Wie kan mij verder helpen met Claes Matthijs? Waar kwam hij vandaan? Is hij (of is een voorouder van hem) naar Indië gegaan? En hoe is hij naar Indië gegaan? Ik kan hem niet vinden bij VOC opvarenden. Alle informatie is welkom.

Dit is wat ik al heb. Hij had een relatie met de inlandse vrouw Liega en uit die relatie is geboren: Nicolaas Jacobus Matthijs, geb. omstreeks 1789 in Cheribon, overl. 02-02-1835 in Cheribon, Huw. op 25 maart 1830 in Cheribon met Anna Maria Magdalena Hemler, geb. 04-1785  (of 1784) in Cheribon. Overl. 18-10-1839 in Cheribon, 54 jaar oud. Uit dit huwelijk: dochter = Magdalena Engeltina Matthijs, geb. 27-11-1815 in Cheribon, overl. 30-06-1843 in Pekalongan. Huw. (als zij 14 is) op 17-11-1830 (of 25-2-1830) in Cheribon met Jan Thijmen Halkema, geb. 23-02-1802 in Amsterdam, overl. 10-04- 1874 in Lamongan, 72 jaar oud. [Jan Thijmen trouwde voor de 2^e keer met Susanna Louise Cornelius (overl. 1887).

Ik heb een heleboel VOC opvarenden met de naam Claes Thijssen (of heel veel naamsvarianten) gevonden, maar geen in de relevante periode met een aantoonbare link naar Cheribon.

Dank je wel voor het zoeken, Bart. Jij hebt het over Claes Thijssen, heb je zelfs ook onder die naam gezocht? Ik zoek namelijk Claes Matthijs. 

Zeker. Matthijs zou een patroniem kunnen zijn, dus v.w.b. de 'achternaam' heb ik gezocht op *thijs* en *thys*. En voor de voornaam op *laes en *laas.

De variant Mattheus zou ook nog kunnen. Daar heb ik nog niet op gezocht. [Edit: ook de variant Mattheus - *theus met en zonder 'h' - levert geen resultaat]

=== > Bingo! <===

Ene Claas Mattijsse (zonder 'h') uit Gorkum gaat in december 1761 met het schip 'Kronenburg' naar Indië, en is i.i.g. vanaf 1769 in Cheribon geplaatst. Overleden in 1795, dus kan makkelijk de vader van Nicolaas Jacobus zijn. Even nog wat verder uitzoeken maar ik denk wel dat dit em is:

Tot 1780 op dezelfde plaats (Cheribon); gegevens daarna op een ander blad:

Folio 320 is scan 760 en volgende. Hier wél met een 'h:

1781-1788: Cheribon. Waarmee in ieder geval is aangetoond dat hij omstreeks de datum van verwekking van Nicolaas Jacobus op de juiste plaats was:

Verder op folio 333, scans daarop volgend. Inderdaad tot zijn overlijden op 27 oktober 1795 te Cheribon:

Belangrijk: "dat testeert en sterft" => hij heeft een testament laten maken en dat is - wellicht - terug te vinden.

Testamenten van VOC employee's van 1698 tot 1807: https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/zoekhulpen/voc-testamenten-1698-1807

Ik heb het testament van Claas nog niet kunnen vinden, maar naar verwachting zou het daar wél te vinden zijn. Iemand anders die een helder idee heeft? Dat testament zou bijvoorbeeld kunnen onthullen wie de nakomelingen van deze Claas uit Gorkom zijn; en zou daarmee 100% bewijs kunnen leveren.

Van: "Java's Oostkust, 1784 januari 9 - 1785 december 24; Cheribon, 1784 januari 26 - 1785 december 22; Bantam, 1785 januari 5 - december 31"

Hier: https://zoekintranscripties.nl/document/NL-HaNA/1.04.02/7882/0534?query=claas%20matthijssen 

"Aen zijn hoog Edelheid, Den hoog Edele Gestrenge Groot Agtbaeren Heere Mr. Willem Arnold Alting Gouverneur Generaal, En De wel Edele Gestrenge Heeren Raaden van Neederlands India

Hoog Edele Gestrenge Groot Agtb: Heere, Wel Edele Gestrenge Heeren

Onder Convooij van drie wel gewapende kruijspraauwen, laat ik thans na Jaarlijksche gewoonte tot uw Hoog Edelhedens overgaan de drie Eerste houtvlotten onder opsigt van den vlottemaker Claas Matthijssen hebbende ingelaaden 

600 p„s balken lang 24 â 25 v:t dik 7 a 8. d=m
600 „ _:o „ 21 „ 22 „ „ „ „ „ „
750 „ _„o „ 17 „ 18 „ „ „ „ „
420 „ kant en sluijt swalpen lang 21 â 22: v=t dik: 3 en breed 18 â 11 d=m
20000 p:s leggerduigen
23600 „ kruitvatruigen

’t welk alles bedraagd met dies ongelden volgens geincloseerde Factuur een montant van ƒ11683: 16. — En heb ik voorts ook d’eer uw Hoog Edelheedens aan te presenteeren Een Nota van de uitgevoerde Ryst na de hoofdplaats van primo Ianuarij tot ultimo Iunij Iongstleeden: Item de generaale, monster en gequalificeerde rolle der sE: Compagnies dienaaren die alhier ten Comptoir sig bevindende sijn; in al het welk ik mij vleije uw Hoog Edelheedens Graetuuslijk genoegen sullen neemen: en daar meede besluijte deese onder betuiging van met de meeste eerbied en submissie te sijn 

/:onderstond:/ Hoog Edele Gestrenge Groot Agtb: Heere en Wel Edele Gestrenge Heeren 

/:lager:/ uw Hoog Edelheedens Gehoorsame en trouwschuldigen dienaar 

/:was geteekend:/ W: van der Beke

/: in margine:/ Cheribon den 6 Julij Ao 1784:—"

Van: "Kopie-missiven en -rapporten ingekomen bij gouverneur-generaal en raden uit Cheribon. Met bijlagen. 1778-1780."

