stamboomforum

Forum logoFora » Latijn » Vertaling gevraagd van: Dispensatione in 2do et 3tio affinitatis gradu collaterali mixto

Op een huwelijksinschrijving vond ik onderstaande tekst:

dispensatione in 2do et 3tio affinitatis gradu collaterali mixto a rmo et illustmo dno episcopo nostro gratiosa consussa praemissis 3 denuntiationibus sacramentaliter sunt conjuncti

Kan iemand dit vertalen?

Bij voorbaat dank,

Jos Robbertsen

Jos Robbertsen

Het is erg lastig om te vertalen zonder origineel bestand, maar een poging:

 

Met dispensatie in de 2e en 3e graad verzekerd door [mixto a rmo ???]

en door onze vooraanstaande [dno?] bisschop in algemene overeenstemming[?]

zijn zij sacaramenteel verbonden na 3 voorafgaande huwelijksafkondigingen

Willem R. J. Vermeulen

a reverendissimo et illustrissimo domino episcopo nostro

Staat er niet gratiose concessa?

Pauwel

In dat geval:

"Met dispensatie in de 2e en 3e graad verzekerd, genadig verleend door onze eerbiedwaardigste en aanzienlijkste bisschop, zijn zij sacaramenteel verbonden na 3 voorafgaande huwelijksafkondigingen."

Weer wat geleerd qua afkortingen, bedankt! :-)

Willem R. J. Vermeulen

Collateralis = in de zijlinie, mixtus = gemengd.

Zie hier het door de R.K. kerk gehanteerde schema van de bloedverwantschappen, zoals te vinden op 
http://genwiki.nl/limburg/index.php?title=Bloedverwantschap.
(De oorspronkelijke auteur van dit artikel is Loe Giesen, die ook tekent voor het schema:
http://genwiki.nl/limburg/index.php?title=Bestand:Bloedverwantschap.jpg.) 

Het schema lijkt echter overgenomen uit: Régis de La Haye, Limburgse voorouders. Derde druk, Maastricht 2005, blz. 153. Daar vind je geen aparte vermelding van de maker ervan, zodat men ervan uit moet gaan dat Régis de La Haye zelf de ontwerper is.
Op blz. 151-153 noteert Régis, in een niet al te soepele stijl:

In de eerste graad (broers en zussen) kan nooit gedispenseerd worden. In de tweede graad (neven en nichten)  | kon slechts Rome, en dan nog bij hoge uitzondering, dispenseren. In de derde en vierde graad (achterneven en achternichten) kon de plaatselijke bisschop dispenseren. Huwelijken in de derde en vierde graad komen vrij veel voor, en worden in de kerkregisters ook altijd als zodanig vermeld. De berekening van het aantal graden van bloedverwantschap, volgens kerkelijk recht, is zeer eenvoudig: men telt simpelweg het aantal geboorten tussen iedere aanvrager van dispensatie en de gezamenlijke voorouder(s). Anders dan het burgerlijk recht, dat "over de gezamenlijke voorvader heen" telt, telt het kerkelijk recht twee keer, tot de gezamenlijke voorvader. Men telt dus apart voor de bruidegom en apart voor de bruid. Trouwen bijvoorbeeld twee mensen met dispensatie in de vierde graad, dan betekent dit dat zij gemeenschappelijke bet-over-grootouders hebben. Trouwen zij in | de derde en vierde graad gemengd (in quarto et tertio gradu mixto), dan vindt men de gezamenlijke voorouders op drie respectievelijk vier geboortes van de aanvrager (zie schema)."

Een wat warrig betoog, al met al. Het is mij bijvoorbeeld niet duidelijk waarom 'in de derde en vierde graad gemengd' in het Latijn moet luiden 'in quarto et tertio gradu mixto'. 

Het schema uit Limburgse voorouders vind je ook op
http://www.geneaknowhow.net/faq/recht/huw-beletsel.htm / http://www.geneaknowhow.net/
Bij de bronnen wordt het boek van Régis de La Haye vermeld.

http://www.ngv.nl/wwwHTB/Genealogische_Tips/Verwantschap.htm
Hier wordt de tekst van Geneaknowhow geciteerd.

Dit lijkt het "oer"-schema te zijn.

