Huwelijksbijlagen : een waardevolle bron voor uw onderzoek. Vanaf wanneer deze beschikbaar is, hangt af van de provincie waarin het huwelijk plaatsvond: de Burgerlijke Stand werd ingevoerd al in 1796 in Limburg en Zeeuws-Vlaanderen, en in 1811 ook voor de rest van Nederland.
Verschillende archief-instellingen geven hierover informatie; voorbeelden:
Nationaal Archief, https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/zoekhulpen/burgerlijke-stand-zuid-holland-vanaf-1811#collapse-250570 : “De huwelijksbijlagen (ook wel: huwelijkse bijlagen) zijn kopieën van aktes die de aanstaande bruid en bruidegom voor het huwelijk moesten inleveren bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Tot 1932 zijn de huwelijksbijlagen in Nederland bewaard. Na dat jaar zijn de huwelijksbijlagen vernietigd, met uitzondering van:
-de aktes die zijn opgemaakt in het buitenland (inclusief Nederlands Indië, Nederlandse Antillen en Suriname);
-de medische verklaringen, waarin staat dat degene die toestemming voor het huwelijk moet geven (de ouder) niet in staat is zijn of haar wil te verklaren.
Huwelijksbijlagen met bijzondere en buitenlandse akten bij het Nationaal Archief vanaf 1932: Het Nationaal Archief bewaart een deel van de huwelijksbijlagen uit Zuid-Holland met bijzondere en buitenlandse akten (vanaf 1932). Deze huwelijksbijlagen zijn bijna allemaal beperkt openbaar vanwege de privacybescherming. Huwelijksbijlagen worden pas na 75 jaar openbaar.”
______________
Stadsarchief Rotterdam, https://stadsarchief.rotterdam.nl/zoeken-naar-huwelijksbijlagen : “Voor welke periode zijn er huwelijksbijlagen te vinden?
Met de invoering van de Burgerlijke stand werden ook de huwelijksbijlagen ingevoerd. Afhankelijk van de gemeente begint dit in 1811 of in 1812.
De huwelijksbijlagen worden tot 1932 bewaard. Na dat jaar zijn de meeste huwelijksbijlagen, volgens de wet, vernietigd. Met uitzondering van:
- Bewijsstukken uit het buitenland (inclusief voormalig Nederlands-Indië, Nederlandse Antillen en Suriname). Dit komt voor wanneer één van de huwelijkspartners afkomstig is uit het buitenland.
- Medische verklaringen, hierin staat dat degene die toestemming moet geven voor het huwelijk niet in staat is om zijn of haar wil te verklaren.
Zijn alle huwelijksbijlagen te vinden? - Nee, soms ontbreken jaargangen of de huwelijksbijlagen van een bruidspaar. Dit kan het gevolg zijn van fouten bij het archiveren van de stukken of door water- of brandschade. Over het algemeen zijn huwelijksbijlagen echter te vinden voor de periode van 1812 tot 1932.”
________________
Regionaal Archief Rivierenland, https://regionaalarchiefrivierenland.nl/beeldbank?mivast=102&mizig=210&miadt=102&miview=inv2&milang=nl&micode=1572#inv3t1 :
“De huwelijksbijlagen werden in Nederland in principe tot en met 1932 integraal bewaard. Bijlagen van na 1932 worden vernietigd met uitzondering van:
* in het buitenland opgemaakte stukken, inclusief de voormalige Nederlandse koloniën (Nederlands Indië, Nederlandse Antillen en Suriname). Of te wel als er een buitenlandse partners is.
* de medische verklaringen dat een van degenen die toestemming tot een huwelijk moet geven, niet in staat is zijn of haar wil te verklaren – circulaire van 18 januari 1988 van het Ministerie van Justitie (HDORR-1437/88).
De bijlagen kunnen omvatten: afschriften van doopinschrijvingen, geboorteakten, verklaringen van toestemming tot huwelijk van minderjarigen, bewijzen van vervulling militieplicht en bewijzen van onvermogen.
In tegenstelling tot de huwelijksakten, die in duplo zijn opgemaakt, zijn de bijlagen in enkelvoud aanwezig.”
_________________
Noord-Brabant, archief BHIC, https://www.bhic.nl/onderzoeken/forum/huwelijksbijlagen-vanaf-1850 : “Bij het BHIC zijn de huwelijkse bijlagen van 1811-1932 van heel Noord-Brabant op microfiches raadpleegbaar in de genealogische studiezaal. Zij zijn per plaats geordend op nummer van de huwelijksakte.
