stamboomforum

Forum logoFora » Onderzoek in Noord- en Zuid-Amerika » Berbice, Guyana: Stammoeder Suzanna Francina Giraud tr. A'dam 1765

Recentelijk onderzoek in het Amsterdams Archief bracht mij bij een familielid die van "de Barrebiesjes" kwam. Ik kende de uitdrukking wel, maar was eigenlijk onbekend met dat stukje koloniale verleden. Dat vind ik het leuke van stamboomonderzoek, je leert meteen een heleboel van ons historisch verleden. Voor degenen die dit niet weten, de Barrebiesjes is Berbice, het huidige Guyana.

 

Mijn stammoeder Suzanna Francina Giraud trouwde in 1765 in Amsterdam. Bij haar huwelijk was haar oom Jan Coreth (Coreses?) aanwezig, wat een aanwijzing zou kunnen zijn dat haar ouders toentertijd al overleden waren. In de DTB-boeken van Amsterdam vind ik maar een handjevol mensen die Giraud heetten, en hun onderlinge relatie heb ik nog niet helder.

 

Onderzoek leerde mij het volgende:

Op 23 februari 1763 kwamen de slaven in het gebied [=Berbice] in opstand onder leiding van Cuffy, Cosala, Accabre, Atta, Akara en Goussari. In die tijd telde de hele kolonie slechts 346 blanken (mannen, vrouwen en kinderen) en 3833 Afrikaanse slaven. Vrijwel alle blanken ontvluchtten hun plantages. Ongeveer veertig van hen vonden de dood.

 

Ander onderzoek vertelde mij dat er indertijd ook wat Hugenoten naar Berbice waren ge-emigreerd, wat mogelijkerwijs de naam Giraud zou kunnen verklaren.

 

Vanuit mijn nieuwsgierigheid heb ik al het boekje "Geschiedenis Van De Koloniën Essequebo: Demerary,en Berbice" besteld, van Pieter Marinus Netscher,en gedownload http://www.digitalebibliotheek.be/tekst/paas001rein02_01/paas001rein02_01-x5.pdf (5 delen: A. van Berkel. Amerikaansche voyagien, behelzende een reis na Rio de Berbice, gelegen op het vaste land van Guiana, aan Van Berkel 1695 de Wilde-kust van America, mitsgaders een andere na die
colonie van Suriname, [...]. Amsterdam, Johan ten Hoorn, 1695.

Maar dit geeft wel waardevolle achtergrondinformatie, maar vermoedelijk geen genealogische informatie.

 

Is er iemand die meer weet van dit stukje koloniale verleden, en mij wat verder kan helpen in mijn onderzoek naar mijn voorouders aldaar? Ik heb ook al een bericht geplaatst op guyanagen.proboards.com/index.cgi, maar dat is meer gericht op Guyana nadat het in Engelse handen is overgegaan.

 

Met dank, Christa

Christa Zaat

harrie.lamers

Christa,

Er is een artikel van A. Snethlage verschenen met een overzicht van (genealaogische) bronnen en literatuur over Berbice, getiteld "Berichten van Berbice" in: Liber amicorum jhr. mr.C.C. van Valkenburg ('s-Gravenhage 1985), blz. 342-360.

Ik denk dat je met het lezen ervan veel wijzer wordt.

Michiel

Dank je wel Harrie en Michiel voor het meedenken!

Het artikel van Snethlage lijkt me een hele goede basis om mee te beginnen. Ik zag dat het Nationaal Archief ook het één en ander heeft over die periode. Wellicht dat ik het lezen van het artikel over een paar weken kan combineren met het bestuderen van de documenten aldaar. Ik ben heel benieuwd!

Het is voor mij de eerste keer dat ik binnen mijn stamboom heel direct temaken heb met het beheren van plantages, en slavernij. Ik was ook erg verbaasd dat ik helemaal nooit op school geleerd heb dat Berbice ooit een kolonie van ons land is geweest. En dat noemden ze dan lesgeven in Vaderlandse geschiedenis! Ik ga nu de schade inhalen!

Ook fascinerend om nog nog meer over de Hugenoten te weten te komen. Ik heb binnen mijn stamboom de nodige Hugenoten, die vrijwel allemaal vanuit diverse plaatsen uit Pas-de-Calais naar Leiden trokken. Dit is weer een andere beweging. Emigratie, immigratie en inburgering, het is van alle eeuwen!

Christa Zaat

Beste Christa,

Snethlage (1985) is inderdaad een aanrader. Ook zeer lezenswaardig is het achtergrondartikel van Wijnaendtds van Resandt (1950) wat waarschijnlijk een van de meest complete overzichten geeft van wat er in Nederland nog aanwezig is m.b.t. archief in Berbice (Werk wordt vermeld in eerste voetnoot van artikel van Snethlage). Netscher is zinvol als algemene geschiedenis. Als je een beter inzicht wilt krijgen in de verhoudingen tussen families hier en in Berbice, Demerara en Essequibo, kun je het artikel lezen van L. Bosman, "Brieven naar Patria" uit Berbice. (Jaarboek, CBG, 1990). Ook "Voorouders in Berbice" van C. Van Valkenburg (Jaarboek, CBG, 1985) is zeer goed en geeft ook een vrij onbevangen beeld van zowel "wettig" als "onwettig" nageslacht. 

Berbice was in feite geen kolonie van Nederland of van Holland. Het was particulier bezit van de Societeit van Berbice, een maatschappij op aandelen gevestigd in Amsterdam. Het archief van die Societeit is zeer gedetailleerd beschreven en loopt tot ongeveer 1796. Veel Duitsers, Zweden, Zwitsers en Fransen komen voor in de lijsten van passagiers die met de schepen van de Societeit naar Berbice gaan.(Zie: J. van der Vlis-Ruseler, Nationaal Archief, Den Haag (c) 1971. Dit moet je kunnen downloaden van het NA). 

Ik ben zelf ook met familie in Berbice bezig, dus als je meer informatie wilt, laat maar weten. Groet, PK.

Paul Koulen

Hoi Paul

Ik ben gisteren naar het Nationaal Archief geweest en heb zo'n beetje alles over Berbice in mijn handen gehad. Ook ben ik het boek van Netscher aan het lezen (fascimile uitgave, absoluut de moeite waard), en heb ik het boek van Hatsinck als pdf (1031 blz. kan ik je toesturen, laat maar even weten). Het artikel van Snethlage heb ik nu in mijn bezit.

Het enige wat ik nu zeker weet is de onderstaande aantekening:

[bron] Societeit van Berbice, 1.05.05 bestanddel 439 in het Nationaal Archief, memorieboek blz 25
Amsterdam, den 31 augustus 1736
in zee gelopen 3 sept.
Lijste van de volgende personenen die in dienst van de Vrijluijden per 't schip de Isabella Maria capt. Thomas Bruce na de colonie de Berbice zijn vertrocken met behoorlijke passeporten, als te weten
[...]
Susanne Correche huisvrouw van Silvestre Giraud, voor haar zelfs.

Ik kom de naam Giraud en Correche (= Courrech) in geen enkel document meer tegen. Het lijkt er niet op dat ze een eigen plantage hadden, maar de eerste tien jaar was men ook vrijgesteld van belastingen. Maar ze vielen ook niet onder de matrozen, soldaten, chirurgijns, metselaars, kuipers en timmerlieden die daar in karrevrachten naartoe gingen. Omdat er in de vermelding geen kinderen genoemd staan (wat ik wel vaker zag), lijkt het alsof deze mensen wel getrouwd, maar nog zonder kinderen naar Berbice vertrokken. Mijn voormoeder is geboren in ca 1742, dus ik vermoed dat er nog wel één of twee kinderen boven haar gezeten kunnen hebben. Frappant vond ik dat eigenlijk vooral de vrouw genoemd wordt, alsof zij degene met het geld was (maar dit is een aanname). Vrijwel altijd staat eerst de man genoemd, en dan pas de vrouw. Ik weet niet hoe jij zo'n aantekening interpreteert?

Van het Nationaal Archief begreep ik dat er ook een aantal belangrijke documenten in het archief in Londen liggen. Ook Amsterdam zou nog het nodige moeten hebben. Ik moet dus in elk geval nog een keer terug naar Amsterdam. Ik zal dan gelijk de huwelijksakten van de vermoedelijke broers/zussen raadplegen op land van oorsprong.

Op Berbice heerste een heftige ziekte waaraan veel mensen overleden. Ik heb de ziekte nog nergens met naam genoemd zijn worden. Heb jij enig idee? Omdat veel blanken die tijdens de slavenopstand zijn vermoord vooral de brute, veeleisende plantagehouders waren is er een mogelijkheid dat mijn voorouders aan die ziekte zijn overleden. Ik weet dat er een weeskamer was op het eiland, maar ben geen stukken tegengekomen. Er zijn ook geen DTB-boeken van die periode, voor zover ik gezien heb. Geboortes op Berbice heb ik alleen gezien in aantekeningen over slaven die een kind kregen, maar niet anderszins.

De passagierslijst van april 1763 van Berbice naar Nederland heb ik niet kunnen vinden. Waar staat die op het NA?

Ik was diep onder de indruk toen ik al die boeken doorwerkte van de societeit van Berbice gisteren. Zoveel mensen die naar Berbice zijn vertrokken. Het viel me ook op hoeveel soldaten uit Duitsland zich aanmonsterden (voor 6 jaar of meer).

Wat is jouw relatie met Berbice? Misschien kan ik wat voor je in de gaten houden als ik weer wat boeken doorwerk. Een naam mis je zo gauw in de grote hoeveelheid handgeschreven aantekeningen.

Groeten,

Christa

Christa Zaat

Beste Christa,

Uit de geciteerde aantekening maak ik op dat Susanne alleen reist, niet dat ze samen met Silvestre Giraud reist. Kan die eerder op een ander schip hebben gereisd? "Huisvrouw" duidt m.i. wel op een huwelijk.

In het algemeen zijn er bedroevend weinig DTBs overgebleven uit Berbice. Er is nog wel wat in Georgetown, wat van New Amsterdam is overgekomen, maar het verkeert in slechte staat. (Ik heb in 2006 in Wi Rutu een artikeltje hierover geschreven). Wat wel de moeite waard is, is om naar de site van de Guyanese Genealogical Society te gaan en je vindt daar een groot aantal namen dat getranscribeerd is (uit krantenartikelen of zeldzame boeken). Mogelijk vind je hier ook wat tussen. Tikwis Begbie en Inge Veecock hebben veel werk verricht in dat opzicht. 

Wat aan archieven in NL zit of wat in de UK zit, is vrij goed beschreven bij Wijnaendts. Er is een werk van Meilink Roelofsz ergens uit de jaren 1930 dat in wat meer detail aangeeft hoe het er aan toe is gegaan met de overdracht van de archieven in 1817. Kortweg komt het erop neer dat de diplomaten weinig verstand van archieven hadden. Het is een hele puzzel om uit te zoeken wat in NL is, wat in Londen is en wat eventueel alleen nog maar in Georgetown kan zijn. 

Ook zit je met het gegeven dat er weinig over de gewone mensen wordt geschreven: je moet tenminste lid van de Raad van Politie of predikant zijn, om (redelijk vaak) vernoemd te worden. Wat predikant betreft, kun je misschien het KITLV on-line raadplegen, daar heeft de Gaay Fortman een artikeltje staan over de geschiedenis van de Lutherse kerk in Berbice. (Meer over de Lutherse kerk moet in het Stadsarchief in Amsterdam zitten).

Als je denkt dat je familie in de buurt van de slavenopstand van 1763 in Berbice was, moet je ook eens kijken naar de brievenwisseling tussen Van Hoogenheim en Cuffy. Deze moet ook op het NA zijn, maar ik weet niet of die te raadplegen is. Als je naar DBNL gaat, moet er een "Historisch Leesboek" zijn (Ursie Lichtveld is een van de editors) en hier is bijna de hele briefwisseling in opgenomen. Hier kom je veel namen tegen.

Ziektes! Ik denk dat er in de literatuur over Guiana en Suriname naar meer dan een ziekte wordt verwezen. Waarschijnlijk in ieder geval cholera en tyfus. Van der Stoop schrijft (Brieven naar Patria, 197) over een verharding van de milt.

Zelf heb ik in Guyana gewerkt en ken het land redelijk goed. Mocht je iets over de naam Grimmond tegenkomen, laat het me dan weten. Mijn familie wordt geboren in een klein dorpje aan de linkeroever van de Berbice, stroomopwaarts van Nieuw Amsterdam. Ik ben nu aan het uitzoeken hoe de familienaam in dat dorpje terecht is gekomen.

Groet,

PK

Paul Koulen

Paul 

Erg interessant allemaal, ben zelf ook bezig met mijn genealogie en heb ook ontdekt dat een voorouder vanuit Duitsland naar Berbice is vertrokken Het gaat hier dan over Christoph Paulus Ob(b)arius *1715, Barbier en Chirurg van Lutherse afkomst afkomstig uit Friedrichstadt. Getrouwd met Jannetje Verwer en hadden twee kinderen Anna Cornelia *1748 en Hillegonda *1749  geboren in Berbice en die later naar Nederland verhuisden. Ik ben een afstammeling van Hillegonda. 

Ik woon zelf niet in Nederland en vraag mij af of iemand mij kan helpen en of iemand deze namen al is tegengekomen, heb moeilijk toegang tot veel bestanden. Ga je bestanden opzoeken die er zijn op het internet. 

groetjes

Danny

danny Venlet

Beste Danny,

Stadsarchief Amsterdam is een aanrader. Onder doopregisters zul je bijvoorbeeld al een aantal "hits" voor de naam Obarius krijgen. Kijk ook even op http://www.rootsweb.ancestry.com/~nyggbs/Research.htm, wat een erg goed stappenplan weergeeft voor onderzoek in Berbice of Guyana. 

Als een voorouder van je werkt als "chirurgijn" in Berbice, dan was hij hoogstwaarschijnlijk in dienst van de Societeit van Berbice, dus moet hij in het archief van de Societeit voorkomen. Deels in Amsterdam en deels in Nationaal Archief. 

Probeer ook: http://www.vc.id.au/tb/.  Ligt niet voor de hand dat je in Australie gaat zoeken voor Berbice, maar daar wordt de site in kwestie onderhouden. Tikwis Begbie is altijd bereid om onderzoeksvragen te beantwoorden.

Als de kinderen naar NL komen, dan zijn ze misschien ook in NL overleden en dan kun je Genlias doorzoeken. Als je vermoedt dat er voorouders nog in Berbice waren net voor de emancipatie (1835 in Berbice), zeg de periode 1815-1835, dan kun je veel vinden in de slavenregisters die de Engelse overheid toen opstelde voor de gebieden toen onder Engels beheer. 

Als je nog specifieke vragen hebt, laat dan je e-mail adres achter en ik zal zien wat ik kan opsporen.

Groet,

PK

Paul Koulen

Beste Paul,

Prettige kerst eerst, en bedankt voor je snelle antwoord. De twee dochter zijn inderdaad in Nederland overleden en dat heeft mij de link gegeven met hun ouders. Werden beide vermeld. Waar zij beide trouwden weet ik nog niet maar hun kinderen zijn bekend. Hillegonda trouwde met Jacob Gerritsz de Vries uit Westzaan.  Samen hadden zij 6 kinderen: Trijntje, Vrouwtje, Anna, Jannetje, Stoffel (genoemd naar zijn groodvader en nogmaals Jannetje. Trijntje trouwde met Willem Venlet. 

Zal zeker contact opnemen met Twikwis Begbie, gaat het daar niet meer over de britse periode?  Grappig dat ik contact moet opnemen met Australië, ben zelf ook Australiër van geboorte. Mijn ouders emigreerden in de jaren 50 naar Australië. 

email adres is danny @ venlet.net je moet wel de spacies weglaten. Doe dit om spam te vermijden. Als je zou kunnen helpen, zou me plezier doen. 

Kun je de documenten van het archief in Amsterdam digitaal bekijken? Heb gezocht maar zonder succes

mvg

Danny

danny Venlet

Hallo Danny

Ik ben een tijdje geleden naar het Nationaal Archief geweest. Er is daar een vrij grote collectie over Berbice: Societeit van Berbice, 1.05.05. Ik vond zelf in bestanddeel 439 (memorieboek) wanneer mijn voorouders naar Berbice gingen, en met welk schip en welke kapitein (los van elkaar overigens, met anderhalf jaar ertussen terwijl ze al wel getrouwd waren). Het viel me op dat er veel Duitsers tussen zaten. Van veel mensen die aan boord gingen stonden ook de beroepen erbij. De kans dat die van jou er tussen te vinden zijn is erg groot. Het is wel een geduldwerkje, want de collectie is aardig omvangrijk! Ik woon niet in de buurt, anders zou ik er nog wel eens induiken. Als je een schrijver bent, ligt hier volgens mij prachtige stof voor een boek of een film, maar dit terzijde. DTB-boeken van Berbice zelf zijn niet bewaard gebleven. Maar wel veel briefwisselingen en andere aantekeningen, sommige zelfs vrij gedetailleerd over het leven daar.Er bestaat ook een getekende kaart van Berbice van Jan Daniel Knapp, 1740 (Nationaal Archief microfiche Vel. 1566-1567). Daarop staan de toen aanwezige plantages opgetekend.Al met al de moeite waard, vond ik.

Wellicht dat je aan deze link ook nog iets hebt:

http://www.dbnl.org/tekst/hart038besc01_01/colofon.htm

http://www.kitlv-journals.nl/index.php/nwig/article/viewFile/4724/5491

Een tweetal linken naar gedigitaliseerde werken over Berbice, maar er zijn nog meer werken op het internet te vinden.

Heel veel succes!

Christa

Christa Zaat

Geachte Mw. Christa Zaat, ik las het bericht over uw stammoeder, waarbij u naar de volgende link verwijst 

http://www.digitalebibliotheek.be/tekst/paas001rein02_01/paas001rein02_01-x5.pdf 

ik heb toen getracht de file te downloaden, maar dat lukte me niet.

Gaarne ontvan ik nadere informatie van u zodat ik alsnog aan die file kan komen.

Met vriendelijke groet.

A Duncan

Wordt dit nog gelezen?

De laatste bijdrage is 2010.

Heb mogelijk wat aanknopingspunten.

Hino D

Hallo Hino

Ik kreeg je reactie net binnen. Ik ben benieuwd welke aanknopingspunten je nog hebt!

Christa Zaat


Ja dit word nog gelezen en ben zeker benieuwd welke aanknopingspunten je nog zou hebben. 

groeten Danny

danny Venlet




Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!