1. [S1] Marr.Stad Almelo, 1842 #3. Francois Ysosse en Hendrika te Wierik, 27 Jan 1842.
2. [S14] Marr. Encl. Stad Almelo, 1842 #3. Francois Ysosse en Hendrika te Wierik, 27 Jan 1842.

http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~bruggencate/almelo/almelo-d-p/p109.htm#i3260

Misschien is er in het gemeentearchief van Almelo (bv in- en uitgaande stukken 1831) nog iets te vinden over deze gastarbeiders.

Scans van bovengenoemde huwelijksakten zijn hier in te zien: www.archiefalmelo.nl

Beste Jan

Al die gegevens heb ik wel (ben al tot ca. 1650 terug in Gent) , ik ben alleen nieuwsgierig of er iets bekend is over de acht Belgische arbeiders en de omstandigheden. Dus ik vraag me af of er nog zoiets is als een archief van die firma Hofkes. 

Of er een bedrijfsarchief Hofkes bewaard is, weet ik niet. Je zou navraag kunnen doen bij het gemeentearchief of bij het HCO in Zwolle.

Overigens lijkt het me zeer wel denkbaar dat er in het gemeentearchief relevante correspondentie kan zijn, b.v. ivm huisvesting, naturalisatie, etc.

Je zou ook navraag kunnen doen bij de Historische Kring Stad en Ambt Almelo:

Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo
Bornsestraat 176
7601 GL Almelo
Tel: 0546 814797

Email: historischekringalmelo@hotmail.com

Joke,

Via de site van het HCO heb ik de indruk dat daar geen archief Hofkes aanwezig is.

Heb je trouwens nog respons gehad op jouw vraag aan het dagblad Tubantia, n.a.v. een artikel over Belgische gastarbeiders bij de firma Hofkes?

Onderstaande passage uit het bewuste artikel, wekt de indruk dat er info over de gastarbeiders in het gemeentearchief is (correspondentie van de burgemeester met de gouverneur van Overijssel):

"Geheel probleemloos verliep de intocht van de Gentenaren niet. In 1830 had het huidige België (in 1815 was België bij ons land gevoegd) zich met een opstand van ons land los gemaakt. De gouverneur van de Provincie Overijssel vroeg burgemeester en wethouders van Almelo de Gentenaren goed in de gaten te houden. Vooral wanneer deze arbeiders zich in de lokale herbergen ophielden dienden hun 'gangen en gesprekken' op de voet gevolgd te worden. Voor zover bekend zorgden de Belgen in onze stad niet voor problemen."

gr. Jan

Een overzicht van het familiebedrijf Hofkes bestaat niet, evenmin is er archiefmateriaal bewaard gebleven. Voor het volgende overzicht is onder meer geput uit: G.J. ter Kuile, De opkomst van Almelo en omgeving (Zwolle 19472); Idem, ?Het Hofkeshuis te Almelo?, in: Twentse eigenheimers (Almelo 1973), 118-121; J.A.P.G. Boot, De Twentse katoennijverheid 1830-1873 (Amsterdam 1935), m.n. 125-158; J.A.P.G. Boot en A. Blonk, Van smiet tot snelspoel, (Hengelo 1957); R.T. Griffiths, Industrial retardation in the Netherlands 1830-1850 ('s-Gravenhage 1979); R.T. Griffiths, ?Eyewitnesses at the birth of the Dutch cotton industry 1832-1839?, Economisch en sociaal-historisch jaarboek 40 (1977), 113-181; Brugmans, Statistieken van de Nederlandse nijverheid, 60-61 en 162-163. Het Hofkeshuis (Almelo 1989).

