Stamboom Forum » Latijn  

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

In onderstaande tekst wordt Christiaen Stuling genoemd. Hij bekleedde het ambt van fiscael aan boord onder Joris van Spilbergen. Wie kan vertalen wat er over hem gezegd wordt? Hier vindt u de gehele tekst: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5652379v/f28.image.r=stuling.langFR Januari 1615 onder punt 5

 

 

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Allereerst maar een transcriptie:

 

5. Ejusdem a consilio duo captivorum damnati majestatis, & ut suspensi ad malum a sex sicopetarijs [?], in navi sua trajicerentur.
Post meridiem fiscalis Christianus Stuling cum Ecclesiaste sententiam mortis ad captivos detulit, totamque noctem eos ad paenitentiam exhortatus est.

 

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Chris

 

Ik lees slcopetariis. Er moet sclopetariis staan, volgens mij.

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Pauwel

 

Je hebt gelijk; het kan niet anders: sclopetarius = musketier

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

En dat betekent?

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

5. Eiusdem a consilio duo captivorum damnati majestatis, & ut suspensi ad malum a sex sclopetariis, in navi sua traicerentur.
Post meridiem fiscalis Christianus Stuling cum Ecclesiaste sententiam mortis ad captivos detulit, totamque noctem eos ad paenitentiam exhortatus est.

Op de vijfde van dezelfde (= de maand januari) zijn twee van de gevangenen door de raad wegens verraad veroordeeld, en dat zij in afwachting van hun straf door zes musketiers in hun schip werden vervoerd.
's Middags heeft de fiscaal Christiaan Stuling met de dominee de doodstraf aan de gevangenen medegedeeld en hen de de gehele nacht op hun boetedoening voorbereid.

Pauwel

Ik worstel met de conjunctief traicerentur die verklaard kan worden door het voegwoord 'ut' in de betekenis van 'dat, opdat', dat gevolgd wordt door een conjunctief; maar de vertaling wordt dan wel heel kreupel. Gaarne jouw visie.

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Dank je Chris. Klasse!

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

De reis om de wereld (1614 - 1617)

 

In 1614 begon Joris van Spilbergen in opdracht van de VOC aan een tocht naar Indië via de Straat Magellaan. Mogelijkerwijze was het verzoek van Isaac le Maire aan de Staten-Generaal om buiten de VOC om een tocht door de Straat Magellaan te organiseren de aanleiding van de reis. De VOC had het Nederlandse monopolie op tochten door de Straat, maar maakte daar tot dan toe geen gebruik van, en dat argument gebruikte Le Maire in zijn verzoek. Wellicht werd daarom deze tocht door de VOC georganiseerd om het monopolie veilig te stellen. Van Spilbergen had de opdracht gekregen om na passage van de Straat Magellaan Spaanse bezittingen aan te vallen en beroven, hoewel er een bestand bestond tussen Spanje en Nederland.

 

De vloot van 6 schepen, de Zon, de Maan, de Jager, de Meeuw, de Morgenster en de Aeolus met in totaal 750 man, vertrok augustus 1614. De tocht ging via Kaap Verde naar Brazilië. Op 23 december ankerde men voor Ilha Grande voor de Braziliaanse kust om te verversen. Op nieuwjaarsdag riep Van Spilbergen de raad bijeen omdat hem gebleken was dat er muiterij dreigde op de Meeuw. 15 verdachten werden gearresteerd en twee werden ter dood veroordeeld. Ilha Grande bracht niet voldoende verse levensmiddelen en daarom werd besloten de zuidelijker gelegen baai Sint Vincent aan te doen. Daar werd geprobeerd met de Portugezen te onderhandelen, maar veel werd er niet gekocht. 4 februari heeft de vloot de baai weer verlaten en op 8 maart werd de Straat Magellaan bereikt. Pas begin april was de wind gunstig om de straat in te zeilen. Inmiddels was het schip de Meeuw gedeserteerd. Op 6 mei, relatief snel, bereikte de vloot van nu nog 5 schepen de Stille Oceaan.

 

http://nl.wikipedia.org/wiki/Joris_van_Spilbergen

-----

De scheepsnamen in het Latijn: Sol, Luna, Venator, Larus, Lucifer en Aeolus.

 

-----

 

Titre : Speculum orientalis occidentalisque Indiae navigationum , quarum una Georgii a Spilbergen classis cum potestate praefecti, altera Jacobi Le Maire auspiciis imperioque directa annis 1614, 15, 16, 17, 18, exhibens novi in mare australe transitus incognitarumque hactenus terrarum ac gentium inventionem : praelia aliquot terra marique commissa expugnationesque urbium, una cum duabus novis utriusque Indiae historiis...

Auteur : Van Spilbergen, Joris (15..-16..)

Éditeur : N. a Geelkercken (Lugduni Batavorum)

Date d'édition : 1619

Type : monographie imprimée

Langue :          Latin

Format : 175 p. : fig. au titre, pl. et cartes gr. ; in-4 oblong

http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5652379v/f1.planchecontact.r=

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Dank je Pauwel. Ik weet niet uit m'n hoofd of ik deze informatie al had of niet.

Het is natuurlijk mooi meegenomen dat er over Joris van Spilbergen en zijn reizen erg veel bekend is.

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Chris: Valt nog op te maken wat de gevangenen op hun kerfstok hadden dat het als verraad werd aangemerkt? Waren de gevangenen Hollanders of buitenlanders? Om hoeveel gevangenen gaat het?

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Chris

 

ut (ook) afhankelijk van damnati sc. sunt? (geen klassiek Latijn, lijkt het)

N.B. malus = mast, traicere = doorboren, sententia = hier misschien liever 'vonnis', paenitentia = hier misschien liever 'berouw'

 

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

J.W.Stolk

 

Het ging meer om de zin Op nieuwjaarsdag riep Van Spilbergen de raad bijeen omdat hem gebleken was dat er muiterij dreigde op de Meeuw. 15 verdachten werden gearresteerd en twee werden ter dood veroordeeld.

 

Voor een scan van de Nederlandse tekst uit 1621 (2e dr. o.d.t. Oost ende West-Indische Spieghel ...) zie 

http://www.ub.uni-bielefeld.de/diglib/2005/lemaire/. (de gevraagde passage op blz. 16, plaatje 22)

Voor een Engelse vertaling zie http://www.archive.org/stream/eastwestindianmi00spiluoft#page/n7/mode/1up

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Jeroen Hendricks afkomstig van Hamburg en J(oh)an Hendricks afkomstig van Enkhuizen

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Met dank aan Pauwel,

 

5. Eiusdem a consilio duo captivorum damnati maiestatis, & ut suspensi ad malum a sex sclopetariis, in navi sua traicerentur.
Post meridiem fiscalis Christianus Stuling cum ecclesiaste sententiam mortis ad captivos detulit, totamque noctem eos ad paenitentiam exhortatus est.

 

Op de vijfde van dezelfde (= de maand januari) zijn twee van de gevangenen door de raad wegens verraad veroordeeld, en dat zij aan de mast gehangen door zes musketiers op hun eigen schip zouden worden doorschoten.
's Middags heeft de fiscaal Christiaan Stuling met de dominee het doodvonnis aan de gevangenen medegedeeld en hen de de gehele nacht op hun boetedoening voorbereid.

 

Vertaling gevraagd Latijnse tekst (opgelost)

Chris en Pauwel: Mooi werk! Dit soort stukjes brengt de genealogie tot leven.

                             Ik had al een behoorlijk goed beeld van Christiaen, heb al veel over hem gevonden.

                             Maar dit is weer een leuke toevoeging.