stamboomforum

Forum logoFora » Latijn » Latijn transcriberen (en eventueel vertalen)

Wie o wie kan mijn helpen met het transcriberen (en eventueel vertalen) van onderstaande tekst?

Ik weet dat het een soort gebed is aan de heilige Hieronymus en dat de schrijver een voorkeur had voor deze heilige, maar vraag me af of hij misschien ook patroonheilige was van de hele familie bijvoorbeeld.

Corine

Dag Corine,

Welkom op het Stamboomforum.

De gevraagde tekst is van Petrarca en staat al ergens op het internet. Zie, bijvoorbeeld, de tekst hieronder. Jouw tekst wijkt op een aantal plaatsen wel af van de "Perseus"-tekst.

Het is een Middeleeuws-Latijns gedicht in dactylische hexámeters. Een vertaling in het Frans of Engels enz. is wellicht ook op internet te vinden.

Als je de woorden aanklikt, krijg je een grammaticale toelichting. 

Groet, Pauwel
 

27. versus ad sanctum Hyeronimum

     Rore parens perfuse sacro et coelestibus ausis
     Afflateinterpres et amiceHieronymeChristi
     Gnare triumnostrae sed fons nitidissime linguae,
     Unde fluunt rivi latequibus omnis in orbe
5   Ecce nunc floret agermorumque piorum
     Incrementa vigentsicut tibi Christus ab alto
     Affluitet teneram complexus numine toto
     Largifluo docilem radiavit lumine mentem,
     Sic mihi dexter adesdistricti iudicis iram
10 Flecte precum impulsudurosque infringe reatus,
     Communemque mihi dominum placare memento,
     Nam potes eloquio et meritis ditissime tantis.
     Fac bonemultiplici veniate supplicelaxet
     Millia tot scelerum regis miseratio nostri:
15 Speroet noscis alme animos et in ore ridentes
     Omnia nuda vides latebrosi pectoris antra,
     Te duce mutatam in melius contingere vitam,
     Supremumque diem vicinae mortis et horam
     Cernere tranquillusdumque in limine dirum
20 Alloquarhaud ullo prorsus trepidare pavore
     Sanguine purpureo qui nos a crimine lavit
     Morte domans mortem tetri spoliator averni.
     Annuat his Christus patri sanctoque coaevus
     Spirituitrinusque poli regnator et unus.
 

Francesco Petrarca  (Arezzo 1304 - Padova 1374)
http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2011.01.0345%3Asection%3D1%3Asubsection%3D27

 

edit
N.B. Mijn transcriptie is verplaatst naar beneden.

Pauwel

Wauw, superveel dank! Heel bruikbare informatie!

Ik ben er echt superblij mee en hier ga ik wel verder mee komen :)

Corine

Ik zie dat de Perseustekst merkwaardig genoeg een aantal fouten bevat. Eén heb ik er al bijgesteld. Ik kijk verder.

Pauwel

Dezelfde tekst in een andere -- Tsjechische? -- context.
(Klik aan om te vergroten, opent in een nieuw venster.)

Ook hier weer tekstvarianten.

https://ia802607.us.archive.org/12/items/historickarchiv15tigoog/historickarchiv15tigoog.pdf

Pauwel

Nogmaals de tekst met bijgestelde (!) transcriptie.
 


http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00034024/images/index.html?fip=193.174.98.30&seite=13&pdfseitex=

                Ad divum Hieronymum oratio.

  1            Oro parens perfuse sacro et coelestibus auris
                Afflare interpraes: et amice Hieronyme Christi
                Gnare trium nostreque fons nitissime lingue.
                Unde fluunt rivule: quibus omnis in orbe
  5            Ecclesie nunc floret ager, morumque piorum
                Incrementa vigent: sicut tibi Christus ab alto
                Affuit: et teneram complexus numine toto
                Largifluo docilem radiavit lumine mentem
                Sic mihi dexter ades: districti iudicis iram
10            Flecte precum impulsu: durosque infringe reatus
                Co(m)munemque mihi dominum placare memento
                Nam potes eloquio et meritis ditissime tantis.
                Fac bone multiplici venia te supplice laxet
                Millia tot scelerum regis miseracio nostri.


http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00034024/images/index.html?id=00034024&fip=193.174.98.30&no=&seite=14

15            Spero etenim scis alme animos et in ore videntis
                Omnia nuda vides latebrosi pectoris antra
                Te duce mutatam in melius contingere vitam
                Supremumque vicine mortis et horam
                Cernere tranquillus: dumque ipsum in lumine dirum
20            Alloquar. haud ullo prorsus trepidare pavore
                Sanguine purpureo qui nos a crimine lavit
                Morte domans mortem: tetri spoliator Averni
                Annuat his Christus patri sanctoque coevus.
                Spirtui, trinusque, poli regnator et unus.
25            Amen.
                Lege foeliciter.
                Ha(rtmann) S(chedel)

Pauwel

Beste Corine,

Het zou leuk zijn als je wat meer informatie gaf over je tekst. Heb je die zelf laten scannen uit een handschrift? En wat weet je dan over dat handschrift? Of staat de tekst zo op internet?

