stamboomforum

Forum logoArchieven, bronnen, zoekstrategieen » Nederlander ter dood veroordeeld in 1941 en ge?xecuteerd in Keulen


Profiel afbeelding

Onderstaande is vaag omdat ik gewoonweg niet over meer gegevens beschik. De kranten in die tijd hebben er niets over geschreven, waarschijnlijk omdat de Duitsers de kranten verboden erover te berichten. Het volgende is het geval: 

Eind 1941 vermoord persoon X (man, Nederlands onderdaan, NSB-er, geen militair) persoon Y (identiteit onbekend m/v) met een vuurwapen. Persoon X wordt opgepakt door de Sicherheitsdienst. Persoon X wordt veroordeeld door een onbekende rechtbank tot de dood. Persoon X wordt ter dood gebracht eind 1941 te Keulen (strop / kogel). Motief en achtergrond onbekend.

Zover ik weet was in 1941 nog niet het Polizei-Standgericht in werking (vanaf 1943 ?) die min of meer standrechtelijk vonnissen velden, waaronder vele doodvonissen. Zover mij bekend hebben Nederlandse civiele rechtbanken tijdens de tweede wereldoorlog ook geen doodvonnissen uitgesproken, wel levenslange gevangenisstraffen zoals al vóór mei 1940 gebruikelijk was.

Blijft over een Duitse rechtbank. Maar waarom zou een zaak als deze voor een Duitse rechtbank komen ? Wellicht was het slachtoffer een Rijksduitser ? Er zijn wel meer moorden begaan in Nederland tijdens de tweede wereldoorlog, maar deze zijn berecht door een Nederlandse rechtbank. (Denk aan de zaak Slont / Dils uit 1942 die levenslang kregen voor de moord op van Aart in 1940.)

Ik kan nergens een archief van een Duitse rechtbank in Nederland vinden. Wie kan mij op weg helpen waar te zoeken ? Ik heb redelijk veel ervaring met het zoeken in Nederlandse rechtbankarchieven, maar dan vóór 1940.

P.J.H. Vercoulen

Lijst met namen incl. Nederlanders, https://nl.wikipedia.org/wiki/
=> https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_personen_die_veroordeeld_zijn_wegens_oorlogsmisdaden
Zie verder hierna, met dank aan Dimitri Vlas.

Deden

Beste heer Vercoulen,

Aangezien het hier gaat om de Duitse bezetting van Nederland in 1940-1945, komt u al snel uit bij archiefinstellingen op nationaal niveau: dáár ligt immers de deskundigheid. Te denken valt dus allereerst aan bijvoorbeeld het Nationaal Archief, het NIOD, het Bundesarchiv. Ik neem aan dat u allereerst op zoek bent gegaan naar de overlijdensakte van die Nederlandse NSB'er uit Keulen; wellicht te vinden onder de collectie 'Duitse Akten' op de CBG-website (maar of die ook zgn. 'foute Nederlanders' omvat, weet ik niet).

- U zou contact op kunnen nemen met het Bundesarchiv, ook bekend met de Duitse gerechtelijke organisatie in bezettingstijd: http://www.bundesarchiv.de/DE/Content/Artikel/Benutzen/Hinweise-zur-Benutzung/Unterseite-Persbezogen/benutzen-recherche-zur-ns-zeit.html

- Voor wat betreft de "tenuitvoerlegging" van het doodvonnis (Vollstreckung), en het overlijden van de NSB'er, kunnen ook de archieven van de Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen mogelijk relevant zijn (regionale afdeling Rheinland) : http://www.archive.nrw.de/lav/abteilungen/rheinland/bestaende_duesseldorf/index.php . Mogelijk bijv. de rubriek "Justiz". Zie http://www.archive.nrw.de/LAV_NRW/jsp/bestand.jsp?archivNr=185&expandId=8919&tektId=0&y=18 . Overigens is ook het thema "Personenstand" (burgerlijke stand) mogelijk relevant, als u via het archief een overlijdensakte voor de NSB'er zou kunnen vinden: http://www.archive.nrw.de/LAV_NRW/jsp/findbuch.jsp?archivNr=185&id=21076&tektId=8979&bestexpandId=8978 ; het zal alleen moeilijk zoeken zijn, als u de exacte plaats (rechtbank, gevangenis, e.d.) van de tenuitvoerlegging niet kent, want er waren kennelijk 26 bureaus van de burgerlijke stand (Standesamt) in de stad Keulen: http://www.archive.nrw.de/LAV_NRW/jsp/findbuch.jsp?archivNr=185&klassId=271&tektId=8979&id=21076&bestexpandId=8978&expandId=271 .    

