RAA: Toegang 0891; Inv. Nr. 3890; Notarieel Archief Nieuw Niedorp; Notaris Reijer van der Bijll; Akten 1657-1668; Scan 99-101/297; 08-03-1659 Insinuatie van Nannigh Jacobsz. Huijsman 

https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/scans/NL-AmrRAA-60.3.012/1.3.1.2/start/90/limit/10/highlight/9

Alsoo nu, geïnsinueerders vader za[liger] voornoemt
ontrent Alderheijligen 1657 binnen Winckel deser
werelt is o[ver]leden, naerlatende tot sijn erfge[namen]
de kinderen van zijn za[lige dochter] Griet Jacobs,
wonende tot Nijendorp, Jan Jacobsz.,
gevangen zittende tot Asiers in Turckijen,
ende geïnsinueerde doenmaels uijtlandich hoewel
aen wiens leven sterck getwijffelt wijerde,
en men segde doot te wesen, ende den boedel

Wat is de moderne plaatsnaam voor Asiers in Turkije?
Aangezien veel kapers in de 17e eeuw op de Middellandse Zee van de kust van Marokko en Algerije kwamen en iedereen uit Noord-Afrika en Klein-Azië in Nederland Turken genoemd werden, dacht ik aan de plaats Algiers in Algerije.
Maar misschien is er ook nog een beter passend alternatief?

Michaël

Nieudorp.

Er is geeen Turkse (kust?)plaats met een naam die bij Asiers in de buurt komt. Algiers zou kunnen maar ik kan me niet voorstellen dat dat hier bedoeld wordt. 

Dag Jan Pieter,

Dank voor de correctie. Die heb ik vast overgenomen. Ik denk dat Turkije hier als landnaam misleidend is, en dat hier het 17e eeuwse equivalent van Verweggistan bedoeld wordt. Maar, ik sta open voor alternatieve theorieën.

Michaël

Alsoo nu, geïnsinueerders vader zaliger voornoemt
ontrent Alderheyligen 1657 binnen Winckel deser
werelt is overleden, naerlatende tot sijn erfgenamen
de kinderen van zijn zaliger dochter Griet Jacobs,
wonende tot Nijendorp, Jan Jacobsz.,
gevangen zittende tot Asiers in Turckijen, ende
geïnsinueerde doenmaels uytlandich,
aen wiens leven sterck getwijffelt wyerde,
en men segde doot te wesen, ende den boedel
opt onseker niet conde driftich blijven,
soo is bij de levende presente erfgenamen
uw huysvroue ende de gemene vrunden goetgevonden
de goederen bij inventoryen te noteren ende
de ondienstige te vercoopen ende daerover tot voochden
ofte curateurs te stellen de insinuanten in desen,
welcke met approbatie ende goetvinden van die van den
gerechte ende weesmeesters alsoo nu ende de goederen
van Jannes moederlijcke ende grootvaders erve ter weesboeck
ende onder opsicht van weesmeesters stonden ende vandaer
als oock van den boedel niet schickelijck waren ge-
separeert, ofte met der daet aenveert,
eerstelijck de roerlijcke goeden hebben vercocht
ende tot gelt gesocht te maken, oock het huys ende
de helft van een perceeltgen lant, genaemt
Laechven, om de schulden des boedels /
te redden, Jan, volgens vaders expresse begeert
op sijn dootbedde te beter uyt slavernije te connen
verlossen ende vervolgens elck van de kinderen
te geven daertoe deselve met
haer thuyscompst gerechticht ofte anders te doen soo bevonden
mochte werden te behoren waerinne zij insinuanten soo
geluckig hebben gehandelt dat de voorsz. voor-
werve boven waerde hebben vercocht aen een
suffisant coopman, die haer sochte ende waertoe
uw geinsinueerdens huysvroue ende oom Pieter Berrit
aendringende waren, in die voegen, Gerrit Jansz
die de wederhelft vant voorsz. lant toequam van uw
vrou ende vrunden versocht ende genootsaect wyerde sijn helpers
mede te laeten gaen, alsoo't de coopman anders niet
begeerde, dat buyten
inzichte van uw ende des boedels merckelijcke
proffijt niet afstallich soude sijn geweest,
sulcx dat gij geinsinueerde herederende voor 
1/8 paert int voorsz. lant niet sijt geintresseert,
maer openbaerlijck ten oordeel van ydereen
gebeneficieert ende nu wettelijck te hooren ende van alles kennisse
ende vergeoegen te geven dat de insinuanten op uw
thuyscompst uw hebben
geconvoceert voor den gerechte van Ginckel
den 26 November 1658 ende aldaer openingh,
rekeninge ende verantwoordinge van haer bewint ende administratie
hebben gedaen, welcke oock bij den gerechte
ende weesmeesters neffens de voorsz. gedaen vercoping
alsdoen is geapporbeert ende sulcx
als gewijsde in juditie controverse
is gelitidineert, dat sij insinuanten tot haerder
leetwesen echter eervaren dat gij tegen
billyckheyt beloofde ende caratative officie
uw tracht in de possessie vant voorsz. lant te dringen
ende bij de hooge overicheyt soect gemainctineert te werden /
alles daerop aengeleyt om de voorsz. coop geheel
in t'een ende t'anders te vernietigen, der insinuanten
rechtvaerdige administratie te verwerven, uw broeder
in slavernije te doen blijven, opdat gij sijn goederen
in tijden mocht becomen, ende uw van andere daerin
onhebbelijck laet oproeyen,
soo hebben de insinuanten om den boedel van coste
te bevrijden soo veel mogelijck ende dat de lossinge van
de gevangen mach voortgaen die men alle dagen in Christen-
handen ende thuys verwacht, ende de penningen niet dienen
verquanselt ofte gedissipeert, goetgeconden
uw als noch te versoecken dattet uw geliet
van de begonnen opposerendes procederen te desisteren
ende de coop sijn voortgangh te laten behouden,
mits dat de penningen bij uw selfs ontfangen ende
in handen sullen comen, ende bijaldien gij echter niet
te bewegen sijt ende in de voorsz. onhebbelijckheyt
wilt volherden, soo presenteren de
insinuanten illico ende terstont mett uw het
lant te deelen ende uw portie u te laten
volgen ende vant lant met een sloot te separeren ende nu
uw begeert daerinne gewonnen te geven
ende sonder enich vertreck daertoe te procederen
ende uw van de voorsz. coop te bevrijden, bij refuys
van dese presentatie soo protesteren
de insinuanten van wrevelsinnicheyt,
costen, schaden ende intressen reeds
gehadt ende geleden ende noch te hebben den te lijden,
om die te institueren ende verhalen daer ende soo haer
te rade dunckt, versoeckende uw cort ende onvertogen 
antwoort.