Zie: http://www.dbnl.org/tekst/lint011gesc03_01/lint011gesc03_01_0002.htm waar tevens een vrij uitvoerige beschrijving van de textielfabriek Hofkes wordt gegeven. Daarin valt o.m. het volgende te lezen:

In of kort voor 1828 bracht de zakelijk leider van Hofkes, Herman Egbert Hofkes, een bezoek aan Gent. De mechanische spinnerij was daar in die tijd juist in volle opkomst. Hij kwam onder de indruk van de (winst)mogelijkheden van het machinaal spinbedrijf. Op basis van zijn indrukken en adviezen uit Gent besloten de firmanten tot de oprichting van een middelgrote spinnerij, die vooral ingericht zou worden voor de produktie van middelfijn garen, geschikt voor het weven van calicots (effen, eenvoudige katoenen weefsels).

[.....]

De totstandkoming van de spinnerij verliep moeizaam. Zo speelde de vertraging in de aflevering van de machines als gevolg van de Belgische afscheiding de firma parten. Maar ook de opbouw ter plaatse bleek geen sinecure. Pas medio 1832 waren de spinmachines uit Rijssel zo ongeveer allemaal in werking. Naast technische strubbelingen waren er problemen van financiële aard.

[.....]

Technisch waren de firmanten vrijwel geheel afhankelijk van derden. De Almelose werklieden bleken niet te kunnen omgaan met de spinmachines. In de eerste drie maanden na de inbedrijfstelling werd in totaal slechts een paar honderd kilo garen gesponnen Daarop ging H.E. Hofkes wederom naar Gent  om met een tiental Belgische spinners terug te keren, die aanvankelijk optraden als leermeesters voor de plaatselijke werklieden. Hun optreden was echter geen doorslaand succes. De produktie steeg, maar nog lange tijd was de kwaliteit van de geleverde garens zeer slecht. Noch de fabrikanten, noch het merendeel van de arbeiders hadden ervaring met de organisatie en arbeid in een centraal produktiebedrijf. Ooggetuigen klaagden dan ook over de "verregaande liederlijkheid en onordentelijkheid". In het bedrijf heerste wanorde, er bestond weinig discipline en het was er smerig. Controle op de vochtigheidsgraad en de temperatuur, zeer belangrijk voor het welslagen van het spinproces, was er niet.

[.....]

Geachte mevrouw Joke,

Het was grappig om meteen uw naam te zien staan onder dit artikel http://www.tctubantia.nl/regio/almelo/historischalmelo/article2347882.ece

na het simpel beginnen te zoeken met zoektermen [hofkes + almelo] op Google,

en dit artikel met grotendeels dezelfde tekst http://www.archiefalmelo.nl/images/publicaties/hofkes.pdf .

Heel veel is er overigens te vinden over Hofkes en de beginnende textiel-industrialisatie in Twente, zoals bv.  http://www.wieiswieinoverijssel.nl/details2.asp?Id=154 ,

en speciaal over de beginjaren van Hofkes:

http://www.dbnl.org/tekst/lint011gesc03_01/lint011gesc03_01_0002.htm ,

dat misschien verklaart waarom Hofkes juist arbeiders uit Gent wilde halen, en daarmee misschien meteen een stuk van uw eigen voorgeschiedenis: "In of kort voor 1828 bracht de zakelijk leider van Hofkes, Herman Egbert Hofkes, een bezoek aan Gent. De mechanische spinnerij was daar in die tijd juist in volle opkomst". [...] De Almelose werklieden bleken niet te kunnen omgaan met de spinmachines. In de eerste drie maanden na de inbedrijfstelling werd in totaal slechts een paar honderd kilo garen gesponnen. Daarop ging H.E. Hofkes wederom naar Gent, om met een tiental Belgische spinners terug te keren, die aanvankelijk optraden als leermeesters voor de plaatselijke werklieden".

De bij dit artikel genoemde literatuurverwijzingen 10 t/m 15 geven heel veel waardevolle bronnen voor uw verdere onderzoek, als de achtergronden u tenminste interesseren.

Op GeneaNet vindt u een paar resultaten op Ygosse en IJgosse:

http://search.geneanet.org/result.php?lang=nl&name=YGOSSE&blockused=20&bdd=g3_arbre

http://search.geneanet.org/result.php?lang=nl&name=IJGOSSE&lastid=40009513&skip=4&blockused=20&bdd=g3_autres

http://search.geneanet.org/result.php?lang=nl&name=IJGOSSE&lastid=40009513&skip=4&blockused=20&bdd=g3_arbre

Twee delen van de laatste treffer gaan over de periode 1836-1858. Als ik u was, zouden die mij ook heel interessant lijken alvast..

