stamboomforum vragen, antwoorden en tips voor uw stamboomonderzoek

Forum logoLeeshulp, transcriptie, vertaling, betekenis » Latijnse begraafinschrijving 1813 Brione-sopra-Minusio, Ticino Zwitserland Paulus Cormas Franscella opgelost



Profiel afbeelding
Profielafbeelding

In het Zwitserse bergdorpje Brione-sopra-Minusio (in de Alpen boven Locarno) werd Paulus Cormas Franscella begraven op 21 februari 1813.
In de Latijnse begraafinschrijving werden diverse afkortingen gebruikt, die ik probeer op te lossen. Dezelfde akortingen komen keer op keer terug. Het gaat hier dus om volledigheid, de algemene inhoud van de begraafinschrijving weet ik al:

FamilySearch: Film #8126888, Item 5; DTB Brione sopra Minusio; Battesimi 1848-1899 Matrimoni 1777-1899 Morti 1733-1857; Fo. 97; #297; Scan 51/211
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSVK-B3PV-6?view=index&lang=en&groupId=M9XN-ST2

Afbeeldingen zijn alleen zichtbaar als u bent ingelogd op het Stamboom Forum

Hieronder mijn (onvolledige) transcriptie en een vertaling met Google Translate (ik heb een aantal woorden vet gemaakt die zeker twijfelachtig zijn, maar er kunnen meer leesfouten in de tekst staan:
Anno Domini Millesimo Octingentesimo Decimo tertio die vigesima Februarij Paulus Cosmas filius Bernardi Francella Sartore et Theresia Sciarone conjugum Brioni supra Minusium etatis sue prope tre annorum Domi Patrij sui Sipradi in comunione S. Matris ecclesia amima Deo reddediti Lusies Corpus die seguenti vigesima prima sepulter fuit in ecclesia vparoli Santa Maria Lauretane Brioni aved.

In the year of our Lord, One Thousand Eighteen Hundred and Thirteen, on the twentiest day of February, Paul Cosmas, son of Bernard, Francella Sartore and Theresia Sciarone, spouses of Brioni, above the age of three, at the home of his father, Sipradi, in communion with the Church of the Blessed Mother, beloved of God, given to Lusies. His body was buried the following day the twenty-first day in the Church of vparoli, Santa Maria Lauretane, Brioni, aved.

De pastoors in Brione hadden de prettige gewoonte om van alle personen de namen van de vader en de grootvader te vermelden. Zij waren bijzonder genealoog-vriendelijk. Omdat iedereen in dit dorp van ongeveer 25 families op diverse manieren familie van elkaar was (zware endogamie), waren achternamen niet meer voldoende om mensen van elkaar te onderscheiden en kregen familietakken ook nog bijnamen. Zo heeft deze tak van de familie Franscella de bijnaam Sartore (kleermaker).
Het dorp Brione was grootleverancier van schoorsteenvegers in Nederland eind 18e en begin 19e eeuw.

Michaël

Boers 2 - 3 jun 2026 - 11:28 (laatst bijgewerkt 3 jun 2026 — 11:35 door auteur)

Profielafbeelding

De kerk zal wel de kerk van Santa Maria di Loreto zijn, denkelijk de enige kerk in het dorp. En waar jij Lusies leest, zal wel cuius staan. 

Liesbeth Niepoort - 3 jun 2026 - 12:55 (laatst bijgewerkt 3 jun 2026 — 12:58 door auteur)

Profielafbeelding

Dag Liebeth,

Lusies heb ik naar cuius gewijzigd. De kerk is echt Santa Maria Lauretane (https://it.wikipedia.org/wiki/Chiesa_di_Santa_Maria_Lauretana_(Brione_sopra_Minusio) .
Er zijn om het moeilijk te maken twee Alpendorpjes in Ticino, die Brione heten. Daarom wordt er altijd bij gezet "sopra Minusio', omdat dit dorpje iets hoger in de bergen boven Minusio ligt. En Minusio is weer een voorstad van Locarno.

Als extra info: Paulus was gedoopt in Brione-s-M op 27-10-1809.
De vertaling van Google klopt niet voor wat de begraafdag betreft en moet mijns inziens zijn: werd op de volgende dag, de eenentwintigste, begraven.

