Goedemorgen ,

Hier nog een Eelzak ;

Die dank willen zeggen aan de bovengenoemde heren

Wat een informatie allemaal , superrrrr

Vriendelijke groet Yvonne Eelzak

Het Etymologisch Woordenboek van J. de Vries/F. de Tollenaere (Amsterdam, 18e druk 1993) vermeld onder aal ondermeer:

Vissoort, middelnederlands ael (4e kwart 13e eeuw), vergelijk oudsaksisch/oudhoogduits âl, oudengels âel (nieuwengels eel), oudnoords âll. Afkomst onzeker, misschien grondvorm germaans * êla- < indogermaans. * êdlo- 'eter' of 'eetbare'.

Voortbordurend op de herkomst van het woord 'aal' (eetbaar) gecombineerd met het woord 'zak' zou je ook aan 'proviantzak' of 'knapzak' kunnen denken. Ik weet echter niet of het woord destijds zo gebruikt werd. Hier is een link naar een tekst uit 1736 uit het Gentse Stadsarchief over d'herberghe Den Aelsack.

http://www.genealogieonline.nl/stamboom-daneels/I15249.php

Herberg 'De Knapzak' spreekt meer tot de verbeelding dan herberg 'De Palingfuik', maar dat zegt op zich nog niets. Wellicht is er in het Gentse Stadsarchief informatie over de herkomst van deze naam te vinden.

Dag lieve mensen

.

Ik wil jullie hartelijk bedanken voor al het werk wat jullie hebben verricht.

Ook ik ben bij mijn nazoekwerk op de aalzak gestuit. Bij de Zaanstreek werd aal als eel uitgesproken.

Maar ik was nog steeds niet overtuigd.

Na jullie nazoekwerk te hebben bekeken ben ik tot de conclussie gekomen dat we toch moeten denken aan een Aalzak, wat dus destijds werd uitgesproken als Eelzak..

Nog steeds spreken de Amsterdammers vaak de A als E uit.

Dan kan ik  er ook bijna vanuit gaan dat zijn ouders of een van zijn ouders vissers waren.

Ik ga al jullie links zometeen nog ff rustig lezen..

Nogmaals hartelijk bedankt, en ik ben heel blij

.

Groetjes,

Carla

Hier nog een laatste bijdrage: Eelzak als verbastering van de Franse regio Elzas (Frans: Alsace). De Elzas is een typisch grensgebied dat eeuwenlang omstreden was tussen Duitsland en Frankrijk. De Engelstalige versie van Wikipedia zegt het volgende over de Elzas:

By the time of the Protestant Reformation in the 16th century, Strasbourg was a prosperous community, and its inhabitants accepted Protestantism in 1523. Martin Bucer was a prominent Protestant reformer in the region. His efforts were countered by the Roman Catholic Habsburgs who tried to eradicate heresy in Upper Alsace. As a result, Alsace was transformed into a mosaic of Catholic and Protestant territories. On the other hand, Mömpelgard (Montbéliard) to the southwest of Alsace, belonging to the Counts of Württemberg since 1397, remained a Protestant enclave in France until 1793.

Opvallend is hier het jaartal 1793, het jaar waarin Evert Eelzak te vondeling wordt gelegd in Amsterdam, destijds een toevluchtsoord voor vele hugenoten uit Frankrijk.

"Eel" wordt overigens ook wel aangemerkt als een samentrekking van "Edel", maar "Edelzak" klinkt niet logisch. Er komt wel "Bedelzak"/Bedeltas/Bedelnap (Zie Geuzenpenning - Lage Adel: 'In alles trouw aan de koning' 'zelfs tot aan de bedelstaf') voor.

http://www.dbnl.org/tekst/cali003nieu01_01/cali003nieu01_01_0008.php#e0050

http://www.dbnl.org/tekst/stoe002nede01_01/stoe002nede01_01_0169.php

http://nl.wikipedia.org/wiki/Geuzen-_en_aanverwante_penningen

Vóór de reactie van (andere) Martin - Aalzak/Palingfuik - hield ik nog rekening mee, dat er aan de naam een (ingeslikte) "H" (bijv. in Gouds Dialect) aan de naam vooraf kon zijn gegaan.

