stamboomforum

Forum logoArchieven, bronnen, zoekstrategieen » Twee man wel 150 keer getuigen van overlijden [opgelost]


Profiel afbeelding

Beste Allen,

Ik ben iets interessants tegengekomen, dat ik niet helemaal kan duiden. Misschien kunt u mij helpen?

Een van mijn voorouders, Hendrina van den Boom, geboren en volgens mij ook getogen rond Didam in Gelderland, overlijdt in 1918 op 82 jarige leeftijd te Venray, iets meer dan 9 jaar nadat haar man, Hendrik van Wessel, overlijdt te Didam (1909). Haar en zijn voorouders komen volgens mij allemaal uit dezelfde regio. Een aantal van de van Wessel's verhuist (soms tijdelijk) naar Eindhoven rond die tijd, vermoedelijk om te werken aan de nieuwbouw aldaar (Woensel, als metselaars, timmermannen etc). Ik denk dat er ook wat familie van de van Wessels naar Venlo is vertrokken, dat moet ik nog uitzoeken helaas. Maar dat is niet het interessante :-) (en het is geen Venray).

Op Hendrina's overlijdensakte staan de namen van twee getuigen:
Peter Johannes van de Pasch een dienstknecht en later tuinman uit Venray
en
Petrus Verbeek, een timmerman uit Venray

Beiden lijken elkaar goed te kennen, want Petrus Verbeek lijkt getuige te zijn bij de geboorte van een kind van Peter van de Pasch. 

Als je in wiewaswie of op rooynet.nl zoekt met deze twee namen als getuigen in Limburg/Venray krijg je rond de 150 overlijdensaktes, tussen 1916 en 1920, met nog 1 overlijden in 1921 en een in 1924. Dus haast een overlijden per week! Er zijn nog veel meer overlijdensaktes als je de personen onafhankelijk van elkaar zoekt als getuigen (178 overlijdens met Peter van de Pasch en 1063 (!!!) als je op Petrus Verbeek zoekt als getuige na 1916 te Venray bij overlijdens (aktes tot 1943)).

Veel overledenen komen niet uit Venray of omstreken, en wonen daar niet eens, soms niet eens dicht in de buurt (Gronsveld onder Maastricht bijvoorbeeld).

Nu kijk ik teveel TV-detectives, maar ik kan me niet voorstellen dat er 150 verdachte overlijdens zijn in Venray ;-). Dus ik zat eerder te denken aan een armenhuis, ziekenhuis, verzorgingshuis, psychiatrische instelling of een werkhuis waar de twee misschien werken of bij betrokken zijn. Al had ik dan verwacht dat ze doctoren, verpleegsters of "managers" zouden zijn. Er zitten jonge mensen bij (17 jaar), dus een verzorgingstehuis is het misschien niet.  Peter en Petrus weten vaak ook vrij veel van de overledenen. Ouders, echtgenoot, leeftijd, geboorteplaats. Ze moeten dus haast wel een registratiesysteem hebben gehad, wat weer doet vermoeden dat alle overledenen in dezelfde "instelling" woonden of werkten, waar je je  op moest inschrijven. En dat doet weer vermoeden dat Peter en Petrus gezonden werden door (lees: in dienst waren van) dat instituut, met de informatie die dat instituut in huis had over deze personen.

Na 1924 gaat Petrus Verbeek nog door als getuige te Venray tot 1943 . Blijkbaar is er op dat moment maar 1 getuige nodig. Hij staat dan vaak meerdere malen vermeld op 1 of 2 pagina's van het overlijdensregister.

Heeft iemand een idee waarom deze twee getuigen zo vaak op overlijdensaktes staan? Een timmerman en een knecht/tuinman, lijken me niet de aangewezen personen om het overlijden van een instituut te melden. Was er rond die tijd een werkhuis of iets dergelijks waar mensen van ver kwamen om te wonen of werken? Het waren natuurlijk niet de beste jaren (eerste wereldoorlog tot tweede wereldoorlog).

 

Ik ben erg benieuwd!

Alvast bedankt,
Bastiaan Huisman

Bastiaan Huisman

Vaak staat in aktes van overlijden wel een (deel van de) plaats van overlijden vermeld, bijvoorbeeld een straatnaam zonder huisnummer. Als dat niet het geval is zou je eens in het BR kunnen kijken waar de overledenen woonden/ingeschreven stonden. Misschien wel allemaal op hetzelfde adres. 

Misschien was het doen van aangiftes van overlijden trouwens  wel iets om een beetje bij te verdienen. 

Liesbeth Niepoort

Mogelijk kwamen de twee opdraven als er gebrek was aan andere getuigen. Iets soortgelijks gebeurde wel in notariele akten waarbij een of twee klerken als getuigen optraden.

JP Ouweltjes

Dat is heel goed mogelijk, maar waarom dan niet de bodes van het stadhuis, maar twee "externen"?

Liesbeth Niepoort

Twee getuigen die vaak voorkomen in akten van de burgerlijke stand en ook in notariele akten zijn voor mij een heel bekend verschijnsel. De personen in kwestie waren vaak de veldwachter en de gemeentebode, maar ook dikwijls personen die in de onmiddellijke nabijheid van het gemeentehuis/notariskantoor woonden en bij voorkeur overdag zonder al te veel moeite konden worden ingeschakeld (zoals nu nog in de streek waar ik woon de mensen van de vrijwillige brandweer (boeren, de fietsenmaker, een winkelier etc.)

mr W. van Leussen

De timmerman als terugkerende aangever ben ik ook al eens tegengekomen, ik ging er eigenlijk van uit dat die toch ingeschakeld moest worden na een sterfgeval voor de kist. Kon hij ook wel even naar het gemeentehuis. Ook de herbergier zie ik nog weleens terugkomen. Borreltje ter nagedachtenis, en och, kun je misschien even mee aangeven... Een 'registratiesysteem' lijkt mij minder voor de hand liggend dan een briefje van degene die kwam vragen de aangifte te doen.

Vriendelijke groeten,

Carl

Carl

In Venray was een psychiatrische instelling waarschijnlijk hadden de tuinman en de timmerman van dat instituut de taak om aangifte te doen als er iemand in dat instituut was overleden.

Anton Stortelder

Leuke instelling met zoveel dooien in vijf jaar tijd...

JP Ouweltjes

Hoi, bedankt voor alle reacties! Helaas staat er zover ik kan zien bij geen van de aktes een adres of een relatie met de getuigen vermeld.

Iemand enig idee of de patientgegevens van dat ziekenhuis ergens online staan? En inderdaad, 1 overledene per week is misschien wat veel.

Bastiaan Huisman

Er waren meerdere psychiatrische instellingen [link].

Misschien even contact opnemen met het gemeentearchief aldaar?

JP Ouweltjes

Ik zie dat Antoon Vink en Jan van Hoogstraten, beiden verplegers, ook een aantal overlijdens melden in 1919, dus wellicht dat dit van het psychiatrische ziekenhuis is?

Ook valt me nu pas op dat het bij mijn voorouder zegt "wonende te Didam", en dat het overlijden uiteindelijk ook in Didam wordt aangemerkt in de archieven. Misschien dat een geinterneerd persoon niet als geregistreerd in de gemeente van het instituut staat. 

Bastiaan Huisman

Beste allen,

Ik heb gemaild met het gemeentearchief van Venray en het klopt inderdaad. Op 11 augustus 2015 is Hendrina van den Boom op 79 jarige leeftijd opgenomen in het St. Anna krankzinnigengesticht en aldaar op 82 jarige leeftijd ook overleden. St. Anna was een door "Zusters van de Liefde van Jezus en Maria" gesticht instituut, opgericht in 1907, bedoeld voor vrouwen. Er werkten wel mannen als leken in alle voorzieningen die bij het instituut hoorden, zoals slagerij, smederij, timmerij etc, zoals deze link erg mooi uitlegt. Dus het zou prima kunnen dat de dienstknecht/tuinman en timmerman daar ook werkten. Het lijkt er ook op dat niet iedereen "geïnterneerd" was, velen woonden schijnbaar bij families in de buurt, die daar een extra centje mee bijverdienden.

Ik heb de scan van 1 pagina gekregen met daarop 29 patiënten, waaronder mijn betovergrootmoeder, ingeschreven van 21 juni 1915 tot 27 augustus 1915. Ze zaten toen al op 1200 inschrijvingen. Velen komen van ver. Amsterdam, Den Haag, Apeldoorn, maar ook plaatsen in België zoals Gent etc etc. 11 van de 29 patiënten overlijden in de instelling, de rest verlaat de instelling weer. Ik heb de overlijdens van de 11 overledenen even snel opgezocht, en 8 ervan worden door 1 van mijn betovergrootmoeder's getuigen aangemeld (bij 4 staan ze er samen op).

Wikipedia vermeldt als "krankzinnig" ook dementerenden, wat wellicht niet alleen de opname van mijn betovergrootmoeder verklaart, maar ook het grote aantal overlijdens dat door van der Pasch en Verbeek wordt aangemeld. De 11 overledenen op die ene pagina hadden een gemiddelde leeftijd van 66, en het gemiddelde wordt 3.5 jaar naar beneden gehaald door de enige jonger dan 54 (21).

Nogmaals bedankt voor het meedenken!

Bastiaan

Bastiaan Huisman

Kijk eens op www.rooynet.nl, personen, bladeren in bronnen en sorteren op Naam register. Op pagina 3 staat de bevolkingsregister van St. Anna van 1914-1932.

Jekker


Bedankt Jekker! Ik kreeg rond dezelfde tijd dat u dit postte ook via het Venray's gemeentearchief deze tip. Ik heb ook nog gemaild met het Museum Psychiatrie Venray, en vernomen dat Van de Pasch en Verbeek inderdaad in dienst van St. Anna waren!

Mijn verzoek tot meer informatie is doorgestuurd naar de vrijwilligers van het museum die zich bezig houden met het archief. Dus ik hoop nog iets meer informatie te vinden. Echter, het museum liet ook weten dat ze over vragen m.b.t. de ziektegeschiedenis van patiënten geen mededelingen kunnen en mogen doen.

Ik heb even gegoogled, en lees dat aandoeningen die eventueel erfelijk van aard zijn, ook onder de privacy wetgeving vallen na het overlijden van de desbetreffende persoon, omdat deze aandoeningen ook betrekking hebben op hun nabestaanden. Dus ik vermoed dat ik nooit zal weten waarom ze opgenomen is.

Bastiaan Huisman







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!

Inloggen Registreer nu