Hiermee wordt de vertaling nu:
In het jaar des Heren achttienhonderd en dertien, op de eenentwintigste dag van februari, overleed Paul Cosmas, zoon van Bernard Francella Sartore en Theresia Sciarone, echtgenoten te Brioni, ouder dan drie jaar, in het huis van zijn vader te Sipradi, in gemeenschap met de Heilige Moeder, in de kerk van de geliefde God. Zijn lichaam werd op de eenentwintigste dag van de daaropvolgende maand begraven in de kerk van Santa Maria Lauretane te Brioni.

Michaël

Boers 2 - 3 jun 2026 - 13:19

Profielafbeelding

In de tekst staat: anima Deo reddidit". Ik denk dat je dat moet interpreteren als: heeft zijnziel (=anima) teruggegeven aan God. Dus hij is overleden.

Laatste woord/afkorting maak jij van : aved. Ik lees eerder pred. Warschijnlijk een afkorting van de functie/titel van de pastoor (voorganger ??).

karel honings - 3 jun 2026 - 13:41

Profielafbeelding

Bedankt Karel,

De nieuwe tussenstand wordt nu:

Anno Domini Millesimo Octingentesimo Decimo tertio die vigesima Februarij Paulus Cosmas filius Bernardi Francella Sartore et Theresia Sciarone conjugum Brioni supra Minusium etatis sue prope tre annorum Domi Patrij sui supradi in comunione Santa Matris ecclesia amima Deo reddediti Lusies Corpus die seguenti vigesima prima sepulter fuit in ecclesia vparoli Santa Maria Lauretane Brioni pred.

In het jaar des Heren duizend achthonderd en dertien 20 februari (20-02-1813), overleed Paul Cosmas, zoon van Bernard Francella Sartore en Theresia Sciarone, echtgenoten te Brione-sopra-Minusio, op bijna driejarige leeftijd in het huis van zijn vader boven, in gemeenschap met de Kerk van de Heilige Moeder, heeft zijn ziel teruggegeven aan God. Zijn lichaam werd begraven op de volgende dag, de 21e,  in de Kerk van Santa Maria Lauretane, Brione, pred.

Het vette gedeelte loopt nog niet lekker.

Michaël

Boers 2 - 3 jun 2026 - 14:38

Profielafbeelding

Anno Domini millesimo octingentesimo decimo 
tertio, die vigesima Februarii,
Paulus Cosmas filius Bernardi Francella sartore,
et Theresiae Sciarone conjugum Brioni su-
pra Minusium, aetatis suae prope trium annorum, 
domi patris sui supradicti in co(m)munione Sanctae
Matris Ecclesiae animam Deo reddedit, cuius 
corpus die sequenti vigesima prima sepultum 
fuit in ecclesia Vici Parrochiali Sanctae Mariae Lauretanae 
Brioni praedicti.

In het jaar des Heren achttienhonderddertien, op de twintigste februari, heeft Paulus Cosmas, zoon van het echtpaar Bernardus Francella, kleermaker, en Theresia Sciarone uit Brione sopra Minusio, in de leeftijd van bijna drie jaar, in het huis van zijn bovengenoemde vader, in gemeenschap met de Heilige Moeder Kerk zijn ziel aan God teruggegeven; wiens lichaam de volgende dag, de eenentwintigste, is begraven in de parochiekerk van de Heilige Maria di Loreto van het voornoemde Brione.

ChrisvD - 3 jun 2026 - 15:28 (laatst bijgewerkt 3 jun 2026 — 15:50 door auteur)

Profielafbeelding

Lauretane is waarschijnlijk de Latijnse benaming van Loreto. Loreto is een bekend bedevaartsoord elders in Italie. Zogenaamd bevindt zich daar het huis van Maria, dat ooit daarheen door engelen vanuit het Heilige Land zou zijn overgebracht. 

Liesbeth Niepoort - 3 jun 2026 - 16:11

Profielafbeelding

Dank Liesbeth voor de toelichting en dank Chris voor de juiste transcriptie en vertaling. Ik zal Sartore onvertaald laten, omdat het een vaste bijnaam van deze familietak is.

Michaël

Boers 2 - 3 jun 2026 - 16:29

Profielafbeelding

Dat laatste lijkt me ook terecht omdat er geen "sartoris" staat maar "sartore". Het is dus waarschijnlijk Italiaans en niet Latijn.

André Jansen - 3 jun 2026 - 19:01 (laatst bijgewerkt 3 jun 2026 — 19:02 door auteur)

Profielafbeelding

Dank André,

Dat sterkt me in mijn beslissing.

