stamboomforum

Forum logoFora » Leeshulp/transcriptie gevraagd » Aanval Engelse kapers 1745 [opgelost]

Beste mensen,

Op 15 mei 1746 laat het VOC-schip De Lis het anker vallen op de rede van Batavia met aan boord ene Jan Hendrik Hobers. Een ambtenaar noteert in het dagregister: (tenminste als ik het goed getranscribeerd heb)

Des agtermiddags arriveerde te desen rheede  het  ander ….. te patrio  met 108: koppen

Den 9 ……. Schip de Lis , zijnde  anno Aug(ustu)s …

uijt  Texel  gezeijld  met 129 en alhier aangebracht 108 kop.(pen)

Jaren  …als …  uijt de hieronder staande  ….

kan ………, als

                                      Zeevarenden            militaire            coppen

1745 primo Augustus uijt texel  gezeijlt   ………                   ??          91                         38                       129

1745 29 dito  den zeijlemaker van    ??                                                1                            -                              -

                         ………het  vaderland  en ……..

1745  19 9ber   aan ’t  Eijland   portopraaijo g’arriveert

                         aldaar gedesenteerd

1745 29 9ber  van gen(oem)t Eijlant  vertrocken

                       doden tusschen portopraaijo  en Cabo de goede hoop

1745 31           aan cabo de goede hoop g'arriveerd

                       aldaar aan land en  in het hospitaal gegaan

                      vandaar op deesen  ….  gekomen

1746 16 Janu  … uijthoek  vertrocken(?)

                      doden tusschen gemelde Caab en batavia

1746 15 maij ten rheede batavia g’arriveert

 

Omdat  het me niet lukt de afbeelding van de scan hier te uploaden,  hier de link (onderste helft scan)

Wie kan mij helpen met de tekst die ik niet kan lezen en wil eens kritisch kijken naar mijn vertaling.

Ben benieuwd.

Wim Hobers

Wim Hobers

[kantlijn:] komst van De Lis uyt 't patria met 108 koppen

Des agtermiddags arriveerde te deser rheede het ander,
den 9 deses vermeld, schip, De Lis, zijnde p[ri]mo aug[ustu]s …
uyt Texel gezeyld met 129 en alhier aangebracht 108 kop-
pen, soo als breder uyt de hieronder staande korte sterkte
kan beoogt werden, als 

          zeevarende  militaire coppen
1745 primo augs  uyt Texel gezeylt met  91 38 129
  29   den zeylemaker van d' Engelse geligt   1    
          90 38  
      doden tusschen het vaderland en Porte Praya   4    
  19 7ber  aan ’t eyland Porte Praaya g’arriveert   86 38  
      aldaar gedeserteert   3 3  
  29 7ber van gen[oem]t eylant vertrocken met 83 35  
      doden tusschen Porto Praya en Cabo de Goede Hoop   1 3  
  31 Xber aan Cabo de Goede Hoop g'arriveerd   82 32  
      aldaar aan land en in het hospitaal gegaan   2 6  
      vandaar op deesen bodem overgekomen   80 26  
          3    
1746 16 janu. [van] dien uythoek vertrocken   83 26  
      doden tusschen gem[elde] Caab en Batavia   1    
  15 may ter rheede Batavia g'arriveerd met 82 26 108
               

Kasper Ludeman

Wow Kasper,

Wat fantastisch. Hartelijk dank.

Ik heb veel VOC opvarenden in mijn voorgeslacht en dit is de eerste keer dat ik dit archief in Batavia ontdek. Tot nu toe gebruikte ik de scheepssoldijboeken in Den Haag. Dit  is een prachtige aanvulling.

Ik ga nog maar eens goed kijken hoe ik een afbeelding in mijn tekst kan plaatsen. Het is jou gelukt en mij in het verleden ook altijd.

Nogmaals hartelijke dank.

Groet uit Leeuwarden,

Wim

Wim Hobers

Beste Kasper,

Dankzij jouw vertaling komt er aanvullende informatie los:

De vermelding:  "Des agtermiddags arriveerde te deser rheede het ander,
den 9 deses vermeld, schip, De Lis," 
verwijst dus naar een eerdere notitie. Een notitie die voor mij als zeiler wel eens erg interessant kan zijn. 

Op 9 mei 1746 blijkt de Lis in de Straat Sunda aangekomen te zijn waar (geloof ik) iets opmerkelijks is gebeurd. Ik kan en wil je niet vragen dit volledig te transcriberen. Ik ga eerst zelf een poging doen, maar voor ik er aan begin, begrijp ik goed dat in Straat Sunda een of andere brief is afgegeven met een of andere gebeurtenis op een exact aangegeven lengte en breedte graad.

Betreft dat hier het schip Lis met dus Jan Hendrik Hobers aan boord.

Wil je voor mij een quick scan doen van het desbetreffende gedeelte, zodat ik kan bepalen of een transcriptie voor mij interssant kan zijn?

Hier de LINK

Ben nu helemaal benieuwd. Heb al vele scheepssoldijboeken bekeken en  vaak gehoopt ooit eens iets gedetailleerds te vinden over een reis. 

Wellicht hier.

Hartelijke groet,

Wim

Wim Hobers

Beste Wim,

Eerst is het dat ze brieven uit NL en van de Kaap meegebracht hebben.
 daarna in de kantlijn:
"De Lis heeft met eenige Engelse schepen rescontres gehad."
...twee schepen... sonder vlag te tonen, doende het voorste twee schoten .. d' Engelse vlaggen  ..
..wederom twee kogels ... tuyg en zeylen beschadigt .. [etc.]

klinkt wel interessant.

groet,

Ik zie het verder graag tegemoet als er onduidelijkheden in de tekst zijn.

Kasper Ludeman

Mooi Kasper,

Nogmaals dank. Ik ga me aan een transcriptie wagen.

Hartelijke groet,

Wim

Wim Hobers

Beste Kasper (en andere mogelijke helpers)

Hier mijn poging tot transcriptie van de eerste bladzijde van de aanval van twee Engels kapers op het VOC-schip De Lis met aan boord de VOC soldaat Jan Hendrik Hobers. Heerlijk om zo'n verhaal te vinden. Ik heb wel hulp nodig bij voor mij onleesbare gedeeltes. Ik hoop dat het er niet te veel zijn. Waarschijnlijk zeg ik straks: "oh ja, dat staat er, nu zie ik het ook"

 

(Het lukt me al jaren om een afbeelding te uploaden; screenshot van de scan op computer en daarna uploaden van mijn computer. Werkt weer niet)

Dus maar weer de LINK naar de scan:

 

(poging tot) Transcriptie

 

Ao 1746: In’t Casteel Batavia Den 9:meij

In de marge:  ontfangst van t ?? en caabse papieren

 

Úijtkomend en tot in d’ straat Sunda g’arriveerd hoorns (?)

kamer (?)  Schip  D’Lis, mede gebragt  vaderlandse en Caabse

papieren,  aan de wal ,  een schrijven der Caabse ministers(?)

van dato 25  Janúarij  passato, behelst (?) dat een dag bevarens (?) het

schip ’T hoff d’una  vandaar  na ………………..? en,

dat het schip Dúijnenburg mede …… ? te volgen , so mede

het schip D’Ida, den schipper Cornelis Salomons en  meerdere

officieren van het  …?..  schip de Lis, hebben namens ?

Een ……………………… enige  Engelse schepen  dit relaas alhier

overgegeven, namentlijk

 

In de marge: ???????

 

Dat sij den 24: Aug(ustu)s  opde N: Br:  van 24: gr: en 21:  min: Lengt 6: gr: 52:min.

met het tweede (?) glas van de namiddag wagt (?) twee schepen  in

’t zuijdwesten (?) vaarde ?? op hun afhielden (?) , sonder vlag te tonen,

doende het voorste  twee schoten met  scherp  ?  van

haar schip aff, om het selve te kúnnen  averijken?, dat se daar op de prince

vlag lieten ? opheijsen ?  en een schot   met scherp daar over doen , ??

?? ook gem(elde) twee schepen  Engelse vlaggen en wimpels ? lie

ten  waaijen , dat na dese schepen ? op den anderen ??

?? waren  toegesonden, bij ? met het vierde glas van

de namiddag  wagt ? onder haar leij vanagteren zijn ingeslagen

 

Volgende bladzijde volgt later.

 

Hartelijke groet,

Wim

Wim Hobers

001. Ao. 1746 in ’t Casteel Batavia, den 9 mey
[In de marge:] ontfangst van 't vaderlandse en Caabse papieren.

002. Uytkomend en tot in d’ straat Sunda g’arriveerd Hoorns
003. kamer schip D’ Lis, medegebragt vaderlandse en Caabse
004. papieren, aan de wal, het schrijvens der Caabse ministers
005. van dato 25 januarii passato, behelst dat een dag bevorens het
006. schip ’T Hoff d’Una van daar na herw[aarts] was vertrocken en
007. dat het schip Duynenburg mede stond te volgen, so mede
008. het schip D’Ida, den schipper Cornelis Salomons en verdere
009. officieren van het evengem[elde] schip De Lis, hebben nopens
010. een rescontres met eenige Engelse schepen, dit relaas alhier
011. overgegeven, namentl[ijk]:

[In de marge:] De Lis heeft met eenige Engelse schepen rescontres gehad.

012. Dat sij den 24. aug[ustu]s op de N. Br. van 24 gr. en 21 min., Lengt. 6 gr. 52
013. min. met het twede glas van de namiddagwagt, twee schepen in
014. ’t zuydwesten voor de wind op hun afhielden, sonder vlag te tonen,
015. doende het voorste twee schoten met scherp, schoon nog vrij ver van
016. haar schip aff, om hetselve te kunnen berijken, dat se daarop de prince-
017. vlag lieten opheysen, en een schot met scherp voorover doen, wan-
018. neer ook gem[elde] twee schepen Engelse vlaggen en wimpels lie-
019. ten wayen, dat na dese schepen kort op den anderen wederom twee
020. kogels waren toegesonden, bij deselve met het vierde glas van
021. de namiddagwagt onder haar ley van agteren zijn ingeslagen,

 

(Wat lijkt op 'ú' is een bepaalde schrijfwijze van 'u' (oa ter onderscheiding van 'n'). Dus niet een andere letter of accent. Daar kan je dus gewoon 'u' voor transcriberen.)

Kasper Ludeman

Hallo Kasper,

Wat doe jij dat snel. Fantastisch. Ik ben  paar uurtjes bezig geweest. 

Mooi verhaal om te lezen. Ik ga het delen op mijn stamboom. Heb ruim honderd volgers van onze  familie verhalen. Dit wordt een topper.

Zal binnenkort tweede blz proberen.

Hartelijk dank en groet,

Wim

Wim Hobers

Spannend. Ja schuddend

Kasper Ludeman

Klik op de afbeelding om deze te vergroten.

Pauwel

Ha die Pauwel,

Leuk je hier weer te treffen. Dank voor de afbeelding. Volgens mij heb je zelfs ergens ooit uitgelegd hoe dat moet. Je weet van mij dat ik er nooit een probleem mee had; nu wel. Zal t vandaag eens uitzoeken.

Hartelijke groet,

Wim

Wim Hobers

Dag Wim,

Dit was de oorspronkelijke handleiding.

https://www.stamboomforum.nl/servicedesk/2/45723/0/hoe_doe_ik_dat_een_foto_of_andere_afbeelding_opnemen_in_mijn_berichten_en_reacties_stamboomforum

Stap 5 moet eigenlijk worden aangepast, maar ik heb daar de puf niet voor. 

Je kunt je afbeelding ook eerst op Zoekplaatjes zetten, en de daar – via een rechtermuisklik en ev. verder vergroten van de afbeelding –  verkregen link/URL in het dialoogvenster van Tinypic invoeren.

Groet, Pauwel

Pauwel

Beste Kasper, Pauwel en anderen,

Hier weer een stukje verder met de transcriptie van de scan die Pauwel geplaatst heeft:

 

dat zij vervolgens ter zeijde van haar komende sig hebben be-

kend gemaakt voor  Engelse capers die alle schepen ? mogten te

visitereeren  derhalven  de relatanten ? ten eersten souden hebben te

strijken en haar  schúijt bij ? van haar aan boord ? , dat

ondertussen het agterste van de twee schepen aan ??? laag

hadden gegaen, so úijt het canon,  draaijbassen ?,  als hand ?

maar daar túijg en zeijlen ?beschadigt er twee mans naar ??

geg. zijn geworden, dat daarop van ieder dier schepen de schuijt

met een luijten(an)t aan boord is gekomen, van de ??

?? afge maar ???

begeerende  ? dat de schipper  ?? aan haar boord

soude komen ?, met bedrijging dat zij anders het schip

in de grond souden schieten, dat den  schipper ondanks  ??

??, ? daar den oppertimmerman te laten

komende ? met het ? glas van de platvoet  te  ?

? den Cap(itein) van het eene schip  gen(aam)t  de  Thomas welke

Groet,

Wim

Wim Hobers


022. dat zij vervolgens ter zeyde van haar komende, sig hebben be-
023. kend gemaakt voor Engelse capers, die alle schepen vermogten te
024. visiteeren, derhalven de relatanten ten eersten souden hebben te
025. strijken en haar schuyt bij een van haar aan boord senden, dat
026. ondertussen het agterste van de twee schepen aan Lis de heele laag
027. hadden gegeven, so uyt het canon, draaybassen, als handgeweir,
028. waardoor tuyg en zeylen seer beschadigt en twee man swaar
029. geq[uets]t zijn geworden, dat daarop van ider dier schepen de schuyt
030. met een luyten[an]t aan boord is gekomen, van dewelke haar
031. wierd afgevraagd waarvan dan naer waar is gedestin[eer]t etc.,
032. begeerende verders dat de schipper de zeebrief aan haar boord
033. soude komen vertonen, met bedrijging, dat zij anders het schip
034. in de grond souden schieten, dat den schipper ondanks moest resol-
035. veeren, de zeebrieven door den opperstuurman te laten getonen,
036. komende deselve met het twede glas van de platvoet terug
037. nevens den cap[iteyn] van het eene schip gen[aam]t de Thomas, welke

 

(De relatanten zijn de mededelers (van dit rapport))
(Waar die afkorting na gedestin[eer]t voor staat is me niet duidelijk.)
(Een draaibas is een klein stuk geschut, dat wel vast zit op het schip, maar (dus) gemakkelijk gedraaid kan worden, zoiets:)

[bijgesteld 17/5 met een correctie van Pauwel]

Kasper Ludeman




Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!