Hoi Daphne,
Ik ben al een tijdje bezig met deze lijn en het is een zeer mysterieuze familie er is flink wat bekend over ze, ze bezaten flink wat land, ze zaten in de plaatselijke politiek/hoge functies, ze hadden handelscontacten met Antwerpen, maar toch schijnen er vrij weinig details van ze bekend te zijn in de archieven en is er voor Willem Ottensz niks officieel bekend van de familie.
Laten we beginnen met Willem Ottensz
vroegst bekende vermelding is op 21-8-1481, als hij land op Reyerscoop int 't Sceydel weer, strekkende tot de Nulantse weg, 'onderdeylt' met Jan Knobbout, verkoopt aan Gerit Henricxz. die Backer. Woonde aan de Heul in het Laageind van Middelkoop onder Leerbroek, moet samen met de heemraden een molen laten bouwen met drie wachtholen
Het Reyerscoop is een interessant stuk land :
D. Aanteekening over overdracht van land in Reyerscoop (gemeente Leerbroek) aan Willem de Visscher,
en later aan Gijsbert Queeckel en Jan Knobbout van Oss.
1443 Juni 10,
1453 Febr. 9,
en andere datums.
Memorie.
Dat in den jaere duysent iiijc xliijtich den xxvijen dach van Mey worden heer Aernt Vos, canonick tot Oudemunster, bij schout ende schepenen van Gorcom geset in de hondert ende thien mergen lants gelegen in Reyerscoop. Noch in vijftich mergen gelegen bij Arkel.
Item int jaer duysent iiiijc xliiij den xen dach in Junio verlijden voor scepenen van Gorcum heer Lucas van Brederode, proost, ende Mr. K. Reyniersz., canonick tot Oudemunster, Willem de Visschere de voirs. hondert ende thien mergen metgaders de vijftich mergen voirsz.
Item int jaer duysent iiijc liij opten ixen dach in Februario drouch op Willem de Visscher voor schepenen van Gorcum Gijsbert Queeckels ende Jan Cnobbart van Oss Henricsz.
Item in den jaer duysent vierhondert lxxxxiiij opten xiiijen dach in Mey drouch op Henrick Cnobbaert Henrics. alle sijn recht dat hij hadde in Reyerscoop joffr. Christijne Queeckels.
Zoals je ziet wordt hier Willem Ottensz niet vernoemd, ook niet een Otto (zijn vader), Hendrick Knobbaerts wel. De familie Knobbaerts was van zeer hoog aanzien in Gorinchem en stonden aan de kant van de van Arkels in de Arkelse oorlog.
Er is verder niet bekend hoe Willem Ottensz dit stuk land in zijn bezit heeft gekregen en verdeeld heeft met Knobbaerts, maar het was een zeer gewild stuk land.
't Leecheijndt wordt in oudere bronnen ook het Laagh Eynd van middelkoop genoemd.
Wat ik over dit landgoed kan vinden is het volgende :
1 : Otto van arkel graaft rond 1370 een watergang door het land die door de heemraad van middelkoop onderhouden moet worden.
2 : In 1485 moet Willem Ottensz (Waarsman, een soort van toezichthouder op de waterstand en dijken enzo) er een Molen laten bouwen met 3 wachtholen (uit nader onderzoek moet dit wachtheulen zijn, heulen zijn watergangetjes en de molen is er om het overtollige water weg te pompen en vervolgens via de heulen weg te laten stromen)
3 : rond 1545 woont Willem Claes Ottens er op maar verder geen vermeldingen
4 : Na willem Claes Ottens wordt er verder geen vermelding meer gemaakt in deze familie en lijken zijn kinderen juist op het Hoog Eynd te wonen
.
Nu komen we bij het stuk dat mogelijk is, maar niet bewezen is...
Jan van Arkel had een bastaardzoon genaamd Otto van arkel. Deze Otto werd in ongeveer 1400 in 's Gravenhage geboren en stierf rond 1475 in Utrecht. Er is vrij weinig bekend van deze Otto behalve een citaat uit de Nederlandsche Leeuw, maar daar heb ik verder geen ondersteuning voor kunnen vinden. (hij zou tijdelijk kasteelheer van slot leerdam geweest zijn)
Het is wel zeker dat deze Otto heeft bestaan en land had waar later Willem en zijn afstammelingen op zouden wonen :
10-9-1436 (lenen Arkel): Otto de bastaard van Arkel voor zijn leven, nadat Jan van Arkel, heer van Pierrepont, zijn vader, hem goed in Gorinchem en het land van Arkel had gegeven, dat echter in het bezit is van de leenheer en anderen.
Dat kan kloppen want na de Arkelse oorlog verloren te hebben is al zijn land verdeeld tussen de graaf van Gelderland en Holland.
Is Otto nog altijd populair geweest onder de lokale bevolking vanwege zijn vader? En heeft dat mede bijgedragen dat zijn zoon Willem een stuk land van Knobbout (een zeer arkelsgezinde) heeft gekregen? Heeft hij door wetten toch nog wat grond van de van Arkels kunnen opeisen? Ik weet het niet.
Uit een overdrachtsakte weten we zeker dat deze Otto een zoon genaamd Willem had, dus een Willem Ottensz.
29-12-1466 (lenen Heukelum): Otto de bastaard van Arkel met ledige hand ontving Een huis en hofstede en 2½ morgen in het gerecht Deil.
19-6-1476 Willem zoon van Otto bastaard van Arkel ontving: Een huis en hofstede en 2½ morgen in het gerecht Deil
Zoals je eerder als zag is Otto in Utrecht gestorven. Het is zeer waarschijnlijk dat Willem Ottensz ook een Utrechts burgerschap of in ieder geval contacten daar had aangezien zijn 2 oudste zoons (Otto en Adriaan) een utrechts burgerschap hadden. Hij had de volgende kinderen :
Adriaan Willems den Hartog is geen voorouder van jou, maar om welke reden dan ook zijn kinderen van Claas Willem Ottoz zich ook zo gaan noemen. (en van Deventer)
Komt Hartog van Hertog? Op wikipedia staat het volgende :
Vanaf de 16e eeuw werd de titel hertog ten persoonlijke titel ook gegund aan veldheren en hoge dignitarissen. Hoewel de titel steeds gekoppeld was aan een geheel van heerlijkheden en grondbezit, was hij toen al ontdaan van vrijwel alle territoriale en juridische gezag.
Het kan zijn dat ze zichzelf zo uitriepen/noemden vanwege het grondbezit en rijkdom (of met oog op hun afkomst?)
De succesvolste van de broers was Jan Zweynen :
"Jan Zweynen Willems is de meest aktieve (zo lijkt het) zoon van Willem Otten. Hij vormt een zeer belangrijke schakel in de bewijsvoering van de familiebanden met zijn broers en komt meer dan honderd maal voor in de schepenboeken van Gorinchem. Hij woonde aan de 'gemeyne kae' (de tegenwoordige Zijlkade) 'int Leecheijndt van Middelcoop' (het zgn. Jan Zweynen weer, dat later via vererving in bezit komt van de familie Middach). Hij is heemraad en gezworene van Middelkoop, heeft land in Middelkoop, Leerbroek en Noordeloos en behoort tot de gegoede handelende boerenstand. In een paar akten komt naar voren dat hij contacten heeft met Antwerpen. "
Claas Willem bezat veel land rondom Middelkoop en had flink wat geld. Wat erg interessant is is zijn 2e bruid Margriet Cornelisdr van Aefferden. Ze kwam uit een zeer welvarende familie : Haar betovergrootopa was burgemeester van Gelre, zijn zoon was Ontvangings-Generaal (minister van financien van de graaf van Gelre) en zijn zoon Ambtsman van Rhenen (Vervanger van de Graaf van Gelre wanneer hij afwezig is), van de vader en opa van Margriet is vrij weinig bekend welke functie ze hadden. Verder is dit nog over hem bekend :
Claes is voor 3-2-1540 overleden, want dan wordt de boedel verdeeld. De akte hierover straalt enige allure uit. Claes blijkt ook op het eind van zijn leven gewoond te hebben in het huis, dat staat op het land van 21 mergen groot, gelegen op het Leecheijndt van Middelkoop tegen de Leerbroekse Lande. Nu blijkt dat het nog voor eenvierde onverdeeld is met Jan Jacobs Gerits, baljuw van Oudewater. Claes' zoon, Willem Claes die jonge (of ook Willem Claessen alias Wyntgen van Deventer) procedeert later over dit land met de erfgenamen van Jan Jacobs. Claes blijkt bij zijn overlijden zo'n 50 mergen land te hebben, verdeeld over 't Leecheijndt van Middelkoop, Hoocheijndt van Middelkoop, Recht van der Leede, Leerbroek en op Heicop.
50 morgen land is flink wat, en houdt ermee rekening dat hij al flink wat stukken had verdeeld onder zijn kinderen en geschonken aan kerkelijke instanties.
Waarom ze van Deventer genoemd werden weet ik niet. Het enige wat ik kan vinden is :
Otto van Arkel huwde in 1360 te Deventer met Elisabeth de Bar-Pierrepont (†1410)
Maar het kan net zo goed dat ze om bepaalde redenen veel tijd daar doorbrachten.
Dus al met al lijkt het een zeer succesvolle familie geweest te zijn.
En hoe zit het met hun afkomst? Is een deel van hun succes te verklaren door hun afkomst?
Ze hebben zoveel land, invloed, politieke posities en hoge vrienden (de knobbouts, de baljuw), mocht Willem Ottensz geen zoon zijn van Otto de bastaard van Arkel, dan zouden ze ineens met Willem Ottensz met enorm veel land,invloed en kapitaal uit de lucht komen vallen. Er zijn geen documenten van een 'normale' Otto die daar woonde en zoveel land en invloed had. Er zijn ook geen overdrachtsaktes waar een Otto in genoemd wordt buiten degeene van Otto de bastaard die land erft waar ze later nog op zouden wonen.
Maar zeker weten kunnen we het niet, er staat nergens zwart op wit de afstammingslijn :)