Michaël

Boers 2 - 3 jun 2026 - 20:04

Profielafbeelding

In regel 3 lees ik Franscella Sartore, in regel 7 reddidit.

in communione Sanctae Matris Ecclesiae: Ik dacht dat de formule luidde "in de gemeenschap der H. Moederkerk".
Vgl. ook Google: "De zinsnede wordt vaak gebruikt in rouwadvertenties (bijvoorbeeld: "gesterkt door de H. Sacramenten der Zieken is hij/zij overleden in de gemeenschap der H. Moederkerk"). Dit betekent dat de overledene tot het einde toe trouw was aan het katholieke geloof en de laatste kerkelijke zegeningen heeft ontvangen."

Google weet nog te melden: De H. Maria van Loreto is sinds 1920 de officiële beschermheilige van de luchtvaart (inclusief piloten en stewards) vanwege de legende van het "vliegende huis".

Pauwel - 29 jun 2026 - 02:21 (laatst bijgewerkt 29 jun 2026 — 03:02 door auteur)

Profielafbeelding

Dankjewel Pauwel, je hebt helemaal gelijk met die lees-/typfouten van mij.

Er staat dus in het Latijn:
Anno Domini millesimo octingentesimo decimo 
tertio, die vigesima Februarii,
Paulus Cosmas filius Bernardi Franscella sartore,
et Theresiae Sciarone conjugum Brioni su-
pra Minusium, aetatis suae prope trium annorum, 
domi patris sui supradicti in co(m)munione Sanctae
Matris Ecclesiae animam Deo reddidit, cuius 
corpus die sequenti vigesima prima sepultum 
fuit in ecclesia Vici Parrochiali Sanctae Mariae Lauretanae 
Brioni praedicti.

Wat vertaald in het Nederlands geeft:
In het jaar des Heren 1813, op de twintigste februari, heeft Paulus Cosmas, zoon van het echtpaar Bernardus Franscella Sartore, en Theresia Sciarone uit Brione sopra Minusio, in de leeftijd van bijna drie jaar, in het huis van zijn bovengenoemde vader, in gemeenschap der Heilige Moederkerk zijn ziel aan God teruggegeven; wiens lichaam de volgende dag, de eenentwintigste, is begraven in de parochiekerk van de Heilige Maria van Loreto in het voornoemde Brione.

Michaël

Boers 2 - 29 jun 2026 - 09:31

Profielafbeelding

Misschien is Moederkerk toch niet beste vertaling, omdat deze term niet helemaal eenduidig is. Via Google kom ik op de volgende interpretatie: "In de christelijke traditie staat 'onze heilige moeder de kerk' (de kerk van Rome uiteraard) voor het geloof dat de kerk niet zomaar een instituut is, maar een levende gemeenschap en geestelijke moeder. Zij voedt gelovigen op, geeft richting en beschermt de leer." Hier wordt met 'moeder' dus niet Maria, de moeder van Jezus, bedoeld.

"Onze Heilige Moeder de Kerk" is de vertaling van het Latijnse Sancta Mater Ecclesia, in onze tekst staat die term dan in de genitivus, die afhangt van communione, en de vertaling wordt dus: "in de gemeenschap van onze Heilige Moeder de Kerk".

Pauwel - 1 jul 2026 - 02:58 (laatst bijgewerkt 1 jul 2026 — 03:01 door auteur)


Profielafbeelding

Dag Pauwel,

Ik kan de stricte grammatica in het Latijn niet controleren, omdat ik het Latijn niet beheers. Het is wel duidelijk dat de priester een standaardformule gebruikte.
Beide formules "onze Heilige Moeder de Kerk" en "onze Heilige Moederkerk" komen veelvuldig voor op het Internet en ik vermoed dat ze equivalent zijn en dat gebruik meer met een persoonlijke voorkeur te maken heeft, of gelegenheid geeft tot variatie in een tekst. Betekenistechnisch lijken ze me identiek. Ik heb al 17 DTB-inschrijvingen zo vertaald, dus ik blijf voorlopig nog even "de Heilige Moederkerk" gebruiken. Ook omdat het wat compacter is.
Maar, als je uit kunt leggen dat de twee formules qua betekenis echt van elkaar verschillen en dat ik "de Heilige Moeder de Kerk" moet gebruiken, dan zal ik je daarin volgen.

Zou je ook nog op mijn PB kunnen reageren?

Michaël

Boers 2 - 1 jul 2026 - 06:34







De auteur van het eerste bijdrage in dit bericht heeft aangegeven dat de vraag is beantwoord of het probleem is opgelost.

Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu