stamboomforum

Forum logoFora » Latijn » Huwelijksdispensatie 1767: betekenis van ‘ne sponsa per sponsum impraegnata exponatur ... periculo’

In huwelijksdispensatie staat:

M.R. , de consensu patris sui, et E.B., sui juris, habitatione parochiani mei, matrimonium inire intendunt,

     et ne sponsa per sponsum impraegnata exponatur ulterioris infamia et incontinentiae periculo,

hinc supplicant ut in tribus Ecclesae bannis matrimonialibus gratiose dispensetur. De caetero nil obesse hisce attestor et subscribor,

illustrissime ac Reverendissime Domine.

Het deel van 'et ne sponsa....periculo' is onduidelijk. Bruid is niet zwanger van bruidegom, maar wat wordt er verder bedoeld?

E. Rutten

Het is nog geen huwelijksdispensatie, maar het verzoek aan de bisschop (denk ik) om dispensatie te verlenen wat betreft de drie afkondigingen. Misschien is de a.s. bruid nog niet zwanger, maar het klinkt toch of de nood bij hem al heel hoog is: om te voorkomen dat zij door hem wordt bezwangerd en zo blootgesteld wordt aan latere schande (staat er niet 'ulteriori infamiæ'?) en aan het 'periculum incontinentiæ' zou het goed zijn om die afkondigingen maar over te slaan.
Als ik zoek naar 'periculum incontinentiae' vind ik teksten over mensen die een kuisheidsgelofte hebben afgelegd en daar weer vanaf willen (hier bijv.). Het lijkt me dat het 'het gevaar/risico van onkuisheid' betekent. Maar waarom ze zelfs geen maandje kunnen wachten? Ik denk dat ze in feite wel degelijk al zwanger is, en dat ze snel willen trouwen voordat dat zichtbaar wordt.

August de Man

Welkom op het forum, E. Rutten,

Ik zou toch graag een link willen hebben naar het oorspronkelijke dispensatieverzoek.

Pauwel

Mogen wij nog wat vernemen van E. Rutten?

Pauwel

Graag zou ik een scan toevoegen, maar ik ben nog aan het puzzelen hoe ik dat voor elkaar krijg.

Op 31 mei 1767 is het stel gehuwd, en op 17 augustus 1767 is er hun wettige zoon gedoopt. Dat is dus 2,5 maand na het huwelijk, dus de bruid was duidelijk zwanger toen ze trouwde.

E. Rutten

Als je via mijn profiel contact met mij opneemt, wil ik de scan wel plaatsen.

Pauwel

Er staat toch gewoon dat de bruid door bruidegom bezwangerd is: "per sponsum impraegnata"? Het "ne" hoort bij "exponatur": opdat bruid niet worde blootgesteld aan etc. Maar staat er niet "infamiae"?

Met vriendelijke groet, André

Andre Jansen

"... ne sponsa per sponsum impraegnata exponatur ..."

kan twee dingen betekenen:

  1. opdat niet de abruid, ingeval zij door de bruidegom wordt bezwangerd, blootgesteld wordt ...
  2. opdat niet de bruid, die door de bruidegom bezwangerd is, blootgesteld wordt ...

Omdat de vraagsteller zei "Bruid is niet zwanger" ging ik daar even in mee, maar intussen wist hij waarschijnlijk al dat 2½ maand na het huwelijk een kind werd geboren.

August de Man


 

01     Illustrissime ac Reverendissime
02     Domine,
03     Mathias Rutten, de consensu patris sui,
04     et Elisabetha Bovi, sui iuris, habitatione parochiani
05     mei, matrimonium inire intendunt, et ne sponsa per
06     sponsum impraegnata exponatur ulterioris infamiae, et
07     incontinentiae periculo, hinc supplicant ut in tribus
08     Ecclesiae bannis matrimonialibus gratiose dispensetur.
09     De caetero nil obesse hisce attestor et subscribor,
10     Illustrissime ac Reverendissime
11     Domine.
12     Ruraemundae hac 30 maii
13     1767.
14     Illus[trissi]mae ac Rev[erendissi]mae suae Gratiae
15     humillimus servus A. Vandaell, pastor
16     Ruraemundensis eiusdemq[ue] Ecclesiae
17     Cathedralis canonicus.

 

proeve van een vertaling:
 

Doorluchtigste en Zeereerwaarde
Heer,

Mathias Rutten – krachtens zijn vaders consent – en Elisabetha Bovi ​​– die handelingsbekwaam is –, die tot mijn parochie behoren​, zijn voornemens een huwelijk aan te gaan, en om te voorkomen dat de bruid, die door de bruidegom zwanger is gemaakt, wordt blootgesteld aan het risico van verdere schande en onkuisheid, verzoeken zij dat er wat betreft de drie kerkelijke huwelijksafkondigingen welwillend dispensatie wordt verleend​​​.
Dat er geen verdere belemmeringen​ zijn, kan ik bevestigen en onderschrijven,

Doorluchtigste en Zeereerwaarde
Heer.​

Roermond, den 30ste mei
1767.

Uwer Doorluchtigste en Zeereerwaarde Genade​
allernederigste dienaar A[rnoldus] van Daell, pastoor​
te Roermond​ en kanunnik van de
kathedrale kerk aldaar.

 

Voor sui iuris, cf. https://books.google.nl/books?id=NN5q5bvnTrkC&pg=PA394#v=onepage&q&f=false
Voor incontinentia, cf. https://books.google.nl/books?id=Ek9vYEOWwzsC&pg=PA173&dq=%22incontinentia%22+onkuisheid&hl=nl&sa=X&ved=0CB8Q6AEwAGoVChMIiebpysrByAIVAbQUCh3RPQd_#v=onepage&q=%22incontinentia%22%20onkuisheid&f=false Letterlijk betekent ‘incontinentia’ gebrek aan zelfbeheersing, maar in kerkelijke bronnen is het dé term voor onkuisheid.; https://www.google.nl/search?tbm=bks&q=%22propter+periculum+incontinentiae%22&gws_rd=cr&ei=aRoeVoi_FcntUsCdtNAC#tbm=bks&q=%22periculo+incontinentiae%22

Pauwel

Heel erg bedankt voor de hulp met het vertalen! Wij dachten jarenlang dat het ne betrekking had op zwangerschap van bruid, maar het is dus eigenlijk niet zo bijzonder.

Bedankt voor de moeite, het is nu duidelijk wat er staat, en ook bedankt voor de snelle reacties!

groeten

E.Rutten

E. Rutten

Graag gedaan! Ik heb mijn vertaling nog wat bijgesteld.

Vriendelijke groet, Pauwel

Pauwel



[1767]​
[31ma] Mathias Rutten et Elisabetha Bovi, mei
parochiani, in ecclesia nostra cathedrali, simul
et parochiali praesentibus testibus Joanne
Baptista Timmermans, et Anna Maria van
der Scheuren de commissione mea per Rev[eren]dum
Dominum C. Treels vice-pastorem matrimonio
iuncti sunt cum dispensatione in tribus
bannis matrimonialibus.
https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1961-35320-3651-43?cc=2037001&wc=MCL5-GZ9:345128101,345201301,345904601
http://www.genbronnen.nl/bronnen/limburg/roermond/huwelijken/1767.html


Augusti 1767
[17a] natus et baptisatus est Wilhelmus Jacobus filius legitimus
Mathiae Rutten et Elisabethae Bovi conjugum. Wilhelmus de Vet
et Anna Maria Painsmaij condicta Naus patrini.
https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1971-35320-2757-11?cc=2037001&wc=MCL5-GWL:345128101,345201301,345901501

Pauwel




Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!