stamboomforum

Forum logoLeeshulp, transcriptie, ook Latijn » Medisch recept uit 1774, graag hulp met ontcijferen van de hoeveelheden [opgelost]


Profiel afbeelding

Ik heb graag jullie hulp bij het ontcijferen van onderstaan medisch recept. Het recept is afkomstig uit het Archief van het oudevrouwenhuis van de Doopsgezinde Gemeenten van het Lam en de Toren in Amsterdam.

http://archief.amsterdam/AQ/W7-70934 img. 105

Ik kom, dankzij mijn medische ervaringen (apotheek) een heel eind, maar de hoeveelheden beschreven bij de bestanddelen kan ik niet ontcijferen.

Dit is wat ik tot dusver kan ontcijferen:

R/ Flor Sambuci (bloemen van vlierbessen)

            Chamomeli rom a. ...... (Romeinse kamille, de a staat als ana= van elk) de tekens daarna kan ik niet vertalen

            Radic Foeniculi (Venkelwortel)

                      Bardanae (Klitwortel, wederom de a voor ana) en daarna kan ik niet ontcijferen

           Semin Levistici (zaad van de Maggiplant) en weer wat gekriebel

Cog. in Aq. comm. ad Colatur  (koken in kraanwater tot een gefilterde vloeistof; ofwel koken en zeven)  en dan weer gekrabbel XXIV = 24

adde Rob Sambuci (voeg toe Vlierbessensiroop) en weer diezelfde krabbels

         Syrupi Ros palled (Rozensiroop, waar de palled voor staat, geen idee) en weer gekrabbel

ext (ext van externus=uitwendig); klopt gezien de ingredienten niet, dit lijkt me een drankje voor inwendig gebruik, met een lekker smaakje, geschikt voor spijsverteringsklachten

de Wed. Hensleij.

Bedet

Met de rest kan ik niet helpen, maar:

Syrupi Ros palled (Rozensiroop, waar de palled voor staat, geen idee)

Gewoon Rosa pallida denk ik.

Carl

Carl

syrupus rosae pallidae = siroop (gemaakt) van de rosa pallida

http://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=syrupus (noemt syrupus rosae)

rosa pallida ("bleke roos") = rosa centifolia (honderdbladige roos) = rosa damascena (damascusroos)

https://books.google.nl/books?id=uWNZAAAAIAAJ&pg=PA699&dq=%22rosa+centifolia%22&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiiibOZqP_iAhUUnVwKHXZ8AUYQ6AEINDAB#v=onepage&q=%22rosa%20centifolia%22&f=false

https://books.google.nl/books?id=ly5lAAAAcAAJ&pg=PA28&lpg=PA28&dq=%22rosa+pallida%22+roos&source=bl&ots=I0vXJABZz6&sig=ACfU3U2HFuEQGP4GCMLFAWOPDw9b-tXf6Q&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwisl_ibqv_iAhXQN8AKHe-DAIsQ6AEwC3oECBEQAQ#v=onepage&q=%22rosa%20pallida%22%20roos&f=false

https://books.google.nl/books?id=TkobAAAAYAAJ&pg=PA168&lpg=PA168&dq=syrupus+rosae+centifoliae+prescription&source=bl&ots=QEk7_l5tQe&sig=ACfU3U3JFoAQkJt0DlQFLeWC0u2iFasjiQ&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwjVxsquq__iAhX3QkEAHZjZATQQ6AEwAHoECBQQAQ#v=onepage&q=syrupus%20rosae%20centifoliae%20prescription&f=false


In het recept komen de volgende symbolen voor:


https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2461


https://books.google.nl/books?id=DAm_ivVjXFkC&pg=PA12&dq=ons+(uncia),+drachme+en+scrupel&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwi84-iRtP_iAhXVoVwKHa6MB44Q6AEIKzAA#v=onepage&q&f=false


https://books.google.nl/books?id=QPRoAAAAcAAJ&pg=PA1&lpg=PA1&dq=grein+half+uncia+drachma&source=bl&ots=CuoxtU_j4U&sig=ACfU3U2NvKzDSDsW77WdNwaMFH2_CJW80g&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwiY6vumtv_iAhVIilwKHd-wD3EQ6AEwBXoECBMQAQ#v=onepage&q&f=false

Dus β = ½.


https://www.europeana.eu/portal/nl/record/2021657/205240.html

Pauwel

Carl, en vooral Pauwel, dank jullie wel voor de oplossing van mijn vraag. Er is me een hele hoop duidelijk geworden. Nu kan ik de rest van Hendrikje's recepten in hetzelfde archief ook "vertalen".

Bedet

Nu kan ik de rest van Hendrikje's recepten in hetzelfde archief ook "vertalen".

Smakelijk! ;)

Carl

Carl

Dank jullie voor dit mooie overzicht van maten en gewichten in een apotheek. En de bronvermeldingen/voorbeelden daarbij!

Fred van Deelen

@ Fred, verder nog niets vernomen uit A'dam. Er staan nog 2 digitaliseringaanvragen open (aangevraagd gelijk met die van de recepten). Ze zullen het wel druk hebben. Zodra ik meer info heb, of als de rest niets oplevert, stuur ik je een mailtje.

Wel mooi dat de rest van de recepten te ontcijferen zijn. Groetjes!

Bedet

Voorlopig brouw ik er dit van:

R/ r[ecipe] flor[um] sambuci,
[florum] chamaemeli rom[ani] a[na] m[anum] I
radi[cis] faeniculi,
[radicis] bardanae, a[na] [unciam] I½
semin[is] levistici, [drachmam] II
Coq[ue] in aq[ua] comm[uni] ad colatur[am] [unciarum] XXIV.
Adde rob sambuci, [unciam] I½
syrupi ros[ae] pallid[ae] [unciam] I
Ext[...]
De wed[uwe] Hensleij.

http://archief.amsterdam/AQ/W7-70934 img. 105

Pauwel

@Pauwel, wederom dank je wel. Ik was al een eind gekomen met mijn "potjes-latijn", maar met de links die je stuurde, kwam ik uiteraard nog verder.

De kamille/vlierbessen werd niet afgewogen, begrijp ik uit het verhaal. Ik heb vroeger geleerd "d.i.m.m." staat voor "da in manum medici", ofwel " geef in handen van de arts". De eerste "m" staat hier voor handen, dus bij de kamille/vlierbessen werd 1 handvol van elk gebruikt.

Dan blijft alleen de "ext" nog over als raadseltje. "Ext" staat voor "externus" ofwel uitwendig. Maar alle ingrediënten wijzen op een drankje voor inwendig gebruik. Tenzij de haal na de "t" in "ext" staat voor een "r", dan zou er "extr" staan, wat neerkomt op "extract" en dit kan een waterige oplossing zijn.

Bedet

Pauwel

Ik kom wel tegen extende (of extendatur) supra alutam, maar dan betreft het pleisters, geloof ik.

Extende =  spreid het uit enz.

Pauwel

Pleisters zijn emplastrum, maar supra alutam (bovenop leer) lijkt me niet. Lekker plakkerig met die siroop. :))

Wel fijn dat je meedenkt!

Bedet

supra alutam = op leer, i.d.d.
Ik wilde niet suggereren dat dat hier het geval is geweest.

Ik kom verder nog tegen externe utendum = uitwendig te gebruiken.
Maar daar heb je je twijfels al over uitgesproken.

Pauwel


Meest voor de hand liggend is dat er "extr" staat, wat neer komt op extract. Mooi was geweest als er aq. achter had gestaan. Dat zou dan een waterig extract zijn.

En ik denk dat dat laatste de juiste zou kunnen zijn.

Bedet







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!