Groeten, Pauwel

Pauwel

Hieronder wat zelf verzamelde en geschreven context informatie over de schrijver (Hartmann Schedel)

De gehele incunabel is gedigitaliseerd en in te zien via de website van de Bayerische Staatsbibliothek:
http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00034024/images/index.html?fip=193.174.98.30&seite=13&pdfseitex= 

Het gaat dus om een bijzondere editie van het Liber Chronicarum uit het privébezit van de schrijver Hartmann Schedel.

Mocht er meer interesse zijn in dit incunabel, dan kan ik eventueel nog interessante literatuur vemelden :)

Corine

Het is heel interessant dat de tekst oorspronkelijk bij Petrarca vandaan komt, omdat de eigenaar van het boek waar mijn passage uit komt ook humanist was. 

De "Perseus"-tekst geeft iets aan qua herkomst/categorie aan (?):

Petrarca, Francesco Arezzo 1304 - Padova 1374, carmina, carmina carm. carmina (A. Hortis, 1874; K. Burdach, 1929; E. Pellegrin, 1955; G. Valentinelli, 1874; F. Novati, 1889; E. Bianchi, 1951; P. de Nolhac, 1907; G. Pizzamiglio, 1976; F. Pellegrini, 1895; G. Billanovich, 1988) 

http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2011.01.0345%3Asection%3D1%3Asubsection%3D27

Maar weet iemand ook wat dit precies betekend? Is er een manier om via Perseus te achterhalen waar die tekst van Petrarca is opgedoken of uit welke publicatie/brief van hem dit komt. Ik wil graag namelijk meer informatie over de tekst zelf vinden. Ik weet niet zo goed wat voor zoekwoorden ik zou kunnen gebruiken in bibliotheek catalogi.

Corine

Perseus is een enorme database met tekstedities van Griekse en Latijnse auteurs, vaak met een vertaling in diverse moderne talen. Normaal gesproken worden de tekst en/of de vertaling letterlijk overgenomen uit bestaande, meestal oudere tekstuitgaven. De teksten van Petrarca's carmina zijn blijkbaar gehaald uit diverse (deel)studies over Petrarca's werk, waarin ook gedichten van hem zijn gepubliceerd. Zo lijkt de tekst van het Hiëronymusgedicht te vinden te zijn in de studies van A. Hortis, 1874; K. Burdach, 1929; E. Pellegrin, 1955; G. Valentinelli, 1874; F. Novati, 1889; E. Bianchi, 1951; P. de Nolhac, 1907; G. Pizzamiglio, 1976; F. Pellegrini, 1895; G. Billanovich, 1988. Maar het betreft hier ongetwijfeld niet één handschrift, maar meerdere handschriften, elk met zijn eigen tekstvarianten. De in Perseus 'afgedrukte' tekst zou tot stand gekomen kunnen zijn door de verschillende handschriften met elkaar te vergelijken, en per woord steeds te kiezen voor de beste lezing. Perseus heeft dan zelf a.h.w. een teksteditie gemaakt. Ik weet dat niet zeker. Wat mij verbaast is dat er fouten in de tekst staan, bijvoorbeeld regantor i.p.v. regnator in de laatste regel. Je zou eens een mailtje kunnen sturen en vragen hoe het precies zit. Hartmann Schedel heeft de tekst van het gedicht afgeschreven, maar van welk handschrift? Het zou interessant zijn dat uit te zoeken.

Pauwel

Dag Corine,

Ik zie dat je ook elders al te rade bent gegaan. Het is altijd goed dat even te melden, dit om dubbel zoekwerk te voorkomen.

http://latindiscussion.com/forum/latin/ad-divum-hieronymum-oratio.23904/

Groet, Pauwel

Pauwel

Hier nog een Latijnse tekst met Italiaanse vertaling van de hand van Raffaele Argenio.
(Ik moet de tekst eigenlijk nog een keer controleren, maar heb daar momenteel geen tijd voor.)

