Ik probeer te begrijpen waarom Job Pieters Nieuwenhuis, geboren op 4 juni 1791 te Franeker en overleden op 8 september 1836 aldaar samen met zijn vrouw Aaltje Frederiks Gillebaart (1792-1818) en dochter Vroukje Nieuwenhuis (1815-1896) één jaar in de strafgevangenis van Leeuwarden verblijft.  

Van 1807 tot 1814 woont Job met zijn moeder Vroukje Alderts (1764-1848) en stiefvader Jacob Ennes Nieuwenhuis (1777-1843) in Franeker (Nieuwe Hof 7/8). Op 1 mei 1814 huwt hij met Aaltje te Franeker en samen verhuizen ze naar Zilverstraat 7, waar op 21 februari 1815 dochter Vroukje wordt geboren. Job is schoenmakersknecht van beroep. 

In datzelfde jaar verhuizen ze naar de strafgevangenis voor één jaar, maar waarom wordt mij niet duidelijk. Aldaar wordt een zoon, Frederik, geboren op 24 maart 1816. Tussen 1816 en 1818 is het onduidelijk waar ze precies wonen, behalve dat duidelijk is dat op 14 mei 1818 te Franeker Aaltje overlijdt. 

Ze wonen dan inmiddels weer in Franeker op Vossegatsteeg 6. Het is onduidelijk sinds wanneer ze op dit adres zijn ingeschreven, maar duidelijk is wel dat Aaltje hier ook nog gewoond heeft. Ook is duidelijk dat ze hiervoor ook al in Franeker woonden, namelijk op Zilverstraat 13. Alleen daar kan ik ze verder niet terugvinden. 

Ook is het bijzonder te noemen dat Frederik niet met hen naar Franeker verhuist. Het lijkt erop dat hij bij familie van moeders kant in Leeuwarden is blijven wonen, maar hoe dat precies zit, durf ik niet te zeggen. In een notariële akte van 1819 kom ik zijn naam voor het laatst tegen in Friesland. Hier staat dat vader Job in Franeker woonde en de kinderen (=Vroukje en Frederik) in Leeuwarden. Hij is zelf voogd en Gerrit Vossenberg, wonende te Leeuwarden, is toeziend voogd. 

Het verdere leven van Frederik is bekend. Hij huwde op 25 juli 1841 te Groningen en overleed op 8 mei 1844 aldaar. 

Mijn vragen op een rijtje:

- Waarom woonden Job, Aaltje en Vroukje een tijdje in de strafgevangenis van Leeuwarden?

- Waar heeft Frederik tot zijn huwelijk gewoond?

Als een heel gezin naar de gevangenis verhuist, denk ik eerder aan een inwonende werknemer, dan aan drie veroordeelden.
Zijn er in Leeuwarden misschien nog personeelsstaten bewaard gebleven van de gevangenis?

Michaël

Waarop baseer je dat ze naar de strafgevangenis verhuizen?

Bij de geboorte van zoon Frederik in 1816 is Job Pieters Nieuwenhuis woonachtig in Leeuwarden wijk letter F no 171. 

Ik weet niets van de huisnummers in Leeuwarden en dus ook niet of deze in de loop der jaren veranderen, maar de oudste vermelding met als zoekterm F171 bij AlleFriezen is

Soort registratie: Memorie van successie inschrijvingPlaats: Leeuwarden

Bijzonderheden:Filmnummer: 179
Er behoorde geen onroerend goed tot de nalatenschap
provenier in St.Anthonygasthuis; broer van wijlen Dirk Victor (vader van Agnietje Dirks Victor, weduwe van Theodorus v.der Vest, op de Groeneweg F.171: enige testamentair erfgenaam). Saldo fl. 1.524,14.

Overledene Hendrik Victor

wonende te Leeuwarden, overleden op 12-03-1823

Bronvermelding

Memories kantoor Leeuwarden, archiefnummer 42, Memories van successie - Tresoar, inventarisnummer 11011, aktenummer 324

Gemeente: Leeuwarden

Periode: 1822-1823

En in deze bron

Bronvermelding

Wijkregister 1843-1848 F 32 - 2e, archiefnummer 1002, Wijkregister 1843-1848, inventarisnummer 4076

Gemeente: Leeuwarden

Periode: 1843-1848

https://allefriezen.nl/zoeken/persons?ss=%7B%22q%22:%22F171%20leeuwarden%22%7D&sort=%7B%22order_i_datum%22:%22asc%22%7D

staan op scan 29 t/m 32 bewoners van de woning met nummer 171, dit lijkt geen gevangenis?

En nog één vermelding uit de Leeuwarder Courant van 1819, nr 171 kon ik zo snel niet vinden, wel nr 172:

https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=leeuwarden+groeneweg&coll=ddd&page=1&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=1%7C19e_eeuw%7C1810-1819%7C&identifier=ddd:010580551:mpeg21:a0017&resultsidentifier=ddd:010580551:mpeg21:a0017&rowid=5

Ze wonen inderdaad in wijk F, zo lees ik ook in de geboorteakte van Frederik. Echter, volgens historisch centrum Franeker vertrokken ze in 1815 naar de strafgevangenis. De link hiervan is gekoppeld aan Zilverstraat 7, maar bij deze de link: https://historischcentrumfraneker.nl/inwoners/job-pieters-nieuwenhuis-2/

Ik zou er niet teveel achter zoeken ivm verblijf in gevangenis. De Blokhuispoort had ook personeel rondlopen en binnenmoeders.

Job was een schoenmakersknecht en viel onder armenzorg (staat bij zijn naam) dus had niet veel werk omdat de meeste mensen het toen niet konden betalen. In de gevangenis was werk genoeg en ik denk dat ze daar zijn onder gebracht voor werk en dat zijn vrouw een binnenmoeder werd voor de vrouwen afdeling. Loon zullen ze uit het gevangeniswezen hebben ontvangen.

Denk inderdaad als ik alles zo lees en naar jullie commentaren kijk, dat het dan waarschijnlijk is dat het gezin er een jaar heeft gewoond om daar te gaan werken. 

Rest alleen nog de vraag waarom Frederik niet met de familie naar Franeker terugkeerde. 

In de link “Zilverstraat 7” staat:

Hij genoot drie maanden afslag; wordt dan 19 september a.s uit de strafgevangenis te Leeuwarden

Volgens mij betekent 3 maanden afslag, dat zijn gevangenisstraf met 3 maanden verkort werd. Zie link hieronder en zoek daarbinnen op “afslag” :

https://sad0825c2f843205b.jimcontent.com/download/version/1669022935/module/14475088633/name/E-book%20Huis%20van%20Bewaring.pdf
 

Ook in deze link komt “afslag“ vaak voor:

https://www.gevangeninglas.nl/zoeken/
 

Frederik was 1,5 jaar oud toen zijn moeder stierf, het zusje was amper 2,5 jaar oud. Een vader in die tijd zat dan met zijn handen in het haar en dus zullen de kinderen naar een familielid zijn gegaan. Als je de gezinnen compleet hebt zou je die moeten nalopen wie daar allemaal woonden. Het is ook mogelijk dat ze tijdelijk in het weeshuis terecht zijn gekomen. Waarschijnlijk is Frederik naar Groningen gegaan voor werk en daar oppasser was. Je zou ook de lijn van zijn vrouw (Zuidema) kunnen nalopen.

Frederik is in ieder geval niet bij familie in Franeker terechtgekomen. Ik gok dat hij in het weeshuis te Leeuwarden is gebleven. Maar meestal zijn er wel aktes beschikbaar die zeggen waar het kind naartoe is vertrokken. Maar die kom ik niet tegen. Ik zal de familie Gillebaardt, die in Leeuwarden woonden, nog eens natrekken. 

De vermelding bij het Historisch Centrum Franeker is nogal cryptisch

Is een zoon van Pieter Jobs die na het huwelijk van zijn moeder Froukje Allerts de Vries met Jacob Ennes Nieuwenhuis de familienaam Nieuwenhuis aan nam. weduwnaar van Johanna Willems Marchall. Hij genoot drie maanden afslag; wordt dan 19 september a.s uit de strafgevangenis te Leeuwarden

Bij weduwnaar mis ik een hoofdletter, is er iets weggevallen?  Ook de laatste zin is incompleet

Het centrum is niet erg scheutig met bronvermeldingen, dat is een tijdje terug ook al aan de orde geweest https://www.stamboomforum.nl/subfora/2/2/92340/0

Het e-book van Anje B. bevat misschien nog meer interessante informatie? 

Als hij strafvermindering heeft gekregen moet hij eerst gestraft zijn. Dus toch in de gevangenis hebben gezeten. Hij heeft echter wel kans gezien binnen een maand na het huwelijk een dochter te verwekken. Het blijft raadselachtig.

@Beligje Het is mij bekend hoe de zaken lopen bij Historisch Centrum Franeker. Van wat ik ervan heb begrepen is er één persoon die bij de digitale omgeving kan en ook gegevens invoert/aanvult. In 1970 is er iemand begonnen met alles in multimappen te zetten, in 1995 iemand anders verder gegaan in WP. En in 2015 is dit bestand omgezet in Excel en is het toegevoegd aan de website van Historisch Centrum Franeker. 

Ik zal eens vragen of ze wellicht de volledige zin voor mij kunnen achterhalen. 

Verder over dochter Vroukje, hij meldt zelf dat zijn vrouw is bevallen bij de B.S. Dan zit hij nog niet Leeuwarden. 

Hier staan de huwelijksbijlagen van Frederik in Groningen. Vanaf 610 tot 620

https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:939J-6CSK-QP?cc=2026219&lang=nl&i=609

Dank voor de vondst Fietje! Edit: nvt

Ik vond dit ook nog bij het Historisch Centrum van Leeuwarden. (bron1), (bron2)

Verder over dochter Vroukje, hij meldt zelf dat zijn vrouw is bevallen bij de B.S. Dan zit hij nog niet Leeuwarden. 

Sorry, hier heb ik me een jaar vergist!

Volgens onderstaande notariële akte van 02-08-1819 woont Job Pieters Nieuwenhuis in Franeker en is hij voogd over zijn 2 kinderen Frederik en Froukje, die beiden in Leeuwarden wonen:

vanaf scan 116:

https://allefriezen.nl/zoeken/deeds/dd8248ee-ecff-42ce-b302-8d22b38ff5be

Er staat gepasporteerd. Hij is wel gekeurd maar nooit opgeroepen.

huwelijksbijlagen van Vrouke getrouwd in Barradeel vanaf nummer 428

https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:939L-DD9D-F2?cc=1831469&wc=10687794&lang=nl&i=427

De twee kinderen van Fredrik Jobs Nieuwenhuis in Groningen:

Bij eerste kind 1841 is hij nog vleeshouwer en bij andere kind 1843 geen werk.

zijn vrouw hertrouwde in 1847 in Groningen met Leonardus Johannes Fokken (stoelmaker)