Régis de la Haye (samensteller), Latijnse woorden. Lijst van Latijnse woorden en uitdrukkingen voorkomende in de kerkregisters berustend in het Rijksarchief in Limburg te Maastricht, samengesteld ten behoeve van het genealogisch onderzoek. Tweede druk, Maastricht 1990. Bijlage II blz. 45.
Als pdf-bestand te downloaden via de volgende link:
https://www.google.nl/search?q=%22de+la+haye%22+%22van+latijnse+woorden%22+%22regionaalarchiefalkmaar%22&oq=%22de+la+haye%22+%22van+latijnse+woorden%22+%22regionaalarchiefalkmaar%22&aqs=chrome..69i57.325j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8

Wie wat dieper graven wil, raadplege:
Franz Heiner, Grundriss des katholischen Eherechts. Münster, Schöningh Verlag, 1910 (6de druk).
https://archive.org/stream/grundrissdeskath00hein#page/90/mode/2up/search/stammbaum
https://archive.org/stream/grundrissdeskath00hein#page/84/mode/2up

Dit is de uitleg van het Regionaal Archief Tilburg, gevolgd door een groot aantal scans van voorbeeldteksten:
http://www.regionaalarchieftilburg.nl/home/blog-detail/algemeen/2012/12/29/huwelijksdispensaties-bij-de-rooms-katholieke-kerk-(1)/

Huwelijksdispensaties bij de rooms-katholieke kerk (1)
Bij rooms-katholieke huwelijken komt het regelmatig voor, dat een huwelijk met dispensatie is gesloten. De drie belangrijkste dispensaties zijn: trouwen in de gesloten tijd (tempore clauso) en dispensaties wegens te nauwe bloedverwantschap (consanguinitatis) of aanverwantschap (affinitatis) tussen bruidegom en bruid. Dispensatie voor trouwen in de gesloten tijd betekent dat bruidegom en bruid vrijstelling krijgen om in de advent of vasten te trouwen. Dispensatie wegens bloedverwantschap wordt verleend als de bruidegom en bruid gemeenschappelijke grootouders (2e graad), overgrootouders (3e graad) of betovergrootouders (4e graad) hebben. Het kan daarbij voorkomen dat een betovergrootouder van de bruidegom dezelfde persoon is als een overgrootouder van de bruid. Er is dan sprake van een dispensatie in de 3e en 4e graad. Soms komt het voor, dat de huwelijkspartners langs een lijn een gemeenschappelijke betovergrootouder hebben en langs een andere lijn een gemeenschappelijke overgrootouder. Er is dan sprake van een dubbele dispensatie. Dispensatie wegens aanverwantschap komt alleen voor als minstens één van de huwelijkspartners eerder gehuwd is geweest. Als bijvoorbeeld een man als weduwnaar trouwt en zijn eerste echtgenote had eenzelfde overgrootouder als de vrouw waar de man nu mee trouwt vindt dispensatie plaats wegens aanverwantschap in de 3e graad. Ook hier kan dubbele dispensatie optreden. Als genoemde weduwnaar en zijn a.s. vrouw een gemeenschappelijke betovergrootvader hebben vindt er behalve dispensatie wegens aanverwantschap in de 3e graad ook dispensatie wegens bloedverwantschap in de 4e graad plaats. Vermeldingen van dispensaties kunnen een belangrijk hulpmiddel zijn bij stamboomonderzoek. In het hiernavolgende zullen enige voorbeelden van dispensaties volgen.

Voor voorbeelden zie (bijvoorbeeld) ook 
https://www.google.nl/search?q=%22het+rooms-katholieke+trouwboek+van+emmeloord+op+het+eiland+schokland+1714-1812%22&oq=%22het+rooms-katholieke+trouwboek+van+emmeloord+op+het+eiland+schokland+1714-1812%22&aqs=chrome..69i57.391j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8
o.a.:

cum dispensatione in duplici tertio gradu consanguinitatis, et insuper, quia ortum prudens fuit dubium, quod nulla elucidari perquisitione potuit, cum dispensatione a tertio ad quartum vel ^et^ a quarto ad tertium vel in alterutro, vel in quarto gradu aequali

https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1942-28025-39608-37?cc=2037905

Pauwel

Van vragensteller is helaas niets meer vernomen..

Pauwel

Van vragensteller is helaas niets meer vernomen.


Er zijn er, jammer genoeg, die vinden/menen dat een "Bij voorbaat dank," in hun vraag voldoende is.

Willem Hak

Enkele dagen niet online geweest vanwege vakantie. Dank voor alle reacties.