Allereerst zou u kunnen denken aan wat voor de hand ligt: zijn er bronnen die u kunt raadplegen bij de archieven in Gent (vertrek) of Almelo (aankomst)?

Op voorhand zou men hier beter niet tè optimistisch over kunnen zijn, want de Nederlandse bevolkingsregisters beginnen meestal pas rond 1850, en de Belgische ca. 1847.

Dus het daadwerkelijke vertrekken uit Gent in 1831 en aankomen in Almelo zult u daarmee niet kunnen vaststellen; maar als die 9 gebleven zijn in Almelo (weet u eigenlijk of dat zo is?), kunt u natuurlijk misschien wel in het Almelose register vanaf ca. 1850 een vermelding van hun jaar van aankomst (of "hier sinds"-datum) vinden; bovendien beschikken veel archieven nog over speciale vreemdelingen-, verblijfs- of politieregisters uit die tijd.

In Gent (B) lijkt er weinig hoop op het vinden van een vertrek naar Almelo in 1831;

ik weet niet wat het begrip "telboeken" inhoudt, maar vermoedelijk betekent dit, dat er geen namen van personen in staan, alleen aantallen. Dus personen zouden dan alleen vanaf 1847 te vinden zijn.

http://www.gent.be/docs/Departement%20bevolking%20en%20Welzijn/Dienst%20bevolking/Beleidsnota_Burgerzaken_2008-2012.pdf

"In het bevolkingsarchief in het Administratief Centrum bevinden zich de registers van 1796 tot 1979. Eerst waren er alleen telboeken (1796-1846) die door de politiediensten werden bijgehouden. Vanaf 01.01.1847 zijn er dan de bevolkingsregisters (boeken), met daarnaast ook indexfiches per persoon vanaf 1889".

Bij het Gentse stadsarchief http://www.gent.be/eCache/THE/2/119.html zou u nauurlijk wel kunnen vragen, of er zoiets als lidmatenregisters van de desbetreffende kerkgenootschappen (als een Ygosse  of zijn collega's daarbij waren aangesloten) bewaard zijn gebleven, waaruit men een vertrek naar elders van een gelovige in 1831 zou kunnen aflezen. Of misschien bestaan er speciale lijsten van uit Gent vertrokken personen voor werk in het buitenland, of een correspondentie van de fabriek van Hofkes met de Stad Gent uit 1830/1831 vanwege de aanwerving van werknemers.

In Almelo, bij het archief van de Gemeente Almelo,

http://www.archiefalmelo.nl/component/option,com_frontpage/Itemid,1/

zoekt men dan met dit zoekformulier voor Stad Almelo 1818-1913:

http://www.archiefalmelo.nl/index.php?option=com_genealogie_zoeken&Itemid=52&sub=formulier

Gezocht op de (vernederlandste) naam IJgosse; dit levert op:

9 resultaten (huwelijken en overlijdens), uit de periode 1849-1907.

(tekst van archief: Van de geboorteakten is momenteel nog geen digitale index beschikbaar. Indien u een geboorteakte zoekt, neem dan contact op met het gemeentearchief. Wij helpen u graag verder.)

Volgende stap: zo dichtbij de immigratie van die familie Ygosse komen als mogelijk is,

dus zoveel mogelijk in de buurt van het tijdstip 1831.

Prachtig is, dat het Almelose archief foto's van de akten zelf op internet beschikbaar heeft gesteld.

Zie hiervoor naast de zoekresultaten (aangeklikt) de optie "Akte inzien".

Deze treffer bekeken:

http://www.archiefalmelo.nl/index2.php?Itemid=52&option=com_genealogie_zoeken&sub=bron&id=25444&gemeente_key=®istertype_key=&jaar=&entiteit=akte&aktegegevens=IJgosse%2C%20Frans%2C%2003-04-1849%2C%20aktenummer%2026

IJgosse, Frans, overleden 1 april 1849, oud 6 jaar. Zijn ouders zijn Frans IJgosse en Hendrika te Wierik.