Vanaf 1933 zijn de huwelijkse bijlagen alleen bewaard gebleven als:
-één van de partners in het buitenland was geboren
-één van de ouders in een tehuis/inrichting was opgenomen”
____________
Friese archiefinstellingen, Alle Friezen, https://allefriezen.nl/bronnenoverzicht# : “De huwelijksbijlagen zijn tot en met 1932 vrijwel volledig aanwezig. Huwelijksbijlagen na 1932 zijn vernietigd, uitzondering daarop zijn de bijlagen die betrekking hebben op huwelijken waarvan één der partners niet in het bezit was van de Nederlandse nationaliteit.”
_______________
Zeeuws Archief, https://www.zeeuwsarchief.nl/zoekgids/huwelijksbijlagen-of-huwelijkse-bijlagen/ : “De huwelijksbijlagen bestaan vooral uit afschriften van verschillende akten die informatie over het bruidspaar geven. De bijlagen zijn geordend op gemeente, jaar en aktenummer van het huwelijk.
Vooral de oudste huwelijksbijlagen zijn belangrijk bij onderzoek omdat het vaak afschriften zijn van akten van vòòr de invoering van de burgerlijke stand.
In tegenstelling tot de huwelijksakten, die in duplo zijn opgemaakt, zijn de bijlagen in enkelvoud aanwezig.
De volgende stukken kunnen als huwelijksbijlagen worden aangetroffen:
Afschrift van de doop‑ of geboorteakte
Aanstaande echtgenoten die voor de invoering van de burgerlijke stand in 1796/1811 waren geboren, leverden een afschrift van hun doopinschrijving in. Dat gold ook wanneer een aanstaand echtgenoot in het buitenland was geboren.
Als het doopregister was gegaan, werd door de vrederechter of de kantonrechter een akte van bekendheid van geboorte of notoriteit opgemaakt. Hierbij legde een aantal familieleden of bekenden bij de notaris of de vrederechter een beëdigde verklaring af over de identiteit van de bruid of bruidegom en zo mogelijk over geboortedatum, geboorteplaats en ouders.
Verklaring van toestemming
De aanstaande echtgenoten hadden tot de leeftijd van 30 jaar toestemming van hun ouders nodig om te mogen trouwen. Als de ouders niet bij de plechtigheid aanwezig waren, werd een schriftelijke toestemming ingeleverd. Waren de ouders overleden, dan moesten afschriften van de overlijdensakten, soms zelfs van de grootouders worden overlegd.
Militiebewijs
Tot 1911 diende de bruidegom een bewijs in te leveren dat hij aan zijn militaire verplichtingen had voldaan, was vrijgesteld of was uitgeloot. In de bijlagen tot 1861 is ook zijn signalement opgenomen.
Bewijs van onvermogen
Dit werd verstrekt als bruidegom en bruid niet in staat waren de kosten verbonden aan de huwelijkssluiting te betalen.
Raadplegen
De huwelijksbijlagen werden in Nederland in principe tot en met 1932 integraal bewaard. De bestaande Zeeuwse huwelijksbijlagen over de periode 1811-1942 worden bewaard in het Zeeuws Archief.
Helaas zijn in Zeeland niet alle huwelijksbijlagen bewaard gebleven. Van Noord‑ en Zuid‑Beveland en Oost‑Zeeuws‑Vlaanderen zijn vrijwel alle bijlagen van vóór 1877 vernietigd.
De huwelijksbijlagen over de periode 1933-1985 zijn vernietigd, met uitzondering van:
- in het buitenland opgemaakte stukken, inclusief de voormalige Nederlandse koloniën (Nederlands Indië, Nederlandse Antillen en Suriname)
- de medische verklaringen dat een van degenen die toestemming tot een huwelijk moet geven, niet in staat is zijn of haar wil te verklaren – circulaire van 18 januari 1988 van het Ministerie van Justitie (HDORR-1437/88).
De bijlagen vanaf 1943 zijn nog in beheer bij de Rechtbank Zeeland-West-Brabant te Breda.” https://www.zeeuwsarchief.nl/huwelijksbijlagen-online/ : “Via de website Zeeuwen Gezocht van het Zeeuws Archief zijn de huwelijksakten van de burgerlijke stand van Zeeland (vanaf 1811, Zeeuws-Vlaanderen vanaf 1796) te raadplegen. Ook de scans van deze zijn hieraan toegevoegd. Het gaat hier uiteraard om de akten ouder dan 75 jaar want dat is de wettelijke openbaarheidstermijn voor huwelijksakten.”