stamboomforum

Forum logoRechtspraak, notariaat, wetgeving » Wat is de rijm en reden achter de aangevers van geboortes?


Profiel afbeelding

Hallo eenieder,

Wellicht is het antwoord voor jullie vanzelfsprekend, maar ik vraag me af wat de betekenis is van de aangever van geboortes? De aangifte van geboortes wordt soms gedaan - in mijn ogen - "willekeurige" dorpsgenoten, omdat ik hen niet kan plaatsen in het gezin of de familie van de baby. 

Zijn de aangevers altijd familieleden of vrienden van de familie? Was dit de taak van een paar belangrijke personen uit het dorp? Of is het pure willekeur en zit er geen rijm of reden achter degene die daadwerkelijk het kind aangeeft bij de burgerlijke stand?

Een voorbeeld van waar ik mee zit waarbij het weten van de reden achter de aangever wellicht kan helpen:

Ik onderzoek momenteel de geboorte van Yttje Vriesinga (* 14 jun 1869, Bergum (frl)), dochter van ongehuwde moeder Yttje Wopkes Vriesinga (12 okt 1836 tot 14 jul 1871, Berfrum (frl)). Onbekende vader. 2 Jaar later is haar moeder overleden (volgens familieoverlevering door eigen toedoen). Yttje is opgevoed in het gezin van haar grootouders Wopke Tjeerds Vriesinga en Hylkje Jans Visser.

Aangifte van geboorte is gedaan door Anne Alberts Koopal, 43 jaar, arbeider en wonende te Bergum welke verklaarde "dat in zijn bijzijn geboren is". Tot mijn wetens maakte Anne Alberts geen deel uit van de familie van Yttje Vriesinga, maar toch deed hij aangifte en was zelfs in de kraamkamer. Heeft dit niets te betekenen en was het in die tijd gewoon om te kramen in het bijzijn van een mannelijke kennis/familievriend of kan dit erop wijzen dat hij mogelijk de vader was? Anne Alberts was ten tijde van de geboorte van Yttje al getrouwd, met Aafke van Wieren sinds 1856. Zij overlijdt 1 jaar na de geboorte van Yttje.

Yttje Vriesinga (de dochter) trouwt later met Jan Jeltes Bouma​. Ik probeerde een mogelijke verwijzing te vinden naar de vader van Yttje in de methode van vernoemingen. Yttje was naar mijn weten enig kind en Jan had 1 broer en 1 zus (Jelle en Rinske). De ouders van Jan waren Jelte en Antje. 

De kinderen van Jan Jeltes Bouma​ & Yttje Vriesinga:

  1. Het eerste kind is genoemd Hieke, vermoedelijk vernoemd naar moeders moeder Yttje (namen lijken sterk opelkander);
  2. Het tweede kind is genoemd Jelte, vernoemd naar de vaders vader;
  3. Het derde kind is genoemd Folkert (geen logische vernoeming gevonden, in mijn weten wordt de tweede zoon wordt vaak naar de moeders vader genoemd. Wellicht is dit een stevige aanwijzing naar een mogelijke vader?)
  4. Het vierde kind is genoemd Antje, naar de vaders moeder;
  5. Het vierde kind is idem genoemd Antje, naar de vaders moeder;
  6. Het zesde kind is genoemd Maaike (Ik had verwacht dat zij Rinske zou worden genoemd naar de vaders zus, maar het lijkt erop dat zij wellicht is vernoemd naar de tante van Yttje: Maaike was 15 jaar oud toen Yttje geboren werd en 17 toen Yttje werd opgenomen in haar vaders gezin);
  7. Het zevende kind is genoemd Jelle, naar de vaders broer;
  8. Het achtste kind is genoemd Klaas (geen logische vernoeming gevonden, wellicht naar verdere familie?).

Wat denken jullie?

Nynkle

Beste Nynkle,

hoe dit (juridisch) in elkaar zit ligt veel minder voor de hand dan dat je zou denken. Het werkt heel anders dan bij de doop, waar vaak familie en vrienden aanwezig zijn. Toen de burgerlijke stand werd ingevoerd is in het Burgerlijk Wetboek vastgelegd dat de ouders verplicht zijn om van de geboorte aangifte te doen en als deze niet aanwezig waren of niet in de gelegenheid waren om de aangifte te doen, dan was iedereen die bij de geboorte aanwezig was verplicht om aangifte te doen en in het uiterste geval de persoon die in hetzelfde huis woont waar de geboorte plaatsvond, maar die zelf niet bij de geboorte aanwezig was. Deze regels zijn tegenwoordig vastgelegd in artikel 19e van Boek 1 Burgerlijk Wetboek en zijn als volgt.