 

                Rore parens perfuse sacro et celestibus auris
                Afflate, interpres et amice, Hieronyme, Christi,
                Gnare trium, nostre sed fons nitidissime lingue,
                Unde fluunt rivi late, quibus omnis in orbe
  5            Ecce nunc floret ager, morumque piorum
                Incrementa vigent, sicut tibi Christus ab alto
                Affuit, et teneris complexibus numine toto
                Largifluo docilem radiavit lumine mentem,
                Sic mihi dexter ades: districti iudicis iram
10            Flecte precum impulsu, durosque infringe reatus,
                Communemque michi dominum placare memento,
                Nam potes eloquio et meritis ditissime tantis.
                Fac, bone, multiplici venia, te supplice, laxet
                Milia tot scelerum regis miseratio nostri.
15            Spero, enim scis, alme, animos et in ore ridentes,
                Omnia nuda vides latebrosi pectoris antra,
                Te duce, mutatam in melius contingere vitam
                Supremumque diem vicine mortis et horam
                Cernere tranquillus, dumque hostem in limine dirum
20            Alloquor, haud ullo prorsus trepidare pavore,
                Sanguine purpureo, qui nos a crimine lavit
                Morte domans mortem, tetri spoliator averni.
                Annuat his Christus patri sanctoque coevus
                Spiritui, trinusque poli regnator et unus.

O padre Girolamo, perfuso di sacra rugiada e ventilato dalle aure celesti, interprete e amico di Cristo, che tre lingue possiedi, ma che sei il fonte più limpido della lingua nostra, da cui scoronno rivi per largo tratto, per virtù dei quali nel mondo ecco già fiorisce opimo campo e crescono e rinvigoriscono i pii costumi, come Cristo piovve a te dall’alto e, con teneri amplessi, irraggiò, con tutta la sua potenza, la tua docile mente di copiosa luce, così accostati a me propizio: piega l’ira del giudice corrucciato con l’incalzare delle preghiere, spezza le dure mie colpe, e ricordati di placare per me il Signore di tutti gli uomini, chè tu lo puoi, ricchissimo come sei di eloquenza e di meriti ben grandi. Fa’, o buono che per le tue suppliche la misericordia del nostro Re, moltiplicando il suo perdono, mi condoni tutte le migliaia di peccaminose azioni.
  O almo padre (chè conosci anche gli animi che ridono nel volto e scorgi senza veli tutti i recessi del tenebroso petto), sotto la tua guida io spero di poter toccare una via mutata in meglio e di guardare tranquillo l’estremo giorno e l’ora della morte vicina; e, mentre sulla soglia parlerò al nemico terribile, spero di non essere preso da alcuna trepida paura, in grazia del sangue purpureo di Colui che ci lavò dal peccato domando con la sua morte e ritogliendo al nero Averno le spoglie. A questo mio voto assentisca Cristo, coevo al Padre e allo Spirito Santo, reggitore trino e unico del cielo.

https://books.google.nl/books?id=3VzWAAAAMAAJ&q=%22O+padre+Girolamo%22&dq=%22O+padre+Girolamo%22&hl=nl&sa=X&ei=j5SOVZzxPIu9UevLk6AH&ved=0CDAQ6AEwAg

Pauwel

Ahh dank!

Ik ben inderdaad ook elders te rade gegaan. Ik zal daarvan inderdaad ook hier mensen op de hoogte gaan houden. Ik heb wel al een reactie gekregen met wat suggesties ter verbetering van het Latijn opdat sommige woorden dan beter zouden kloppen:

http://latindiscussion.com/forum/latin/ad-divum-hieronymum-oratio.23904/

Maar het kan natuurlijk zijn dat Schedel het foutief heeft overgenomen, of dat er 'fouten' zaten in het voorbeeld dat hij hanteerde. 

Ook heb ik iemand gevonden die tegen een kleine vergoeding de Latijnse passage wil vertalen naar het Engels. Ik verwacht van zijn kant binnen twee dagen een vertaling te ontvangen. Zodra ik die heb ontvangen zal ik die hier ook delen. 

Corine

Ik ben heel benieuwd naar de vertaling!

In de laatste regel, onder Lege foeliciter, staat overigens Ha(rtmann) S(chedel), maar dat had je misschien zelf al bedacht.

Pauwel


Dank! Ik had inderdaad al zijn monogram herkend :)

Corine




Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!