Ik ben op zoek naar waar notarisarchieven in Münsterland bewaard worden. Ik heb gezocht in zowel de papieren, als het digitale archievenoverzicht van het Landesarchiv NRW- abteilung Westfalen, maar ik kom er niet uit.

Ik vind hier en daar wel regesten van notarisakten op de website, maar geen systematisch overzicht van welke notarissen waar actief waren en welke protocollen bewaard zijn gebleven. Het gaat mij met name om protocollen uit de 18e eeuw tot circa 1811.

Worden notarisarchieven in Duitsland misschien ergens anders bewaard, dan in Nederland?

Wie weet hier meer van?

Michaël

De AI van Google geeft op zoekopdracht " notarissen in Duitsland voor 1800 ":

Vóór 1800 waren er notarissen in het Duitse Rijk, maar hun rol en juridische status waren anders dan tegenwoordig. De rol van de notaris was historisch gezien verweven met het lokale rechtssysteem, en de functie werd soms bekleed door geestelijken, stedelijke functionarissen of anderen met juridische kennis. In deze periode was er nog geen sprake van een gecentraliseerde notarisstand zoals nu. 

Je maakt dus waarschijnlijk de meeste kans door te zoeken naar archieven van de schepenbank / Schöppenbücher.

Voor bijv Brandenburg: https://www.familysearch.org/en/wiki/Brandenburg_Court_Records

(op de genwiki op familysearch zijn er voor meerdere deelstaten van Duitsland vergelijkbare pagina's)

Dag Karel,

Dat is de narigheid met AI. Het weet wel iets, maar nèt niet alles.

Het klopt dat veel van het notariswerk werd verzorgd door wat wij in NL Schepenbanken noemen. Maar er waren wel degelijk notarissen.
En ik heb verwijzingen naar notarisakten uit 1792 en 1795. Ik probeer nu uit te zoeken waar hun protocollen bewaard worden en dacht dit in de archiefinventaris op de website van het Landesarchiv NRW wel te kunnen vinden. Helaas niet.
Ik heb ook een archiefoverzicht op papier uit 2009, waarin melding gemaakt wordt van een aantal Findbücher die interessant zouden kunnen zijn. Maar, deze Findbücher zijn weer niet in te zien via de website. Ik heb uiteindelijk maar een mail naar het LA-NRW gestuurd. Ze geven aan dat hun antwoordtijd vier weken is. Een oefening in geduld, dus.

Michaël

Ik vond nog wel op de website van het LAW:

Landesarchiv NRW Abteilung Westfalen
Q 999 / Notare
LaufzeitEnde 18. Jh.-1984
EinleitungSammelbestand für die Urkunden und Register der Notare aus den Amtsgerichtsbezirken in den Landgerichtsbezirken Arnsberg, Bochum, Dortmund, Hagen, Münster und Siegen sowie aus dem Landgerichtsbezirk Essen für die Amtsgerichte Bottrop, Dorsten, Gelsenkirchen, Gelsenkirchen-Buer, Gladbeck, Hattingen, Marl und aus dem Landgerichtsbezirk Paderborn für das Amtsgericht Lippstadt.
Umfang780 Notare mit rund 25.100 Urkundenrollen.

Dit boek zou eventueel nèt 'mijn' notarissen kunnen bevatten.

Michaël
 

Hoi Michaël,

ik vond wel van het Rheinland de inventaris met de notarissen tussen 1600 en 1800, maar helaas niet van Westfalen. Misschien toch maar even bij het Landesarchiv NRW navragen?

Mocht je veel onderzoek doen in Westfalen, dan is het boek "Quellenkunde zur westfälischen Geschichte vor 1800" wellicht de moeite van het aanschaffen waard, niet heel goedkoop. Geeft meer achtergrondinformatie bij uiteenlopende historische (archief)bronnen uit Westfalen.

Groet,

Indie

Dag Indie,

Dat Quellenbuch is zeker een goede tip. Misschien eens onderhandelen met de Kerstman of voor mijn verjaardag vragen.
Het bericht met mijn vraag aan het LAW-NRW is al onderweg.
De link naar de archivarissen van Rheinland is een beetje een 'teaser', want ze zeggen wel hoeveel protocollen van hoeveel notarissen ze hebben, maar ze noemen niemand bij naam. Dus, je kunt nog steeds niet zien, of zij die ene akte waar je naar op zoek bent ook in hun beheer hebben. Blijkbaar vindt men het niet nodig of te duur om alle namen in een inventarisoverzicht uit te schrijven.

Michaël

Hoi Michaël,

ik ben benieuwd wat ze van het LA NRW laten weten! Ik moet wel zeggen dat zowel in Duitsland als in België veel inventarissen (Findbücher) nog niet (volledig) digitaal beschikbaar zijn. Er is dan wel een inventaris online (want elke inventaris is immers gekoppeld aan een specifiek archief, bv. van een ziekenhuis, rechtbank, gemeentebestuur, etc. dat al bij het archief ligt), maar het is dan nog niet daadwerkelijk geïnventariseerd of de papieren inventaris (in de studiezaal) is nog niet omgezet naar een digitaal exemplaar.

De reden daarvoor ligt er dan waarschijnlijk in, om toch de websitebezoeker inzicht te geven van welke organisaties, personen, etc. er archieven bestaan, die je zou kunnen inzien. Zo kan je bij het Algemeen Rijksarchief in Brussel wel de naturalisatiedossiers raadplegen, maar deze volledige inventaris (een overzicht van de daadwerkelijke archiefstukken) is dan nog niet beschikbaar.

Maak er een fijne zondagavond van!

Groet,

Indie

Ik kreeg vandaag antwoord van het LAW-NRW. Dat is een stuk sneller dan ze beloofd hadden. Maar, daar houdt het goede nieuws ook op.
Van beide notarissen, waarvan ik gegevens heb (een uit Rheine en een uit Emsbüren) hebben ze geen gegevens en ze adviseren me om te informeren bij de stadsarchieven van die plaatsen. Vervlogen dus mijn hoop dat er een centrale administratie van notarissen in Münsterland zou zijn.

Michaël

Ik kreeg vandaag het volgende antwoord:

Bezüglich der Notare im Fürstbistum Münster gibt es einen Aufsatz von Wilhelm Kohl mit dem Titel „Die Notariatsmatrikel des Fürstbistums Münster“, erschienenen in den Beiträgen zur westfälischen Familienforschung 20 (1962) auf den Seiten 3-136. Dort habe ich die beiden Notare, die Sie nannten, gefunden (siehe PDF). Die Zahlen am Schluss jeder Eintragung zeigen an, in welchem Band und auf welchem Blatt bzw. auf welcher Seite der Matrikel die Eintragung erfolgte. Die Matrikel, die sich allein auf eine Notariatszulassung beziehen, befinden sich im hiesigen Bestand B 014/Fürstbistum Münster, Geistliches Hofgericht – Notariatsmatrikel unter den Nrn. 1-5. Ihre beiden Notare wären im Band 3 auf den Blättern 140 und 142 zu finden. Es sind aber nicht die Notarprotokolle, die Sie suchen. Es gibt ganz oberflächlich erschlossen Protokollserien des Geistlichen und Weltlichen Hofgerichts zu Münster, zu finden in den Beständen B 012 und B 016.

Kortom het is in Duitsland weer niet zo fijn georganiseerd als in Nederland en je moet alle informatie zelf bij elkaar sprokkelen.
Maar, ik ben één stapje dichter bij het vinden van mijn notarisakten.

Michaël

De website https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/portal/Internet/haupt.php?urlNeu= is werkelijk een Fundgrube van informatie over Westfalen en Münsterland en bevat ook PDF's van de losse artikelen uit de Beiträge zur Westfälische Familiengeschichte en vele andere genealogische tijdschriften.

https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/txt/beitrwff-9468.pdf

https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/txt/beitrwff-9469.pdf

Met het doorploegen van deze website kun je gemakkelijk de komende herfst- en winteravonden doorkomen.

Michaël

Hoi Michaël,

zo te lezen ben je inmiddels toch wel een stukje wijzer geworden! Enerzijds denk ik dat contextuele kennis van die regio in de betreffende periode (Fürstbistum Münster) ook wel behulpzaam kan zijn om bepaalde archiefbronnen te ontdekken en te traceren, anderzijds denk ik ook wel dat misschien niet alles bij het Landesarchiv NRW ligt, maar mogelijk ook, zoals ze schrijven, bij een van de Stadt- of Gemeindearchive. Dat maakt het er natuurlijk allemaal niet makkelijker op.

Die website Internet-Portal "Westfälische Geschichte" lijkt me zeker een aanrader voor veel andere genealogen. Daar vond ik ook een digitaal exemplaar van het boek over Westfaalse archiefbronnen dat ik je laatst aanraadde. Vandaag ontvang ik het boek "Quellenkunde zur deutschen Geschichte der Neuzeit von 1500 bis zur Gegenwart, Band 2 1815-1918". Mocht dat nog interessant zijn, laat ik het je weten! Qua periode is voor jou Band 1 1500-1815 dan mogelijk interessanter. Helaas geen goedkoop boekwerk, na 20% aanmeld-/inschrijfkorting alsnog zo'n 70 euro door de verzendkosten.

Maak er een fijn weekend van!

Groet,

Indie

Dank je Indie voor deze weer nuttige tip.

Ik heb inmiddels een e-mail gestuurd naar de archivaris van Stadtarchiv Rheine. Opvallend genoeg verwijst de website van dit archief weer naar de website van het LAW-NRW voor het gedetailleerde archievenoverzicht. Het blijkt dat de archievenoverzichten van diverse plaatsen in Münsterland via het LAW-portaal te vinden zijn. Wel vermeldingen van archieven van Schepenbanken (overigens zonder die naam ook te gebruiken), maar geen enkele vermelding van iets dat op notarisarchieven lijkt.
Ik ben dus benieuwd wat de Rheinische Archivar me gaat vertellen . . .

Michaël

Ik ben benieuwd wat je van het Stadtarchiv daar te horen krijgt!

Misschien nog goed om even te zeggen: de website “Archive in NRW” is een portaal waarop meerdere archiefinstellingen in Nordrhein-Westfalen hun inventarissen aanbieden, onder meer het Landesarchiv NRW. Ik snap wel dat mensen soms denken dat de website volledig van het Landesarchiv NRW is, maar dat is dus niet zo.

Hetzelfde geldt voor Arcinsys Niedersachsen und Bremen en Arcinsys Hessen. Je kan het een beetje vergelijken met Fries, Groninger of Drents Archiefnet.

Ik vermoed dat het de bedoeling is dat op termijn alle Stadt- en Gemeindearchive in Nordrhein-Westfalen hun inventarissen aanbieden op Archive in NRW.

Dat boek dat ik vandaag ontvangen heb, is trouwens niet echt de moeite. Het focust sterk op politieke geschiedenis, weinig aandacht voor culturele en sociaaleconomische bronnen (bv. kadaster, rechtspraak, belastingen).