Geboortedatum zal dus tussen 2/4/1842 en 1/4/1843 liggen (maar dat kunnen we online dus nu niet nakijken); het beste is, hiervan een notitie te maken.  

Als u in Almelo zelf bij het archief op zoek gaat naar geboorteakten, en van de bovengenoemde 9 resultaten telkens de akten inziet, is het aan te raden van alle bijzondere gegevens in de akten een notitie te maken, bij voorkeur in een digitaal bestand (bv. Excel, of een stamboomprogramma), zodat u heel snel bepaalde samenhangen en verbanden kunt ontdekken. Interessant vooral zijn evt. nationaliteitsvermeldingen; spellingsvarianten; woonadressen; familieverbanden (leden van families waarmee de Belgen evt. trouwden leveren voor u weer een extra onderzoeksmogelijkheid op!); het adres/ de straatnaam waar de geboorten/overlijdens plaatsvonden; en namen van de getuigen: het ligt voor de hand (menselijk!!) dat de Belgische arbeiders in een voor hen vreemde omgeving, in elk geval de eerste jaren, dicht bij elkaar bleven als hechte sociale groep, om begrip en steun bij elkaar te vinden. Je ziet in zo'n geval waarschijnlijk veel van hen als vrienden/kennissen terug als aangevers of getuigen (bij een akte van de burgerlijke stand); zo zou u misschien de identiteit van een flink deel van de 9 arbeiders kunnen opsporen.

Alvast veel succes!

Met vriendelijke groet,

Dimitri Vlas

Volgens de trouwakte woonde Frans bij zijn huwelijk al meer dan een jaar in Ambt-Almelo. De op 26.9.1833 aldaar geboren zoon van Frans en Helena werd gewettigd (overl. ald. 10.3.1836). Frans is dus kennelijk vòòr 1833 naar Almelo gekomen. Vòòr haar huwelijk woonde Helena met haar vader in Hengelo (O).

Hallo,

De Winterbergs hebben inderdaad in Hengelo gewoond. Vader Johan Frederik Winterberg overlijdt op 30-5-1845 in Hengelo (Dorp ongenummerd) op 76 jarige leeftijd als weduwnaar van Anna Theodora Helena Böcker. Hij werd in Werden aan de Rhur geboren. Wie de ouders waren konden de getuigen Hendrik Willem Winterberg (37 jr., mosterdfabrikant) en nabuur Hendrikus Wilmink (33 jr., winkelier, Dorp 431). Heinrich Wilhelm werd op 1-5-1808 in Essen geboren (gedoopt?) en woonde in Hengelo Dorp nr. 18 en 201 en 218. Hij vertrekt met zijn gezin in 1870 naar Enschede.

Gegroet,

Freddy

Het lijkt erop, dat slechts weinig Gendse wevers duurzaam in Almelo zijn gebleven:

"De firma H.E. Hofkes uit Almelo was de eerste fabrikeur in Twente die het in 1830 aandurfde om voor de aandrijving van spinmachines (mule-jennies) over te gaan op stoomkracht. Het gebruik van stoomenergie voor de spinnerij gaf Hofkes echter veel problemen omdat de arbeiders noch de leiding bekend waren met de techniek van het machinale spinnen met de mule-jennies. Bovendien was de uit België afkomstige machine verouderd en vertoonde mankementen.

Het aantrekken van ervaren Vlaamse wevers gaf enig soelaas, maar de meesten waren niet te handhaven vanwege "verregaande liederlijkheid en onordentelijkheid". Tot overmaat van ramp verviel in 1831, toen de stoomfabriek net draaiende was, de tariefbescherming voor het Nederlandse katoenen garen, waardoor de prijs dramatisch daalde. De onderneming van Hofkes was ondanks de geldelijke steun van de N.H.M nooit profijtelijk en in 1855 werd de fabriek gesloten."

De passage over het bourgondische gedrag van de Vlaamse wevers is ontleend aan: J.A.P.G. Boot, De Twentsche katoennijverheid 1830-1873, Amsterdam 1935, p. 128

Bron: http://igitur-archive.library.uu.nl/student-theses/2006-0324-083615/Scriptie%20.pdf

Beste Jan, Dimitri en Freddy

Heel hartelijk bedankt voor al die informatie. Veel had ik al gevonden op het internet. Maar ik zie ook nog een aantal aanknopingspunten.

Voor wat betreft de gegevens van Francois Ygosse/Ysosse/Ygos/Igossse hij is geb. in Gent (België) op 22-01-1802 overl. Arnhem 11-01-1892 als zoon van Franciscus Igosse en Maria Catherine van der Weghe.

Hij trouwt 1) Almelo Ambt 19-04-1834 met Helena Elisabeth Frederika Winterberg (3 kinderen)

en 2) Almelo Stad 27-01-1842 Hendrika ter Wierik (5 kinderen).

Uit beide gezinnen worden maar 3 kinderen volwassen, waarbij er eentje op 25 jarige leeftijd ongehuwd overlijdt. Tevens wordt het eerste kind van Francois en Helena voor het huwelijk geboren, omdat ze toen nog niet konden trouwen, omdat de geboorte gegevens etc. niet uit Gent gehaald konden worden ivm met de afscheiding van Nederland.

Deze gezinnen en al zijn nakomelingen heb ik al in kaart gebracht. Tevens heb ik vele gegevens over zijn voorouders met de gezinnen.

Ik heb persoonlijk onderzoek gedaan in Gent en Beveren.

Dag beste mensen,

Via Joke (en misschien Henk Beijers, de gemeente-archivaris van Almelo?) werd me gevraagd contact op te nemen over dit onderwerp. Inderdaad heb ik in 2008 een boek(je) gepubliceerd over de bedrijven van de familie Hofkes (uitgegeven bij Fagus in Aalten). Hierin hoop ik allerlei mysteries te hebben opgelost, zoals over het (niet plaats gevonden hebbende) faillissement van Hofkes & Co. Ook de genoemde, en om andere redenen terecht befaamde, Boot heeft fouten gemaakt. De bedrijven hebben tot in de 20-ste eeuw bestaan. De familie is in 1927 uitgestorven.

Over de Gentse arbeiders het volgende. Griffiths en anderen hebben enige feiten boven tafel weten te brengen, maar eigenlijk zou geheel nieuw onderzoek gedaan moeten worden. Dat zou moeten beginnen met alle Nederlandse bronnen: Burgerlijke Stand (lijkt al te zijn gebeurd), Bevolkingsregister, wellicht politiedossiers (er was veel dronkenschap), en mogelijk notarieel archief. Daarna moet het zeker mogelijk zijn in Gent verder te zoeken. Ik heb zelf allerlei gegevens van mensen van het gemeente-archief ontvangen, bijvoorbeeld over machineleverancier Huyttens-Kerremans (mule-spinmachines; de eerste stoommachine was van Cockerill bij Luik).

Als iemand mijn boekje heeft gelezen en nog wil heen en weer praten over zo'n onderzoek, dan ben ik natuurlijk bereid om mee te helpen.

Hartelijke groet,

Bastiaan Willink

Den Haag

De grillige lotgevallen van een stoompionier
De Almelose familie Hofkes en haar firma's 1750-1989

Auteur: Bastiaan Willink

Jaar van uitgave: 2008
Formaat: 16 x 23 cm
Aantal pagina's: 70
Uitvoering: zwart/wit (gebonden)
ISBN: 978-90-78202-41-7

Prijs: 12,95 (verzendkosten 2,50)

http://www.fagus-uitgeverij.nl/verschenenboeken/verschenen.html

Hallo allemaal.

Voor wie het nog niet wist, Bastiaan Willink heeft dit najaar weer een boek uitgebracht  over dit onderwerp.

Groeten

Ank