stamboomforum vragen, antwoorden en tips voor uw stamboomonderzoek

Forum logoLeeshulp, transcriptie, vertaling, betekenis » Hulp gevraagd voor vertalen Latijnse tekst uit 1879



Profiel afbeelding
Niet meer geregistreerd

Hulp gevraagd bij het vertalen van een Latijnse tekst uit 1879. Ik heb een afbeelding bijgevoegd (foto van de akte), maar de kwaliteit daarvan is niet zo goed.

Afbeeldingen zijn alleen zichtbaar als u bent ingelogd op het Stamboom Forum

 Hieronder heb ik de tekst overgetypt. Enkele woorden kon ik niet goed lezen, daar heb ik een vraagteken geplaatst.

ANDREAS IGNATIUS SCHAEPMAN,

DEI ET APOSTOLICAE SEDIS GRATIA,

ARCHIEPISCOPUS ULTRAJECTENSIS

SOLIO PONTIFICIO ASSISTENS, ETC.

Dilectis Nobis in Christo

Henrico Verheij

et

Aleidae Spaan

Par. de Zeddam

SALUTEM IN DOMINO

Juxta facultates, die 23 Septembris 1877 a SSmo Dno Nostro Pio P.P. IX ad quinquennium Nobis concessas, tenoris sequentis:

,,Dispensandi in 3. et 4. simplici, et mixto tantum;

,,Dispensandi super impedimento publicae honestatis justis ex sponsalibus proveniente;

,,Dispensandi super impedimento criminis, neutro tamen conjugum machinante;

,,Dispensandi in impedimento cognationis spiritualis, praeterquam inter levantem, et lavatum;"

Vos, in quantum opus est, ab omni incestus reatu, necnon a quibusvis excommunicationis,

suspensionis et interdicti, aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris et poenis, a jure vel ab homine 

quavis occasione vel causa latis, si quibus quomodolibet innodati existitis, ad effectum duntaxat

praesentium consequendum, harum serie absolventes et absolutos fore censentes, vobiscum, tanquam

Sedis Apostolicae Delegatus, dispensamus super impedimento Consanguinitatis

lineae collateralis gradu tertio aequali ?

permittimusque, dummodo mulier rapta non fuerit, et si rapta fuerit, in potestate raptoris non

existat, ut, eo impedimento non obstante, Matrimonium inter vos, servata forma Concilii Tridentini,

contrahere licite et valide possitis; prolem susceptam, si qua sit, et suscipiendam legitimam nuntiando.

Datum Ultrafacti, die 3 mensis Aprilis Anno 1879

Solvant ? partem

?  statutae...?

Schaepman

Karin van den Bosch - 21 apr 2014 - 14:44

Niet meer geregistreerd

Het ziet eruit als een standaard akte, waarop alleen enkele gegevens ingevuld hoefden te worden.

Op internet heb ik gezocht naar voorbeelden van een dergelijke akte, maar die heb ik tot nu toe niet gevonden.

Waarschijnlijk gaat het om een dispensatieverzoek, zodat 2 mensen (Henricus Verheij en Aleida Spaan) toch met elkaar mochten trouwen. Ik denk zelf dat de reden is, dat ze familie in de 3e graad zijn van elkaar, dus dat neef en nicht met elkaar wilden trouwen.

Ik ben benieuwd wat de precieze tekst van de akte is. Ik heb zelf lang geleden een paar jaar Latijn gehad, maar mijn kennis is niet voldoende om tot een nauwkeurige vertaling te kunnen komen. 

Hieronder mijn poging de eerste regels te vertalen:

Andreas Ignatius Schaepman,

Ter wille van (gratia) de troon van god en de apostelen

Aartsbisschop van Utrecht

Alleen aan de priester verschenen, etc.

Onze geliefden in Christus 

Henricus Verheij

en

Aleida Spaan

Parochie van Zeddam

Gegroet in (naam van) de Heer

Juxta facultates = overeenkomstige gelegenheid ?

*

Betekent 'dispensandi' dispensatie?

dispendere = uitwegen/ uitgeven

Karin van den Bosch - 21 apr 2014 - 15:04

Profielafbeelding

Het is inderdaad een standaard-formulier voor het verlenen van dispensatie.

Het gaat om
dispensamus super impedimento consanguinitatis lineae collateralis gradu tertio aequali

= wij verlenen dispensatie wegens verwantschap (in de collaterale lijn) in de derde (gelijke) graad.
Zij staan dus 'op één lijn' beiden drie stappen af van de gemeenschappelijke voorouder, zijn dus achterneef en -nicht.

Solvant dimidiam partem mulctae statutae = Zij moeten de helft betalen van de vastgestelde 'boete'.

Ultrafacti las ik eerst ook, maar er staat toch gewoon (zoals Pauwel op 3 mei opmerkt) Ultrajecti, 'te Utrecht', waar deze Schaepman immers aartsbisschop was.

Juxta facultates, die 23 Septembris 1877 a SSmo Dno Nostro Pio P.P. IX ad quinquennium Nobis concessas, tenoris sequentis:
  Dispensandi ... etc.
Volgens de bevoegdheden, ons op 23 sept. 1877 door de heilige vader paus Pius IX voor vijf jaar verleend, van de volgende strekking,
 om dispensatie te verlenen ... (en dan een opsomming van de verschillende gevallen).

August de Man - 21 apr 2014 - 20:28

Niet meer geregistreerd

Hartelijk dank! Ik ben nog steeds benieuwd naar de letterlijke vertaling van de rest, maar de inhoud is duidelijk. Ik had me vergist in de 3e graad, dat is inderdaad achterneef en -nicht, ipv neef en nicht. 

Waar staat SSmo Dno voor? Is dat een afkorting (het SS in SSmo)? Dit stukje tekst viel me op door de schrijfstijl.

Karin van den Bosch - 22 apr 2014 - 09:51

Profielafbeelding

SSmo Dno Nostro Pio P.P. IX

 Sanctissimo Domino Nostro Pio Papa IX - onze allerheiligste heer paus Pius IX.

ANDREAS IGNATIUS SCHAEPMAN,
DEI ET APOSTOLICAE SEDIS GRATIA
ARCHIEPISCOPUS ULTRAJECTENSIS
SOLIO PONTIFICIO ASSISTENS, ETC.
dilectis ... salutem [dicit]
Andreas Ignatius Schaepman
bij de gratie Gods en van de apostolische stoel
aartsbisschop van Utrecht
assistent van de pauselijke troon (bijstaande + dat.), etc., 
groet de geliefde (dat. plur.) ...

August de Man - 22 apr 2014 - 11:54

Profielafbeelding

»»De Heilige Stoel (Latijn: Sancta Sedes) is de formele benaming van de staatsrechtelijke positie van het Vaticaan en duidt de paus aan tezamen met het Staatssecretariaat en de verschillende congregaties en pauselijke raden. De Heilige Stoel kan worden beschouwd als het centrale bestuursorgaan van de rooms-katholieke Kerk. Informeel spreekt men ook wel van "het Vaticaan". Soms wordt in plaats van de benaming Heilige Stoel ook de term Apostolische Stoel gebruikt om zo te benadrukken dat de paus de opvolger is van de apostel Petrus.««

bron: Wikipedia

Heilige of Apostolische Stoel (Sancta Sedes / Sedes Apostolica) lijkt mij dus een abstract begrip. De Pauselijke Troon (Solium Pontificium / Thronus Pontificius) zal dan in concreto de troon of zetel zijn waarop de paus plaatsneemt. Vgl.: 

»»De titel Bisschop-assistent bij de pauselijke troon (Latijn: Assistens Throno Pontificio) is een eretitel binnen de rooms-katholieke Kerk die tot 28 maart 1968 - toen de titel door paus Paulus VI bij motu proprio werd afgeschaft - kon worden verleend aan bisschoppen.

De erefunctie kon rechtstreeks door de paus, of op voordracht van een aartsbisschop of apostolisch nuntius worden verleend en gaf het recht om zich tijdens pontificale plechtigheden op te houden in de nabijheid van de pauselijke troon. De bisschop-troonassistent kwam in rang meteen na de kardinaal. [...] De troonassistenten behoorden van oorsprong tot de Pauselijke Kapel en hadden en positie vergelijkbaar met die van kanunniken tot hun bisschop. ««

bron: Wikipedia

Pauwel - 29 apr 2014 - 20:06


Profielafbeelding

Achter Dei et Apostolicae Sedis gratia staat geen komma.

Er staat natuurlijk gewoon Ultrajecti.

Pauwel - 3 mei 2014 - 22:46







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu