zie:
www.meertens.knaw.nl/nfb/detail_naam.php?gba_naam=Kats&nfd_naam=Kats&info=aantal
verklaring:
1. Patroniem op basis van de voornaam Kat / Kette.
2. Duidt als herkomstnaam op de plaats Kats in Zeeland (gemeente Kortgene), of naar het zuidelijker gelegen dorp Kats, waarnaar het vernoemd is en dat in 1532 door de zee is verzwolgen. Of mogelijk in verband met een toponiem Kat(s) elders.
3. Uit onderstaande bronnen blijkt dat de familienaam Kats ook is overgebleven uit de tweeledige naamsvorm Kat(ten)schijte, een naam die we in omgekeerde vorm nog kennen als Schiettekatte (zie aldaar), en die mogelijk in verband kan worden gebracht met een militaire betekenis van het woord kat (of Katze in het Duits): afgedekt belegeringswerktuig eventueel met een stormram of schietwerktuig erin. Derhalve een (beroeps)bijnaam voor degene die een dergelijke kat bediende. In die zin kan Kats ook resteren uit de Duitse equivalent Katz die o.a. een gelijke betekenis wordt toegeschreven.
4. Als joodse naam een acroniem van kohen tsedek: priester van de gerechtigheid.
naamsvermeldingen en literatuurreferenties:
• Hendrik Alberts Kats of Kat (1744-1838); zoon van Albert Hendriks Cats of Kats (1716-1760); zoon van Hendrik Alberts Katschijte alias Kat of Kats; zoon van Albert Hendriks Kat(ten)schijte, huw. Hoogeveen 1687 [G. Krol, 'De nakomelingen van Albert Hendrik Kattenschijte, K(C)ats of K(C)at geheten', in: De Veenmol 12 (1995), nr 3, p 175].
• Hendrik Alberts (Kats), Hoogeveen 1716; zoon van Albert Hendriks, huw. 1687 = Albert Hendriks Catteschijte, haardsredenreg. 1691 = Albert Katschy, doopboek 1707 [L.J. Mol, 'Kwartierstaat Bijleveld', in: Ons Waardeel 5 (1985), nr 1, p 51].
• Rommert Gaukes (1761-1840) nam in 1811 te Rottevalle in Friesland de familienaam Kats aan, mede voor zijn kinderen Pieter, Gauke, Halbe en Jannes [H.R. van der Woude, Stamreeks Kooi, Zuidlaren 2001 (CBG: Dossier Kooi); Ryksargyf-RFF].
• "Het is een acronym van de Hebreeuwse letters kaf en tsade, de beginletters van de woorden 'cohen tsèdek' uit Psalm 132:9, welke luidt 'Mogen uw priesters zich bekleden met gerechtigheid ...'" [Z. Bar, 'Familienamen ontleend aan bijbelse verzen', in: Misjpoge 7 (1994), nr 3, p 93-94].
• Acroniem Kohen Tsedek [Ridder de-1979, p 45, met genealogie achterin].
• Vgl. OLS: plaatsnaam Kats en toponiem te Alphen NB, in 1327 "van dat oude ghoet dat men heet Catscoet".
• Kats, (van) Cats: PlN
Kats (Z). 1271 dat mi Clais van Kats ghaf sin hus te Kats, Zierikzee (OHZ III, 620); 1292 Heinrijc van Cats, Costijn van Cats, Z (CG); 1477 Clemencie van Cats, Sluis (PARM.); 1475 Pieter van Cats, Aardenburg (VAN VOOREN 1970). [
WFZ]
• Zie
CAETS in het Vroegmiddelnederlands woordenboek [
VMNW].
• Zie
CATS in het Vroegmiddelnederlands woordenboek [
VMNW].