Als ik het goed begrijp is er dus een familierelatie in de 2e en 3e graad. Beide familienamen komen weliswaar voor in de boom, echter heb ik nog geen directe relatie kunnen vinden. Door alle bovenrstaande reakties kan ik nu wel gericht verder met zoeken. Nogmaals mijn dank.

Jos Robbertsen

Wat ik tot nu gevonden heb:

Joannes Latten X Anna Meelcops                            Michael Dircks X Petronella Tribels

 

o.a. Catharina Latten X Wilhelmus Jurgens              o.a. Martinus Derix X Agnes Latten

o.a. Agnes Latten X Martinus Derix                         o.a. Gertrudis Dircks

 

Joannes Jurgen

Zoon van Wilhelmus Jurgens en Catharina Latten huwt met Gertrudis Dircks

Bij dit huwelijk is vermeld: 

dispensatione in 2do et 3tio affinitatis gradu collaterali mixto a rmo et illustmo dno episcopo nostro gratiosa consussa praemissis 3 denuntiationibus sacramentaliter sunt conjuncti

Echter, Gertrudis Dircks en Joannes Jurgen hebben dan geen directe familierelatie? Of mis ik hier iets? Toch wellicht de verkeerde Joannes Jurgen?

Jos Robbertsen

Dag Jos, wat is de plaats en jaartal van e.e.a.? Schaesberg 1764?

Pauwel

Joannes Latten X Anna Meelcops                            Michael Dircks X Petronella Tribels

1679-1759            1687-1764                                    1692-1771          1696-1771

 

o.a. Catharina Latten X Wilhelmus Jurgens              o.a. Martinus Derix X Agnes Latten

1713-1782                      1716-1786                          1723                             1725-1767

o.a. Agnes Latten X Martinus Derix                         o.a. Gertrudis Dircks 1719

1725-1767                1723

Joannes Jurgen 1738

Zoon van Wilhelmus Jurgens en Catharina Latten huwt met Gertrudis Dircks, huwelijk op

27-02-1764 te Schaesberg, vidua Arnoldi Jurgens (weduwe van Arnoldus Jurgens). Gertrudis Dircks is dan dus 45 jaar oud.

Gertrudis Dircks is eerder gehuwd met Arnoldus Jurgens ca. 1720-1757

Ik heb nog geen relatie kunnen ontdekken tussen Arnoldus Jurgens en Joannes Jurgen en/of Wilhelmus Jurgens

Meer kan ik er op dit moment niet van maken.

Jos Robbertsen

https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1942-35319-9138-64?cc=2037001

Nou, deze link had je wel meteen mogen geven. ;-)

Wat moet dat hujates daar, vooraan in de op een na laatste regel? = "bewoners van dezelfde stad of streek"?

Pauwel

... affinitatis ... (regel 2)

Het huwelijksbeletsel is dus in dit geval geen bloedverwantschap, maar aanverwantschap, zoals jij al vermoedt.

Régis de La Haye zegt daarover (Limburgse voorouders, blz. 153, 156):

Het huwelijksbeletsel van aanverwantschap (affinitas), is analoog aan dat van bloedverwantschap. Aanverwantschap ontstaat tussen de man en de bloedverwanten van de vrouw, en tussen de vrouw en de bloedverwanten van de man. De berekening der gra-||den is gelijk aan de graden die gelden bij bloedverwantschap. Aanverwantschap was een huwelijksbeletsel in rechte linie in alle graden (bv. tussen stiefvader en stiefdochter), en in de zijlinie tot de tweede graad inclusief (bv. tussen een man en de zus van zijn vrouw of haar dochter). Het huwelijksbeletsel van aanverwantschap komt wel eens voor, namelijk bij een tweede huwelijk, wanneer er aanverwantschap blijkt te bestaan tussen de tweede en de eerste echtgenoot(-note). Ook dan moet dispensatie aangevraagd worden.

Pauwel

Dan heb ik dus toch de juiste combinaties gevonden.

Iedereen die heeft bijgedragen, hartelijk dank!

Jos Robbertsen


Graag gedaan, en succes verder.

De juiste transcriptie luidt overigens:

… dispensatione in 2do et 3tio
affinitatis gradu collaterali mixto a R[everendissi]mo et Illlust[rissi]mo
D[omi]no Episcopo nostro gratiose concessa praemissis 3
denuntiationibus sacramentaliter sunt conjuncti

Pauwel

Pauwel




Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!