stamboomforum

Forum logoGezochte familienamen in NL » Wat is de betekenis van je achternaam of waar komt hij vandaan?

De reclame wordt alleen getoond aan bezoekers, niet aan gebruikers die inloggen.


Profiel afbeelding
Zelfs met plaatsnamen en dan vooral buitenlandse namen ligt het antwoord niet zo voor de hand als je zou denken. Ik ken iemand met de achternaam van bohemen. Diegene dacht altijd dat zijn verre roots in of rond Tsjechië lagen. Nou hij heeft er heeeeeel lang over gedaan maar is uiteindelijk tot het jaar 1400(!) teruggegaan. Nou niet eens in de buurt van bohemen, wat.. Niet eens in de buurt van de Duitse grens. En dit gebeurt heel vaak met achternamen als 'van een buitenland". Heel raar.

Spanjaard

@NC Nelisse,

  • V.w.b. vernoeming naar dieren moet je niet te stellig zijn;  van Leeuwen kan net zo goed duiden op een (herkomst)plaats.
  • Er kan sprake zijn van de naam van een pand met/zonder uithangbord (vóór invoering wijknummers - 18e eeuw - en later - 20e eeuw - huisnummers), waarbij er mogelijk een relatie met het uitgeoefend beroep is.
  • Een diernaam kan al dan niet een correcte vertaling van een buitenlandse familienaam zijn.
  • P.J. Meertens vermeldt, dat eerst in de loop van de 17e eeuw erfelijke familienamen in Holland en Zeeland algemeen gebruikelijk zijn. In de klucht “De belachelyke jonker”(1684) hekelt Pieter Bernagie dit modeverschijnsel met ondermeer de slotwoorden: “Zij hebben al meê andre namen gekreegen”
  • P.J. Meertens schetst in “De betekenis van de Nederlandse familienamen” (1944) op blz. 73 t/m 75 de vernederlandsing van vele Franse namen. Hij vermeldt verder over namen als “…Misset, Pollé, Serné enz. Vele van deze zijn tot onherkenbaar wordens verbasterd, en het blijft onmogelijk hun betekenis te vinden zo lang men hun oorspronkelijke vorm niet kent.”
  • Kortom: Terug naar eeuwenoude familiewortels voordat voorbarige conclusies worden getrokken!

Martin Jongkoen

Martin Jongkoen

  CBG -Familienamenbank voorheen onder Meerstens Instituut (bekend van boekenreeks 

Het Bureau

). Beheerder Site: Leendert Brouwer:
Leeuwen, van < Leeuwe, van
Leeuwen
Leuwen, van
Docters van Leeuwen

verklaring:

  • Duidt op herkomst uit een plaats genaamd Leeuwen: o.a. Leeuwen in de gemeente West Maas en Waal in Gelderland, in de 12de eeuw Lewen, nu onderscheiden in Beneden- en Boven-Leeuwen, en Leeuwen bij Maasniel in Limburg.
  • Leeuwen kan ook de naamsvorm zijn voor de plaatsen Leuven bij Vuren en Groessen.
  • Gezien de hoge frequentie van deze familienaam kan men geneigd zijn om daar ook de stad Leuven in Vlaanderen bij te rekenen: zouden personen met de naam Van Leuven eertijds in Holland en Utrecht gaandeweg als Van Leeuwen door het leven zijn gegaan?
  • Rond de Gelderse plaats Leeuwen zien we in ieder geval al in de vroege Middeleeuwen personen met de achternaam Van Leeuwen (en spellingsvarianten) vermeld worden.
  • De plaatsnaam Leeuwen wordt verklaard uit hlaiw = '(graf)heuvel'.
  • Als familienaam van joodse burgers verwijst Van Leeuwen naar de naam Levie.


kenmerken:

toponiem

specifieke componenten:

van

Nederlandse Familienamenbank

Naam   

Martin Jongkoen

Misschien was diegene zo sluw als een Vos of zo sterk als een Leeuw?

Ik weet het zelf niet eigenlijk Ja schuddend

Milan Mertens

P.J. Meertens (editie 1941) – pagina 37 vermeldt:

  • “…Vele uithangtekens vertoonden de afbeelding van een dier en deden daardoor familienamen ontstaan als Lam, Mol, Otter, de Leeuw, de Wolf, Wolff, de Kadt, Kater, de Hondt (ook Dhont), de Haas, Kalf(f), Schaep, Ram; Vogel, van den Arend, Adelaar, Valk, den Uyl, de Raaf, Koekoek, Papegaay, Vink, 't Hoen, de Haan, Calkoen, Pauw, van der Paauw, Reiger, Quack (een reigersoort), Swaan, Swaen, Teelinck (taling), Rotgans, Malefijt (stormzwaluw); de Vis, Steur, van der Steur, Bot, Smelt, Spierinck, Bliek, Pos, Baars, Snoek, Snouck, Pekelharing; de Bie, de Bye, enz.
  • Een aantal van deze ogenschijnlijk aan diernamen ontleende familienamen kunnen echter ook aan mansvoornamen zijn ontleend; vooral wanneer ze het lidwoord missen (b.v. Arend, Kat, Beer, Wolf, Pauw, Vink) moet men met deze mogelijkheid ernstig rekening houden…”

Het zal al lastig genoeg zijn het door de familie bewoonde pand met diernaam op uithangbord of gevel te achterhalen. Vrijwel onmogelijk zal zijn te achterhalen waarom voor het bewuste diernaam is gekozen.

Van Middelburg en 's-Hertogenbosch zijn mij boeken van de huisnamen per straat met vermelding van de bewoners op het moment van publiceren waren. Hoewel panden generatieslang door families werden bewoond, zullen die vaak op moment van publiceren er niet meer wonen.

Martin Jongkoen

Een heel nieuw licht op dierenamen werpt men te Gouda:

  •  Uithangborden met dieren en plaatsen met dierennamen zouden voor een late middeleeuwer een teken zijn dat er op die plek ‘lichte wiven’ hun diensten aanboden. sekswerkerfgoed (aanklikken)

Martin Jongkoen

Zie overigens voor dieren op uithangborden ook ”De Uithangteekens. In verband met geschiedenis en volksleven beschouwd (2 delen)(1867-1869) door Jan ter Gouw, Jacob van Lennep

Martin Jongkoen

Voordat op basis van mijn voorlaatste reactie wordt geconcludeerd, dat aan de basis van menig Nederlandse Familienaam een licht wijf (middeleeuwse uitdrukking) "stond":

Bij de top 100 zie ik 5 dierennamen. Veel of met mate?

Martin Jongkoen

De Bijbel op Nederlands Familienamen is wel

  • De Nederlandsche Geslachtsnamen in Oorsprong, Geschiedenis en Beteekenis by Winkler (1885), Zie: Gutenberg (aanklikken)

 

Martin Jongkoen

Genoemd boek kent de volgende indeling (voor diernamen:  Van § 131 tot § 135.)

Dit werk is verdeeld in vier hoofd-afdeelingen. Deze bevatten:

  • I. De geslachtsnamen die ontleend zijn aan mansvóórnamen. Het zijn de zoogenoemde vadersnamen of patronymika. Van § 4 tot § 66.
  • II. De maagschapsnamen van aardrijkskundigen oorsprong. Met andere woorden: die ontleend zijn aan de namen van volken en volksstammen, landen en gewesten, eilanden en gouen, steden en dorpen, rivieren, enz. of aan gemeene zelfstandige-naamwoorden welke als plaatsnamen dienst doen. Van § 66 tot § 108.
  • III. Geeft een overzicht van al de geslachtsnamen die niet tot de beide vorige hoofd-afdeelingen kunnen gebracht worden. Het zijn de namen van allerlei oorsprong. Van § 108 tot § 151.
  • IV. In deze afdeeling vindt men de maagschapsnamen beschoud uit het oogpunt van hunne aardrijkskundige verdeeling in en buiten Nederland; van hunnen oorsprong uit vreemde talen; van hunne verhouding tegen over elkanderen, enz. Van § 151 tot en met § 168.

Deze vier hoofd-afdeelingen zijn elk weêr in verschillende onder-afdeelingen gesplitst, die met de letters van het a-b-c aangeduid zijn.

Hoofd-afdeeling I vervalt nader in

  • A. De patronymika in hunnen oudsten form, op ing uitgaande. Van § 7 tot § 32.
  • B. Die vadersnamen, welke nieue taalformen vertoonen. Van § 32 tot § 66.

[10]

Hoofd-afdeeling II is samengesteld uit de twee onder-afdeelingen

  • A. Waarin de maagschapsnamen behandeld worden die van volkenkundigen aard zijn, of wel ontleend aan byzondere aardrijkskundige namen. Van § 66 tot § 94. En
  • B. Waarin men de geslachtsnamen vermeld vindt, van algemeen-aardrijkskundigen oorsprong. Van § 94 tot § 108.

Hoofd-afdeeling III vervalt in vele onder-afdeelingen. Dit zijn de volgenden:

  • A. Geslachtsnamen, aan de namen van ambten, bedryven, handwerken, enz. ontleend. Van § 108 tot § 124.
  • B. Geslachtsnamen, ontleend aan persoonlike eigenschappen, zoowel lichamelike als geestelike. Van § 124 tot § 128.
  • C. Geslachtsnamen, van huisnamen, gevelteekens, uithangborden, enz. afgeleid. Van § 128 tot § 131.
  • D. Geslachtsnamen, ontleend aan de namen van dieren. Van § 131 tot § 135.
  • E. Geslachtsnamen, aan het plantenrijk ontleend. Van § 135 tot § 137.
  • F. Geslachtsnamen, aan het delfstoffenrijk ontleend. § 137.
  • G. Geslachtsnamen, ontleend aan het heelal, aan natuurverschijnselen, jaargetyden, byzondere dagen, enz. § 138.
  • H. Geslachtsnamen, aan de namen van lichaamsdeelen ontleend. § 139.
  • I. Geslachtsnamen, aan spyzen, dranken, en kleedingstukken ontleend. Van § 140 tot § 142.
  • J. Geslachtsnamen, afgeleid van de namen van munten, geldsoorten, maten en getallen. § 142 en § 143.
  • K. Geslachtsnamen, ontleend aan de verwantschap en de onderlinge betrekkingen der menschen. § 144.
  • L. Geslachtsnamen, ontleend aan de namen van goden en godinnen, kerkheiligen, godsdiensten, enz. § 145.
  • M. Geslachtsnamen, ontleend aan de namen van denkbeelden, zaken, eigenschappen, zoo goede als kwade. § 146.
  • N. Zonderlinge geslachtsnamen. Van § 147 tot § 150.
  • O. Imperativische geslachtsnamen. § 150.

[11]

Hoofd-afdeeling IV is samengesteld uit de volgende onder-afdeelingen:

  • A. De noord- en de zuid-nederlandsche geslachtsnamen. § 151.
  • B. De geslachtsnamen der verschillende nederlandsche gewesten. Van § 152 tot § 156.
  • C. Geslachtsnamen, die kenmerken van nederlandsche gouspraken vertoonen. § 156 en § 157.
  • D. Nederlandsche geslachtsnamen, buiten de hedendaagsche nederlandsche grenzen inheemsch. Van § 158 tot § 162.
  • E. De geslachtsnamen der nederlandsche Israëliten. § 162 en § 163.
  • F. Vreemde geslachtsnamen in Nederland. Van § 164 tot § 167.
  • G. Latynsche en grieksche geslachtsnamen. § 167. Eindelik
  • H. Een paragraaf (§ 168) »Tot besluit”.

Martin Jongkoen


Grappig.. ik had van der Have toch ook als een 'haven' aangemerkt ipv hof, maar eigenlijk klinkt het zo logisch als je dat zo daar leest.

Die achternaam is trouwens in Amerika verbaserd naar Vanderhalf, ben benieuwd wat voor betekenis ze daar aangaan geven over pakweg 200 jaar. Blij

Maar lees ik het nou goed dat van der Werff verbaserd zou zijn vanaf van de voornaam Willem? 

Justme!







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!