- Bij het Nationaal Archief kan in elk geval de collectie Onderzoeksgidsen u helpen bij het onderzoek: http://www.gahetna.nl/vraagbaak/onderzoeksgids      

- Uiteraard zijn in het algemeen de NIOD-archieven aan te raden, m.n. om te zoeken binnen het thema ''Justitie en rechtspraak" : https://www.archieven.nl/nl/search-modonly?mivast=298&mizig=0&miadt=298&miamount=8&mistart=0&micols=1&milang=nl&miview=lst&misort=last_mod%7cdesc&mif2=314339 . Deze archiefcollectie bijvoorbeeld https://www.archieven.nl/nl/search-modonly?mivast=298&mizig=210&miadt=298&micode=020&milang=nl&mizk_alle=Duitse%20rechter&miview=inv2#inv3t3 (alle subrubrieken openklappen/uitvouwen!) is informatief, ook vanwege de verdere verwijzingen onder de rubriek "Literatuur en verwante archieven en collecties" : https://www.archieven.nl/nl/search-modonly?mivast=298&mizig=210&miadt=298&micode=020&milang=nl&mizk_alle=Duitse%20rechter&miview=inv2#inv3t3.

- Ook de website Oorlogsbronnen.nl (voorbeeld van een vrij grove zoekterm: https://www.oorlogsbronnen.nl/zoekresultaat?n_o_m=sq&query=duitse+rechtbank&pageSize=20&op=%E2%9D%AF&form_build_id=form-FQYPhctcsx4nQAEmSpYd3_sFVxvmWNhyF3-85d2_lmc&form_id=netwerk_oorlogsbronnen_zoek ; idem, zoekactie beperkt tot 'doodvonnis' en materiaalsoort: 'archiefstuk' : https://www.oorlogsbronnen.nl/zoekresultaat?n_o_m=facet&query=doodvonnis&pageSize=20&view=caption&count=20&nrhitslijstpage=20&list=0&class%5B%5D=https%3A%2F%2Fdata.niod.nl%2FArchiveFile) kan u gedetailleerd op het spoor zetten van zulke relevante archieven. Een zoekactie op de rubriek "standrecht", niet gesorteerd op materiaalsoort, geeft bijvoorbeeld veel mogelijkheden voor onderzoek: https://www.oorlogsbronnen.nl/zoekresultaat?n_o_m=sq&pageSize=20&query=Standrecht . In deze collectie gaat het bijvoorbeeld over Duitse gerechtelijke organisatie en Duitse rechtspraak in Nederland, 1940-1945, specifiek over doodvonnissen: 'Gegevens uit proces-dossiers van door Duitse rechtbanken uitgesproken doodvonnissen in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland', https://www.archieven.nl/nl/search-modonly?mivast=298&mizig=210&miadt=298&miaet=1&micode=281&minr=1461997&miview=inv2#MF1461997. Vergelijkbaar: "Duitsland; onderzoek dossiers van door Duitse rechtbanken tijdens de bezetting veroordeelde Nederlanders, 1955-1959", https://www.oorlogsbronnen.nl/zoekresultaat?id=http%3A%2F%2Farchievenwo2.nl%2Farchieven%2Finventarisnummer%2F-1915507820 .

Succes met uw onderzoek,

met vriendelijke groet, Dimitri Vlas

Dimitri Vlas


Goedemorgen,

bedankt voor de antwoorden. Ik denk dat ik het antwoord inderdaad bij het NIOD of in Duitsland moet zoeken.

Pim.

P.J.H. Vercoulen







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!