vergelijken met de tegenwoordige wildroosters, en diende om alle loslopend vee van het kerkhof te

weren. Ook werd wel gezegd dat de roosters dienden om de duivel, die immers bokkepoten had, te

beletten het gebied van de kerk en het kerkhof te betreden. De roosters waren tevens de scheiding

tussen het wereldlijk en het kerkelijk domein.

http://www.koedijk.org/publicaties-geus/Kerkerooster.pdf

proclamatien voor den kerckerooster

Delden

Havelte

Borger

proclamatien voor den kerckerooster

Heb zelf ook enige voorouders die voor het gerecht getrouwd zijn maar ook in de kerkelijke boeken bijgeschreven werden. Volgens mij heeft het te maken met het feit dat er wel in bijna elk dorp een kerk te vinden is maar geen gemeentehuis of iets dergelijks. Succes met uw onderzoek

Gerda

proclamatien voor den kerckerooster

Hoi Jan,

Bedankt voor de mooie verhelderende foto's!.

Hoi Gerda,

Ik denk dat mensen alleen in de kerkelijke boeken bijgeschreven werden, als ze ook voor de kerk trouwden. Maar ik denk ook dat dat vroeger eigenlijk standaard was.

Als ze voor de NH-kerk trouwden, wat één huwelijk voldoende, want het NH-huwelijk gold als wettig huwelijk. Als ze niet voor de NH-kerk wilden trouwen, moesten ze ook voor het Gerecht trouwen. Dus dan was er meestal sprake van 2 huwelijken, waarbij dat voor het Gerecht meestal in de woonplaats (van de bruid) plaatsvond en het kerkelijke in een gemeente waar die betreffende kerk was, bijv. RK. Die had je nl. niet overal.

Maar in ondertrouw, dus de huwelijksafkondigingen moest men overal doen waar bruid en bruidegom woonden of onlangs gewoond hadden. Dus die kom je op meerdere plaatsen tegen, als ze bewaard gebleven zijn.

Verder merk ik in al die inschrijvingen die ik tot nu toe heb, nooit een link tussen het huwelijk voor het Gerecht en dat voor de kerk. Vandaar dat ik het vreemd vond dat de afkondigingen voor het Gerecht op het hek van de kerk opgehangen werden.

proclamatien voor den kerckerooster

Mirjam, je bent er wel uit denk ik, maar toch nog een duit ik het zakje.

In de periode waarover je het hebt zullen er maar weinig kleinere plaatsen geweest zijn waar al een rechthuis was omdat er nauwelijks behoefte aan was. Er waren maar een paar functionarissen (schout, secretaris, bode) die naast hun ambt ook nog een ander baantje hadden. De combinatie secretaris/notaris zie je bijv. vaak, soms niet eens in dezelfde plaats.Of iemand is secretaris in verschillende plaatsen tegelijk.

De rechtdagen werden meestal gehouden in een van de plaatselijke herbergen. Daar waren er doorgaans wel genoeg van. De stukken werden bewaard bij de secretaris of bij de ambachtsheer. Of, zoals hier in het dorp, in een apart kamertje in de kerktoren waar ook een paar cellen waren. Ook een voorbeeld van een wisselwerking tussen wereldlijke en geestelijke overheid.

Maar het belangrijkste is dat het van oudsher gebruikelijk was om publicaties van de overheid (landelijk of plaatselijk) aan de kerkdeur te hangen, net zo gebruikelijk als het voorlezen van aankondigingen in de kerk an afloop van de kerkdienst. Ik kwam er pas nog eentje tegen van een deurwaarder die naar Hillegom was gegaan om ter plaatse een beslaglegging aan te kondigen.

Kortom, op zich is het niet vreemd dat er wereldlijke aankondigingen aan, in of bij de kerk werden gedaan.

groeten, Frans

PS van dat kerkrooster had ik trouwens ook nog nooit gehoord ;-)

proclamatien voor den kerckerooster

Hoi Frans,

Bedankt weer voor je heldere uitleg. Je weet het plaatje altijd weer compleet te maken.

Groeten, Mirjam