Hier: https://zoekintranscripties.nl/document/NL-HaNA/1.04.02/7768/0348?query=claas%20matthijsz 

"Cheribon den 20: Februarij 1780. —

[...] nu weeder eenbiedig voor den Indigo maeker Johan George Sengebusch, om in steede van den reeds lang overleedenen Bombardier Hermanus Scholtens tot Bombaerdier bevordert te werden, en den mattroos Claas Matthijsz. om weeder tot Indigo maeker aangestelt te

 werden, ten einde te beproeven, off onder sijn vigilante toesigt het land van galloe weeder wat tot verhael soude konnen komen, soo als ik uijt de goede diensten welke hij reeds 7: maenden aldaer gepresteert heeft, eenigen maete gefundeert ben te mogen verwagten, en gaet dus de versoek lijst met eerbied ten desen als mede over, met humbel suppliecq, dat er gratieuslijk in bewilligt moge werden.[...]"

Het ziet er naar uit dat Claas een handige kerel was die allerlei klussen in en rond Cheribon klaarde, tot tevredenheid van de plaatselijke autoriteiten. Ook dit schrijven is weer door 'W. van der Beeke" ondertekend.

Van: "Negotiejournaal van Cheribon, 1789-1790"

Hier: https://zoekintranscripties.nl/document/NL-HaNA/1.04.02/7773/0050?query=vlottemaker%20claas

"Cheribon in ’t Fortress de Bescherming Adij 15: Iunij Ao 1790

[...] een Comptoir Generaal Aan de Naevolgende ƒ 8866:3:— dit is het bedraagen der drie Eerste Houtvlotten N„o 1: 2: en 3. met dies daar op gevallene ongelden dewelke onder behoorlijk geteekende verband schiften door den vlottemaker Claas Matthijsen op hedigen dato van hier

 naer de Hoofd plaatse verlaaden zijn blijkens Cognoissement Factuur geconsigneert Aan zijn Hoog Edelheijd Den Hoog Edelen gestrengen Groot Agt bairen Heere Mr Willem Arnold Alting Gouverneur Generaal beneevens de wel Edele Gestrenge Heeren Raaden van Nederlands India, [...]"

Claas is als hooploper aangemonsterd; een hooploper is een hulpmatroos. In 1780 is hij matroos. Naar z'n soldijstaat kijkend vermoed ik een bevordering van hooploper tot matroos rond 1776 als z'n soldij sterk verbetert.

N.a.v. z'n voorgestelde benoeming tot indigomaker in 1780 zie je op de soldijstaat dat hij in 1781 f 192,- verdient. Dat was in 1780 nog f 158 en het jaar daarvoor f 132. Dus dat lijkt wel te kloppen. En in 1784 gaat hij van f 192 naar f 240, en we weten dat hij in 1784 inmiddels vlottemaker was.

Wat ik hiermee wil zeggen is dat het minstens plausibel is dat de hooploper, de matroos, de indigomaker en de vlottemaker écht één en dezelfde persoon zijn, omdat de functie-gegevens en soldij (betalings) gegevens uit de verschillende bronnen goed met elkaar correleren.

Wat heb je veel gevonden, Bart. Heel erg bedankt.

Nicolaas Jacobus Matthijs,  zoon van Claas Matthijs, trouwt  op 25 maart 1830 in Cheribon met Anna Maria Magdalena Hemler, dochter van Johan Pieter Hemler.

Claas Matthijs wordt in 1780 benoemd tot indigomaker. In 1784 is hij vlottenbouwer.

Johan Pieter Hemler was volgens zijn testament (1795) indigomaker in dienst van de VOC. 

Volgens de weeskamerstukken n.a.v. het overlijden van Johan Pieter is hij VOC-posthouder in Ragawatjan (deze plaats heb ik niet teruggevonden als VOC-post; bedoeld is Indramajoe?).  “In de 18de eeuw waren er in Indramajoe nooit meer dan vier man gestationeerd. Een keer wordt er melding gemaakt van de aanwezigheid van een vlottenmaker in dienst van de VOC”.  (https://www.vocsite.nl/geschiedenis/handelsposten/cheribon/)

Grote kans dat ze elkaar kenden, en ook dat hun kinderen elkaar kenden. 

Ik hoop dat zijn testament en/of weeskamer stukken gevonden worden, want zijn zoon was pas 6 jaar toen Claas overleed. 

Johan Pieter Hemler is bij de VOC opvarenden als Johan Peter Hemeler, van Killeda, soldaat terug te vinden. Maar vermoedelijk had je dat al wel gevonden. Interessant is zijn beloning; in 1795 is die f 192,- per jaar.

Dat is precies hetzelfde bedrag dat Claas als indigomaker verdient; dat was nog een onbewezen veronderstelling, maar is inmiddels toch wel héél aannemelijk.

Al met al inmiddels vrij overvloedig circumstancial evidence mijns inziens.

Bart, ik ga mijn vraag markeren als opgelost. Ik heb zelf ook geen testament en/of weeskamerstukken gevonden. En er zijn geen reacties meer gekomen van anderen. Nogmaals dank voor al je zoekwerk. Ben heel blij met alle info.