geacht forum
 

Zijn er meer mensen die er bij onderzoek in Edam tegenaan lopen dat het lijkt alsof achternamen opeens te voorschijn komen en ook wel veranderen?
 

Wat kom ik tegen:
* Jacob Jonker trouwt op 4-2-1759 met Aaltje Kieft (volgens het gerecht). Op dezelfde dag ingeschreven in de RK boeken als Jacob Janse en Aaltje Jacobs. Later komt ik tegen dat Jacob Janse Jonker getrouwt is met Aaltje Jacobs Visser. Haar zuster noemt zich ook pas in 1763 Lijsbeth Jacobs Visser.
* de mogelijke opa van Jacob heet eerst Jan Janse van Nes, dan weer van Eijs, later ook weer van den Es en kinderen van hem noemen zich vanaf circa 1763 ineens Jonker.

Het werd pas ruim 50 jaren later, in de Franse tijd verplicht, maar wellicht raakte het in die tijd in de mode. Moet ik me voorstellen dat ze binnen de families nog jaren discussie hadden over wat het moest worden? En dat het misschien we zo ging: "Nee Aaltje, jij mag je niet meer Kieft noemen vanaf nu heet je Visser". Of gaat het hier over twee verschillende Aaltjes?
 

Het lastige is dat mensen soms ook 'gewoon' een alias hadden. Dat op raadselachtige en onverklaarde manier kan verschijnen en verdwijnen. Ik heb zelf in mijn voorgeslacht ook zo'n geval dat ik nooit heb kunnen verklaren. En wél 100% bewijsbaar dezelfde personen (2 generaties die hetzelfde alias hadden voordat die achternaam verdwijnt ten gunste van het andere alias)

Patroniem én geslachtsnaam reken ik dan niet als alias. Dus Jacob Janse Jonker, Jacob Janse en Jacob Jonker is allemaal een pot nat. Maar 'van den Es' en 'van "Nes' zijn dan een mogelijk alias, alhoewel het hier over zijn opa gaat. Ik vermoed dat 'Eijs' een transcriptiefout zou kunnen zijn?

Idem, Aaltje Jacobs Visser, Aaltje Jacobs en Aaltje Visser zijn een pot nat. Aaltje Kieft is m.i. vooralsnog duidelijk een alias, maar wat natuurlijk ook zou kunnen is dat Jacob 'toevallig' 2x met een Aaltje is getrouwd, beiden met het patroniem Jacobs. Dan zou er dus ook potentieel een overlijden van Aaltje (1) te vinden moeten zijn, en een huwelijk met Aaltje (2). In dit geval is dat niet uitgesloten omdat de namen Aaltje en Jacob allebei veel voorkomend zijn. Wat zelfs ook zou kunnen (wat een enkele keer wel voor komt) is dat Aaltje 'Jacobs' is genoemd, omdat haar man Jacob heet. Dat zou dan alleen gelden voor Aaltje Kieft, want Aaltje Visser heeft een zus die ook het patroniem Jacobs heeft. Tenzij (o toeval) Lijsbeth ook weer met een Jacob is getrouwd. Enzovoorts.

Kortom: meer onderzoek is zeker geboden om definitief te weten hoe het zit.

Dag Bart, dank voor je reactie. 

Wat Janse van Nes betreft:

Ik kom als namen van Eijs en van Nes en van den Es tegen. Als het transcriptie fouten zijn dan zijn dat die van toen van 17zoveel. Ik kan het me ook wel voorstellen als een ambtenaar vraagt "hoe schrijf je dat" aan iemand die niet kan schrijven,  dan is het gauw goed. 

Ik heb geen tweede huwelijk van een Jacob en een Aaltje gevonden en ook geen overlijden van een Aaltje tussen 1759 en 1762. Maar die laatste zijn ook lastig te vinden. Wel apart dat ik van de doop van het eerste bekende kind in ca 1760 geen akte heb kunnen vinden en dat de moeder bij het tweede bekende kind in 1762 nog Aaltje Jacobs heet en haar zus die getuige is Lijsje Jacobs. Vanaf 1769 wordt het consequent bij zowel Aaltje als Lijsbet "Jacobs Visser".

Wat lastig je geneigd bent om in de stambomen eigenlijk  te snel van de verwantschap uit te gaan. Maar dat ik nu eerlijk gezegd een hik in de stamlijn heb. Van het oudste kind Jan Jacobs Jonker (die in mijn stamlijn zit) heb ik geen betrouwbare doopakte. Ik weet daardoor niet 100% zeker welke Aaltje zijn moeder is. Het gekke is zijn vader heet Jacob Jonker en zijn moeder Aaltje Jacobs. Ik vind wel een doopakte van een Jan in 1760 met als ouders een Jan Jacobse die getrouwd is met een Aaltje Jacobs. Je zou bijna denken: het zal toch niet waar zijn dat ze de voornaam en parenteel van de vader hebben omgewisseld? 

Dag Johan,

Het heeft ook met traditie te maken. In Haarlem heb ik vaak gezien dat de huwelijkspartners voor het Gerecht met achternamen werden genoteerd, maar in de RK kerk alleen met patroniemen. Hoe beter de schrijver de personen in kwestie kende, hoe meer er van patroniemen gebruik werd gemaakt. Dus, als iemand onder patroniem wordt vermeld, betekent dit niet dat hij/zij op dat moment geen achternaam had, of dat de schrijver die niet kende.

Michaël

Re: "Je zou bijna denken: het zal toch niet waar zijn dat ze de voornaam en parenteel van de vader hebben omgewisseld?" => Ik vind dat helemaal geen rare gedachte. Zijn er ook getuigen bij die doop van 1760 die nader te duiden zijn?