Martin,

Het in 1793/1794 niet meer zijn van een Protestantse Enclave zal eerder het gevolg zijn van geloofsvrijheid resp. afschaffing van de Franse Katholieke Staatsgodsdienst (Franse Revolutie/Rechten van de Mens) dan van geloofsvervolging. Van een vluchten door Hugenoten in 1793 naar Amsterdam om die reden zal dan ook geen sprake zijn geweest.

" Dan kan ik  er ook bijna vanuit gaan dat zijn ouders of een van zijn ouders vissers waren.".

Nee, dat kan niet. Het gaat om een vondeling.

Wat ik bedoel is, want ik weet het ook niet meer, hihihi

Ik denk dat het verhaal van die Aalzak best logisch kan zijn, het is geen feit, maar kan dicht in de buurt komen. Dan lijkt me dat  zijn voorouders  iets in de visserij hebben gedaan, en dat kind in een Aalzak als vondeling hebben gelegd. Maar ja, er kan natuurlijk ook een Aalzak in de buurt van het kind gelegen hebben en dat het weesthuis het kind naar die Aalzak hebben genoemd, omdat ze een vondeling altij een naam gaven met de dingen in de omgeving van het kind, bv waar het kind ik lag een Wolzak,iets aan het uiterlijk van het kind of, of het bij een kanaal, zee enz lag, het tijdstip enz enz.

Nou ja, Ik weet het niet meer, hihihih.

Het kan van alles zijn geweest en ja het blijft dan gokken over zijn ouders.

Ik hou het op Aalzak volopig, hihihi en de ouders laat ik in het midden

Groetjes,

Carla

Hallo Carla,

Wat is er door het Aalmoezeniersweeshuis beschreven omtrent de vondst van de vondeling?

Kleding? Gewikkeld in een dekentje? Lag in een mandje o.i.d.? De persoon die het kind vond?

Carla,
nog een andere invalshoek:
Je schreef:
Bij kinderen zonder bericht valt het op dat voornaam en achternaam worden gegeven volgens het A A, B B principe. Vandaar  Evert Eelzak.
Het loont wellicht de moeite om na te gaan wat de namen van de andere vondelingen in die tijd waren.
Als ik het goed begrijp, dan moest er persé een naam met de initialen E.E. voor het kind worden verzonnen.
(Ik schrijf verzonnen, om nog eens te benadrukken dat de ouders totaal onbekend waren)
Als ik vijf minuten de tijd zou hebben om een naam met E.E. te verzinnen, zou ik misschien ook op iets als Evert Eelzak uitkomen.
Wanneer de andere kinderen, A.A., B.B., C.C. enzovoort ook vreemde "verzonnen" namen blijken te hebben, zou dat alles verklaren.
Overigens staat het geven van rare namen aan vondelingen niet op zichzelf.

Ik ken een voorbeeld uit België, waar de achternamen van de vondelingen achter elkaar geplaatst tesamen een gedicht vormen..

Zie het tweee bericht van boven, het eerste is de ontcijfering van de inschrijving, het tweede wat het archief er zelf over zegt. Op de andere akte's wordt ook niet gesproken over wat het kind aan had.

Wel bij Evert zijn kinderen die ook ter vondeling waren gelegd, daar werd wel in de boeken geschreven wat ze aan hadden en dat ze een briefje bij zich hadden en wat erop stond.

Gr. Carla

Ja, dat wilde ik nog een keer gaan doen, maar dat is me helemaal ontschoten

.

Ik weet wel dat de inschrijving na Evert ,dat kind had wel een briefje met naam.

Ik zal eens keer naar het archief moeten gaan om te kijken met de kinderen ervoor en erna.

Bedankt

Hallo

Ik heb jaren geleden iemand geholpen met de stamboom van Eelzak

nog voor ik begon vertelde hij dat in de familie het verhaal gaat dat ze van oorsprong van een 18e eeuwse marskramer kwamen uit de Elzas in het frans is dat Alsace uitgesproken als alsak.

Natuurlijk is het geen bewijs maar wel een mogelijkheid.

Hoi Bertil,

Bedankt voor je reactie.

Ik heb een verhaal gehoord via via (en die had het weer van een hele oude man die een Eelzak was) dat de Eelzakken van poolse/joods afkomst waren en zwerfde enz, dus dat ligt meer in de buurt van jou verhaal, maar als ik de bewijzen bekijk, zie ik duidelijk dat Evert zijn naam Eelzak heeft gekregen, omdat hij een vondeling was en geen briefje bij zich had met gegevens van bv naam, geloof enz.

In latere dokumenten van Evert Eelzak wordt altijd vermeld dat zijn ouders onbekend zijn..

Dus mijn gedachten ging naar dat misschien een van de vrouwen hun oorsprong hadden in het Pools/joods, maar ook daar kon ik niets vinden...

Het blijft nog steeds heel moeilijk, want ik ga toch voor de bewijzen, maar ik wil zo'n familie verhaal ook niet meteen van tafel gooien ;-), er moet een middenweg zijn, maar ik kan krijg het niet achterhaald...

In ieder geval bedankt voor je reactie.

Groetjes,

Carla

Beste Bertil ,

Wat fijn , dat u de moeite neemt om te reageren op de Eelzak stamboom !

Ik ben al enige tijd samen met een nichtje  op zoek naar de afkomt van onze achternaam :)  We hebben alles gedaan wat in onze macht ligt om aan informatie te komen . Bevolkingsregister afgestruind , mormonenregister geraadpleegd , naar het stadarchief in amsterdam geweest , ect . Daar stuiten wij op  Evert eelzak een vondeling ! Gevonden op straat zonder enig briefje of iets dergelijks wat ons kan helpen ivm voorouders en afkomst .  Nu , ben ik na het lezen van u bericht heel nieuwsgierig naar twee dingen : Bent u in de tijd dat u meegewerkt heeft aan de eelzak-stamboom nog informatie tegengekomen wat ons verder op weg kan helpen ? of weet u evt  met welke Eelzak u contact heeft gehad ? Misschien , bent u zelf wel in het bezit van aantekeningen , etc ?

Dat zou heel mooi zijn voor ons !

Mijn tweede vraag is de volgende : uit onze stamboom blijkt het volgende : deze dame : Johanna Catherina Eelzak staat vermeld als Joodse familie ? De info komt van de volgende site : http://www.maxvandam.

Zou het kunnen wezen dat ze vermeld staat omdat zij met een joodse man trouwdde : Siegfried kuijt ? 

Ja , ik ziedat u veel weet van joodse huwelijken , ect :)

Alvast bedankt  

beste Carla, ik ben degene die dit van een juffrouw gehoord had, zij was afgestudeerd in de nederlandse taal, het zou betekenen "hij die God welgevallig is", dat zou kloppen met de theorie dat de naam van pools/joodse afkomst is, als ik de foto van mijn vader met zijn broers en zusters zie dan hebben zij een joods uiterlijk, echter, mijn vader moeder was een z.g. voorkind(  haar moeder was een dienstmeisje

bij rijke joodse familie) ;)

Mijn vader Jan Eelzak 5-9-1917 en ik hebben ooit in het amsterdams archief in een boek het orginele briefje( was er ingeplakt) wat bij de vondeling was gevonden, dus niet achteraf door het amsterdams weeshuis ingevuld, en daarop stond de volledige naam en geloof van de vondeling vermeld, dus volgens mij is het nog steeds duister waar de naam vandaan komt

mvrgr John Eelzak 24-6-56

Beste Carla, na alle theorieen gelezen te hebben, zou ik echt niet weten waar de naam vandaan komt joods, pools hugenoten, zaanstreek you name it, ik weet wel dat er in amsterdam tientallen dialecten waren.

Om alle twijfels weg te nemen, ik heb echt een handgeschreven briefje in het boek van het amsterdams archief, toentertijd het oude stadhuisje aan de amstel, gezien, een seconde heb ik gedacht, ik neem dit briefje mee, maar besefte dat dat niet mag, dit is onze gezamelijke geschiedenis en niet om als souvenier in een la te eindigen, ik ben bang dat misschien anderen er anders over dachten, ik hoop het niet.

Dus de naam eelzak stond op het briefje wat bij het kind zat !!!

Als er ergens nog bewijs is van voor 1793 van een eelzak ( kerkboeken gaan bv verder terug in de tijd) dan pas kan je verder. In die tijd konden er maar weinigen lezen en schrijven, dus namen werden vaak fonetisch doorgegeven en zoals ze uitgesproken werden door derden opgeschreven.

Mijn grootmoeder van moeders kant( dus geen eelzak) heeft nog in het weeshuis in de kalverstraat gewerkt, en ik heb zelf een jaar voor het amsterdam museum ( voorheen het weeshuis) gewerkt, telkens als ik daar was kreeg ik een gevoel alsof ik daar thuis was, maar dit even terzijde.

groetjes John Eelzak