"Artikel 19e​

  • De aangifte van een geboorte kan in persoon of, als deze weg is geopend, elektronisch worden gedaan. Tot elektronische aangifte zijn uitsluitend bevoegd de moeder uit wie het kind is geboren en de vader van het kind.

  • Tot de aangifte in persoon van een geboorte is bevoegd de moeder uit wie het kind is geboren.

  • Tot de aangifte in persoon is verplicht de vader of de moeder uit wie het kind niet is geboren.

  • Wanneer de persoon genoemd in het tweede lid ontbreekt of verhinderd is de aangifte te doen, is tot aangifte verplicht:

    • a. ieder die bij het ter wereld komen van het kind tegenwoordig is geweest;

    • b. de bewoner van het huis waar de geboorte heeft plaats gehad, of indien zulks is geschied in een inrichting tot verpleging of verzorging bestemd, in een gevangenis of in een soortgelijke inrichting, het hoofd van die inrichting of een door hem bij onderhandse akte bijzonderlijk tot het doen van de aangifte aangewezen ondergeschikte.

  • Voor een in het vierde lid, onder b, genoemde persoon bestaat de verplichting alleen indien een onder a genoemde persoon ontbreekt of verhinderd is."

Zoals je in de wettekst kan lezen spelen familierelaties dus nauwelijks een rol, op de (biologische) ouders na. Ik kan me goed voorstellen dat dit ietwat vreemd overkomt als je het vergelijkt met de traditie en de rituelen van een doop binnen de katholieke of protestantse kerk. Mocht je er toch nog wat vragen over hebben, laat het mij dan uiteraard even weten.

Met vriendelijke groet,

Indie van Lieshout

Indie van Lieshout

maar toch deed hij aangifte en was zelfs in de kraamkamer.

Ik denk niet, dat ze daar in huis een aparte kraamkamer hadden.
Een woning, bestaand uit één vertrek, was geen uitzondering.
Hij zal er bijgeroepen zijn, omdat de vroedvrouw niet alles tegelijk kon,
en omdat ze iemand nodig had, om een emmer water bij de pomp te gaan halen.

In zijn algemeenheid is het onmogelijk om een biologische vader te identificeren.
zeker als het 150 jaar geleden is. Zo'n beetje half Bergum en omstreken komt in
aanmerking voor het biologische vaderschap. Dan is het niet eerlijk om die
goeige Anne Koopal de schuld te geven, alleen maar omdat hij bij de geboorte was Onschuldig

Wesley Fokkens

Beste Indie,

Bedankt voor je reactie! Goed om deze juridische regelgeving nader te kennen.

Beste Wesley,

Ook jij bedankt voor je reactie. Ik waardeer je uiteenzetting, het verschaft helderheid! Jammer dat het eigenlijk onmogelijk is, maar ik hoop(te) ergens nog een link te  kunnen vinden.

Alleen rest mij nog de vraag: Waarom is er een man - geen familie zijnde - oproepen om te helpen bij het kraambed? Is helpen bij een dergelijke intieme gebeurtenis niet weggelegd voor familieleden of desnoods vrouwen die geen familie waren als er handen te kort waren? Of was privacy tussen de genders in die tijd minder van belang dan dat ik denk?

Of, in het geval dat de baby geboren is in het huis van Anne Koopal was, waarom in dat huis en niet in het eigen huis? Wellicht deelden de gezinnen Vriesinga en Koopal een woning of was Aafke, de vrouw van Anne, mogelijk de vroedvrouw? Ik heb nog wat uit te speuren

Nynkle

Misschien was zij een inwonende dienstmeid

Laura Zeedijk-Sacre

Hier het gezin Koopal.

Hier de Vriezinga's

In de geboorteakte staat: Yttje Wopkes Vriesinga, arbeidster aldaar. Ik denk dat Koopal haar werkgever was.

Frank Fransz


Hallo Frank,

Bedankt voor je waardevolle bijdrage! Bijzonder om de naam Bouma bij de familie Koopal te zien! De dochter van Yttje Vriesinga zal later trouwen met een Bouma.

Nynkle







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu