Dat geloof in "eeuwigdurende" opslagmedia/-methodes is sowieso erg naief. Juist door de vooruitgang van ICT weet je zeker, dat er iedere zoveel jaar nieuwe, modernere opslagmedia zullen opduiken. Niet voor niets is nu bijvoorbeeld massa-erfgoedbeheerder FamilySearch zelf af aan het stappen van het medium 'microfilm', waar men toch jarenlang een rotsvast geloof aan heeft gehecht; dat zal ook weer miljarden gaan kosten. Niet voor niets zijn we zó snel van magneetband naar 5,25 inch-floppy gegaan, en naar 3,5-inch-diskette, en naar CD-ROM, CD-R(W), DVD, blueray; en naar USB/flash-geheugen. En dan?
Moet dit alles nu een betrouwbare "container" zijn voor erfgoed van ons allemaal, dat in principe nog eeuwen "mee moet", bewaard moet blijven? Kan het niet hóógstens een "back-up" betekenen, voor zolang als het medium bij-de-tijd is, tot het weer door een moderner back-up-medium wordt vervangen? U stelt uw vertrouwen toch niet op iets wat tijdelijk zijn werk goed doet, maar waarbij onzeker is voor hoelang: een reservesleutel zó wankel maakt toch niet dat u uw originele huissleutel kunt weggooien....
Substitutie, zoals dit verschijnsel in de archiefwereld is gaan heten (volledige vervanging van een origineel archiefstuk door een (digitale) kopie, met vernietiging van dat origineel), is een triest, afschuwelijk misverstand en een horror-denkbeeld. Een land dat erfgoed hoogacht, mag simpelweg niet ditzelfde originele erfgoed "wegdoen" omdat een digitale kopie ervan te maken valt, op een wankel, tijdelijk medium. ICT is mooi en modern, maar ook teer en broos, en vatbaar voor manipulatie en verwaarlozing. Substitutie is een spookbeeld, mooi gepresenteerd maar neerkomend op een ordinaire bezuiniging.
Hoogstwaarschijnlijk bedacht door moderne bedrijfskundige managers, die met hun "procesdenken" en "optimalisatiestreven" (costs down, profits up) heláás, heláás ook in de archiefwereld hun intrede hebben gedaan. Zij vinden altijd een gewillig oor bij politici die over de begroting gaan, bestuurders en allerlei leidinggevend/ambitieus personeel in de archiefwereld; want ach, het is altijd wel èrgens crisis, en er moet altijd wel èrgens bezuinigd worden, niet? Waarom dan niet gewoon bezuinigen op erfgoed: digitaliseren is al prachtig, maar dan vervolgens ook nog de originelen weggooien, dat scheelt kastruimte, dus plaats en tijd, conservering (klimaatbeheersing) en geld, hè? En erfgoed is weerloos: het kan zich niet verdedigen, heeft maar weinig beschermers, is meestal een absolute sluitpost op de begroting; zoals ze in Brabant zeggen: "hangt altijd aan de achterste mem". Geen prioriteit, dus; scheelt 't geld? Donder maar weg!
Als opslagruimte "in de echte wereld" van originele archiefstukken een probleem is, qua kosten of moeite, moet een land dat erfgoed "hoog acht" daar toch maar een andere oplossing op vinden dan "originelen weggooien". Misschien niet zoveel eeuwig erfgoed laten "ontstaan": strenger vooraf selecteren?
Met vriendelijke groet, Dimitri Vlas