Lecture van desen gedaen aen Nanningh Jacobs,
sijnde ten huyse van Cornelis de Beers, sijn schoonvader,
herbergier tot Eertswoude, ende hem alles mondeling ende schriftelijck onder-
recht, geinsinueert ende sijn antwoort versocht, hebbende
deselve hem de sake niet te verstaen, maer
dat hij sijn schoonvader last had gegeven ende alsoo sijn
schoonvader copy eyschte die hem datelijck gelevert wierde
ende daerop iterativelijck versocht te willen antwoorden
op de middelen ende conclusie van desen, seyde deselve niet meer
te willen antwoorden,
waerop ick notaris hebbe geprotesteert
ende Nanning Jacobs nochmaels aengesproken ende genoegen
gesocht te judiceren, maer heeft die echter ge-
persisteert dat hij morgen weder t'zee voer, ende want sijn
schoonvader dede was wel gedaen, hij verstont hem niet
sonder meer te willen seggen.

Algiers lag natuurlijk anno 1659 wel in het Ottomaanse rijk en dat zou misschien in zijn geheel als Turckijen genoemd kunnen worden als zijnde het Turkse rijk.

Of zou misschien een plaats in Assyrie bedoeld kunnen worden? 

Dag Marcel,

Ik had me niet gerealiseerd dat Algerije onderdeel van het Ottomaanse rijk was. Dat maakt het argument voor Algiers sterker.
Assyrië komt taalkundig aardig overeen, maar dat rijk hield al op te bestaan 700 jaar voor onze jaartelling. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat dat in 1659 nog als plaatsaanduiding zou worden gebruikt.

En Geert bedankt voor de transcriptie. Ik ga die naast de mijne leggen en zien waar ik allemaal ben uitgegleden.

Michaël

Historische naam ‘Asiers’ blijkt İzmir te zijn, niet Algiers

Nederlandse scheepsjournalen en reisverslagen uit de 17e en 18e eeuw spreken regelmatig over “Turcken van Asiers” wanneer ze schrijven over kapers die christelijke schepen enterden in de Middellandse Zee. Lange tijd werd gedacht dat dit een verbastering was van Algiers, de beruchte kapersbasis in Noord-Afrika. Uit nader onderzoek blijkt echter dat “Asiers” vrijwel altijd verwijst naar de West-Turkse havenstad İzmir, destijds in Europa bekend als Smyrna.De verwarring is begrijpelijk: in de Nederlanden werden alle moslimzeerovers – of ze nu uit Marokko, Algerije, Tunis of Anatolië kwamen , gemakshalve “Turken” genoemd.…….

Toch blijkt uit talloze bronnen (onder meer de journalen van Cornelis Pijnacker in 1627 en diverse VOC- en admiraliteitsarchieven) dat “Asiers”, “Assiers”, “Ismiers” of “Azier” fonetische weergaven waren van Smyrna/İzmir.İzmir was in de Gouden Eeuw een van de grootste en rijkste Ottomaanse havens in de Egeïsche Zee en een belangrijk knooppunt voor de verkoop van buitgemaakte schepen en slaven. Veel Barbarijse kapers voeren er regelmatig binnen, wat de namen in Europese oren nog meer door elkaar liet lopen.Kortom: wie in een oud-Nederlands document leest over “de Turken van Asiers”, leest over zeerovers die opereerden vanuit het huidige İzmir in Turkije – en niet vanuit Algiers

mvg. Imelda van maasakker nanning.

Dankjewel Imelda,

Dat is een hele mooie uitleg met veel nuttige informatie. Dat sluit het probleem wel af.

Michaël