Ik ben er grotendeels uit, denk ik, maar zou graag nog wat vraagtekens weggewerkt zien. Wie kan me helpen en aanvullingen en verbeteringen aanbrengen?

Obiit 12 jan Petrus Huberti van Otterdijck

qui dum? ex Hollandia.. huc cum? noviter

sibi iuncta.. uxore reversus idque

recreationis causa, hic tridente

vulneratur in capite circa cerebrum

ex quo vulnere post paucos dies

attamen omnibus sacramentis acceptis

hic obiit

Is overleden 12 januari Petrus Hubertus van Otterdijck

die terwijl? hij uit Holland hierheen met de onlangs?

met hem getrouwde vrouw teruggekeerd was en wel

ter ontspanning, hier met een drietand

is verwond aan zijn hoofd bij de hersenen,

door welke wond hij weinig dagen later

toch, voorzien van alle sacramenten,

hier is overleden.

Afkomstig uit het RK doodboek van Someren

Aanvullende vraag: Peter is dus kennelijk in Holland getrouwd. Dat verklaart dan dat er geen huwelijk van hem te vinden is, terwijl hij volgens het begraafboek dus wel een vrouw achterlaat. En dat hij pas getrouwd is, verklaart waarom er geen kinderen nagelaten worden. Dat zij kennelijk uit Holland komt, verklaart waarom er geen weduwe van Peter van Otterdijk kort na 1722 hertrouwt. Ze zal dus wel teruggekeerd zijn. Maar Holland is groot. Wat moet ik in 1722 onder Holland verstaan? Alles buiten Noord-Branbant?

hallo Mirjam

alles buiten Noord-Brabant is wel heel erg veel ;-) 

Holland is gewoon het oude graafschap Holland, dat omvatte de latere provincies Zuid- en Noord-Holland, met uitzondering van West-Friesland. Nu was dat tegen die tijd eigenlijk alleen in theorie een apart gebied (het viel ook onder het bestuur van de Staten van Holland) dus hoeft daar niet meer zoveel betekenis aan te worden gehecht.

groeten, Frans

Valt wel mee hoor (soms kun je geluk hebben dus:)

f. 193

5-12-1722: Comp. Annetje Jacobsdr. Goejenbier wed. en geïnstitueerde erfgenaam ex

testamento van Joost Verbrugge haar man zaliger, zijnde het voorsz. testament d.d. 16-5-

1721 gepasseerd voor Joannis Middelman notaris binnen Maasland, en transporteert aan Laurens Verbeeck als in huwelijk hebbende Swaantje Gerritsdr. Hilling weduwe Pieter Huijbregtsz. van Otterdijck zeker huisje en erve staande en gelegen op het noordeinde van het dorp van Maasland. Jongste oude brief is d.d. 26-5-1706.

[9215]

f. 192

5-12-1722: Comp. Laurens Verbeeck als in huwelijk hebbende Swaantje Gerritsdr. Hilling

weduwe Pieter Huijbregtsz. van Otterdijck en is schuldig aan Annetje Jacobsdr. Goejenbier de som van 260 gld. ter zake van resterende kooppenningen van een huisje en erve bij hem comparant gekocht.

Protocol van transporten en schuldbrieven van Maasland 1718-1723

www.hogenda.nl

Het huwelijk:

datum (onder)trouw

trouwboek(en)

Swaantje Gerrits, wonend te Vlaardingen

datum (onder)trouw

Swaantje Gerrits, weduwe van Pieter Huiberts v. Otterbeek wonend te Maasland impost Pro Deo

&

bron: CD Westland

Ook Swaantje lijkt jong overleden te zijn:

datum (onder)trouw

Catharina Kemphoven, JD impost Pro Deo

&

idque recreationis causa

en dat nog wel om te herstellen

hic tridente

hier met een drietand.

attamen omnibus sacramentis acceptis (abl. abs.)

hic obiit

toch, voorzien van alle sacramenten,

hier overleden is

eigenlijk  alle sacramenten ontvangen zijnde 

Als ik het goed begrijp heeft Peter het ongeluk met de drietand hier in Someren opgelopen, terwijl hij met zijn vrouw juist naar Someren was gekomen om te herstellen, waarvan wordt niet vermeld.

Wow! Bedankt allemaal. Dit gaat wel weer heel erg snel. Dacht al dat het een naald in een hooiberg zou zijn. Wel even geprobeerd via het digitale stamboomportaal, maar Zuid-Holland leek me onbegonnen werk.

Nou is dat puzzeltje ook weer compleet.

Chris ook bedankt voor de aanvullingen en correcties van de transcriptie en vertaling. Ik zie nu dat bij het uploaden van het bestandje of bij het hier plaatsen, de rechterzijde is weggevallen, maar dat maakt op zich niet zoveel uit. Het is nu duidelijk.

Hm, vreemd, schijnt aan de browser te liggen, want in Firefox is wel de hele afbeelding te zien.

idque = 'en wel'

recreatio = ook 'ontspanning', 'verpozing'

attamen, wellicht te nemen bij 'omnibus sacramentis acceptis'? (acceptis)

Wat voor drietand zal het geweest zijn? Een riek, een vork?

Volgens de getuigenverklaringen in het strafproces was het een riek. Mooi verhaal, zeker als je het hele proces erbij hebt.

Wat me daarbij overigens opvalt is dat er van hem gezegd wordt dat hij inwoner van Someren is, dus dan is hij daar kennelijk niet alleen op familiebezoek. Maar hij ligt wel in bed in het huis van de weduwe van zijn broer, dus nog/toch geen eigen woning in Someren?

Misschien was hij alleen maar gekomen om zijn vrouw aan zijn familie voor te stellen. Dat zou pleiten voor de versie van Pauwel. En dat geeft ook zin aan die opmerking in het doodboek over zijn 'verse' vrouw. Ik heb maar een wat vager woord gezocht.

Wat me verder opvalt in de trouwakte, is dat hij kennelijk niet kan lezen en schrijven, want hij tekent met een kruis. Terwijl zijn vader één van de twee borgemeesters van Someren was, waarvan ik dacht dat die dus wel kon lezen en schrijven. Maar dat is dan ws. een te snelle aanname. Of het komt doordat zijn vader in 1680 (al?) zijn bezit heeft moeten verkopen omdat hij de belasting, waar hij als borgemeester borg voor stond, niet kon afdragen. Verder is hij al overleden toen Peter nog klein was, dus mogelijk heeft Peter om financiële redenen niet naar school gekund en is dat ook de reden dat hij zijn heil in het westen gezocht heeft. De rest van de familie was behoorlijk honkvast.

Mirjam,

Nu maak je me wel nieuwsgierig. Was het een ongeval of een ruzie. De vorige ingeschrevene in het doodboek, advocaat Thomas Ideleth, overleed ook aan een hoofdwond.

Recreatio wordt in verband gebracht met herscheppen, herstellen en dat laatste kan naar lichaam en geest en zou dus hier verpozing kunnen betekenen.  

Hoi Chris,

Het is een ruzie geweest. Maar daar was Thomas Idelet niet bij betrokken. Thomas Idelet blijkt zijn wond in Budel opgelopen te hebben en is in Someren daaraan overleden. Hij was wel de advocaat of makelaar van Peters vader, maar daar zal het wel niet mee te maken hebben. Hij wordt in het hele strafproces niet genoemd.

Peter zocht ruzie met Frans Verschueren, omdat die volgens hem zijn oom en tante bedrogen en bestolen had, wat dan kennelijk uit het testament gebleken was. Dus oom en tante zullen al wel dood zijn. Maar dan al 2 jaar, dus ik weet niet of Peter doordat hij in Maasland woonde, er nu pas lucht van kreeg of dat hij gewoon geld wilde zien. Hij heeft zelf een mes getrokken, op een gegeven moment hebben er 3 man/vrouw over de grond liggen rollen en degene die uiteindelijk van de moord wordt aangeklaagd, heeft de vechtenden met een riek willen scheiden. Maar of dat de uiteindelijke hoofdwond tot gevolg heeft gehad, wordt niet helemaal duidelijk. Helaas is het vonnis niet bij de rest van de processtukken bewaard gebleven.

...

Joost Verbernen verclaert

dat Peeter Huijberts ten

sijnen huijsen geweest

den 2 januarij 1722 uijt

berstende den voorschreven Peeter

Huijberts hem deponent

was vraegende, wat in het

testament van Peeter van Otterdijck waer op

ik deponent was antwoordende dat kan ik niet

onthouden maer gaet bij den secretaris Peeter Huijberts

doen was seggende ik sal het uw wel doen seggen want Frans Verschueren

heeft daer in gedaen als een schelm ende soo hij

mij geen staete deubeltjens gef soo sal ik hem cou

maeken, want gij sult er nogh meer

aff hooren. ...

...

Francis sone Frans Craenenbroek verclaert ten sijnen

huijse drinckende op den 9 januarij 1722 voor de middagh

de clocke elff uren Peeter Hijberts van Otterdijck aldaer

was seggende dat hij het testament van Peeter van

Otterdijck soude te niet maeken ...

... heeft hij deponent Frans Verschueren, ende

Anna Maria Verschueren, Peeter Huijberts op malkanderen

liggende, Peeter Huijberts gepackt Anna Maria met de cop, ende in de

reghter handt het blanke mes waer op hij deponent

met een hout ofte riek van malkanderen hen

gescheijden van de andere ...

...

om te visiteren het doodt lichaem

van de persoon van Peeter Huijberts van

Otterdijck soo declareren wij een openingh in

voor hooft ter sijde linckeroogh bij naer tegen

de slaepspiere gevonden te hebben, waer op wij

de huijdt met het pericranium van het beekeneel (= schedel)

gesepareert sijnde, soo hebbe wij bevonden een

ronde openingh in het beekeneel, waer op het

beekeneel affgenomen sijnde, hebbe de openingh

gevonden door te gaen door de dicke ende

andere herse vliesen, de welcke bij de openingh

met eenigh bloedt geset waere, waer op de herse

vliesen gesepareert sijnde van de hersene, hebbe de

openingh bevonden door te gaen in de

selfstandigheijt van de hersene, waer mede wij ons

verclaeringe eijndigende en oordeel uijt het

geene voorschreven de wonden ongeneeselijck,

...

Hij is er dus pas op de 3e dag daarna aan overleden en heeft daarvoor nog wel kunnen zeggen dat hij inderdaad zelf een mes getrokken had en dat hij niet wist wie hem met de riek geslagen had.

Hallo Mirjam,

Bedankt voor het verslag van het proces, incl. het obductieverslag. Daar hij pas 3 dagen later overlijdt is er dus ampel gelegenheid geweest om hem van alle sacramenten te voorzien en hoort attamen m.i. eerder bij "is overleden" dan bij "voorzien van alle sacramenten".

Ja, daar is wat voor te zeggen.

Bedankt voor je hulp ;)

»ampel gelegenheid ... om hem van alle sacramenten te voorzien«

Zeker, als we er tenminste van uitgaan dat de patient al die tijd bij kennis was...

Uit het obductierapport blijkt dat een scherp voorwerp het voorhoofd is binnengedrongen terzijde van het linkeroog, voor de hechting van de slaapspier aan de schedel, dwz. in het voorste gedeelte van de linker frontale lob van de hersenen. Dit gedeelte is bekend als een zg. stil gebied, dwz. schade aan het hersenweefsel leidt niet tot uitval van lichaamsfuncties. Gedrag en karakter worden hier bepaald. De gewonde zal mogelijk direct na de verwonding in coma zijn geraakt maar spoedig daarrna tot bewustzijn zijn gekomen. Een naar huidige maatstaven vermoedelijk niet dodelijke verwonding. Hoogst waarschijnlijk is de gewonde door infectie van de wond aan een fatale hersenbloeding overleden, maar dat blijft gissen. Het is in ieder geval aannemelijk dat de gewonde vermoedelijk gedurende langere tijd tussen zijn verwonding en dood bij bewustzijn was.  

Volgens de getuigenverklaring is hij zelf opgestaan en is daarna nog doorgegaan met zijn aanvallen. Daarna door een knecht weggetrokken en weggeleid.

Verder, het gebeurde op de 9e, heeft de dokter op de 11e met hem gesproken.

dat sij beijde comparanten op den

elffden januarij 1722 present sijn geweest

ten huijse van Willemijn weduwe Goort van

Otterdijk gelegen binnen Someren ontrent

ten twee uuren naer middagh, alwaer

doenmaels te bedde was leggende in een

cleijn slaep camerken Peeter Huijberts van

Otterdijk gequest sijnde, ende dat aldaer

present was de heer Johan van Osch der

medicijnen doctor, vragende van voornoemde Peeter

Huijberts van Otterdijk dese ofte diergelijke

woorden in substantie, hoe hij hem hiel

ende dat het op de conscientie soude

aenkoomen, ende dat daer eenen dagh

van sterven sal comen ende off hij te

weeten Peeter Huijberts den gequetsten

niet aenlegger was geweest, denoterende

over het rencontre off het geveght, ofte ten

regarde van den voorval, waer over hij

gequest was, ende gehoort te hebben, dat hij

Peeter Huijberts van Otterdijk daer op wel

duijdelijk hadde geantwoort, jae, ende dat

den voorschreven hr. doctoor van Osch daer op nader

hadde gevraaght van den voorschreven Peeter Huijberts,

hadde gij niet erst het mes getrocken

gehadt, te weten in het vermelt voorval

ende dat daer op den voorschreven Peeter Huijberts

den gequesten hadde geantwoort wederom

dese woorden in substantie van jae, dogh

dat sij niet en hebben gehoort, dat hij sijde

wie hem had gequest,

Op de 12e zijn er dan nog een paar gerechtsdienaren langsgegaan, maar dan heeft hij niets meer gezegd. Hij is die dag gestorven.

Ik krijg de indruk dat de rechterlijke arm pas langs is gegaan voor ondervraging, toen bleek dat hij aan die verwonding wel eens zou kunnen overlijden. Dus ws. zijn ze door de dokter ingeseind.