Aan het begin van de 17de eeuw kom ik iemand in de familie tegen die het beroep van roerstelder uitoefende.

Ik zou mij kunnen voorstellen dat dit een aan de scheepvaart verwant beroep is, maar nergens op internet kom ik dit beroep tegen.

Het beroep kan mogelijk ook met het brouwen van bier te maken hebben.

Weet iemand wat dit beroep precies inhield?

Vriendelijke groet,

Roer kan ook met geweren te maken hebben, kwam een site tegen met oude beroepen...en roer is idd verwant met het roer van het schip maar ook met geweren of militair http://www.beroepenvantoen.nl/Oude-beroepen-R.html

Marjolijn,

Dank voor de reactie. 

Vreemd dat ik daar nog niet aan gedacht heb, maar dat zou inderdaad mogelijk kunnen zijn.

Een luchtdrukgeweer wordt nog steeds (in het wetboek) een windroer genoemd.

Vriendelijke groet

Google eens op "roerstel".

In Wassenaar woonden begin 1600 ook een paar roerstelders:

246v. 30-701614. Wouter Gerritsz. roerstelder wonende Wassenaar schuldig aan Machteld Claasdr. van der Aa weduwe van Cornelis Leendertsz. de Haas brouster in de Cop binnen Delft 500 gulden wegens levering van goed Delfts bier, jaarlijks te betalen met 50 gulden, met hypotheek op zijn huis en erf gelegen in de Zuidstraat, belend O de voorsz. Zuidstraat, Z enW Adriaan Cornelisz. en N Aachte Adriaansdr. weduwe van Hendrick Augustijnsz. en de Schouwbare weg.

++++

Onroerend goed) op 3 september 1626.

Wouter Corneliszn. van Sterreveld roerstelder wonende Wassenaar verkoopt Frans Adriaanszn. van Leeuwen burgemeester van Leiden een huis en erf met boomgaard en kaatsbaan genaamd het wapen van Nassouwen gelegen binnen Wassenaar aan de Zuidstraat, belend N Aachte Adriaansdr. weduwe van Hendrik Augustijnszn. en de Heerweg, O de Zuidstraat voorsz. en Z en W Adriaan Corneliszn. snijder, belast met 3 gulden per jr en 68 gulden van een custing aankomende Johan Deyman als transport hebbende vanGerrit Willemszn. Cransem, 348 gulden als rest van een schuldbrief door verkoper gepasseerd tbv Machteld Claasdr. van der Aa brouwster in de Cop te Delft, 800 gulden begrepen in zekere schuldbrief door verkoper gepasseerd tbv Van Leeuwen en Deyman op 31-7-1616 en nog 640 gulden volgens een schuldbrief door verkoper gepasseerd op 23-11-1622 tbv koper tegen overname van de schulden.

Jan CIavaux:

Bedankt voor de reactie Jan. Ik heb inmiddels je advies opgevolgd en de verwijzing naar duimelingen en vingerlingen waarmee het roer aan de kiel van het schip bevestigd wordt, gelezen. Degene die het beroep van roerstelder uitoefende was Wouter Cornelis Sterreveld. Hij woonde en werkte te Wassenaar en ik kan Wassenaar niet echt met de scheepvaart in verbinding brengen. Wel was het beroep van timmerman in deze familie veelvoorkomend.

Een andere gedachte van mij gaat naar de fabricage/handel van bier. In alle gevallen waarin het beroep genoemd wordt is er ook sprake van de bierindustrie.

richard ambagtsheer:

Ook hartelijk bedankt voor de reactie Richard. De Wouter Cornelis Sterreveld die je noemde is een voorvader van mij. Ik kende deze registratie uit 1626 ook al. Bovendien is er nog een akte van 31-07-1616, waarin hij zonder familienaam als Wouter Cornelisz roerstelder wonende Wassenaar geld schuldig was aan o.a. Jan Pietersz Deyman, brouwer in de Schenkkan te Leiden wegens geleverd bier met hypotheek op zijn huis en erf met boomgaard en een kaatsbaan daar hij in woont en daar uithangt het wapen van Nassau gelegen op het Dorp van Wassenaar, belend O de Zuidstraat en N de Heerweg.

De andere vermelding die je noemde kende ik nog niet. Misschien is hier sprake van een verschrijving en betreft het ook hier Wouter Cornelisz in plaats van Wouter Gerritsz. Het gaat hier immers om dezelfde Machteld Claasdr, de brouwster in de Cop te Delft!

Dat Wouter Cornelis Sterreveld naast zijn huis, erf en boomgaard ook een kaatsbaan had en kennelijk grote hoeveelheden bier nodig had (die hij wel niet allemaal zelf opgedronken zal hebben, alhoewel in mijn familie .....) deed mij vermoeden dat hij een soort van uitspanning had. Wellicht de voorloper van Duinrell. Ik heb nog gezocht naar oude kaarten e.d. of ik iets kon terugvinden, maar helaas.

Wouter Cornelisz wordt dus twee keer, in 1616 en 1626 met het beroep van roerstelder genoemd, terwijl de andere Wouter, Wouter Gerritsz in 1614 ook te Wassenaar, dit zelfde beroep uitoefende. Ook ditmaal in een akte m.b.t. geleverd bier.

Ik blijf het bovendien erg vreemd vinden dat er buiten Wassenaar en buiten deze drie benoemingen van dit beroep er kennelijk nergens anders vermeldingen zijn.

Als ik het goed begrijp, komt het woord "roerstelder" dus uitsluitend voor 
in de transcripties van het RA Wassenaar door H.J. van der Waag.
(en in een publicatie op Genealogieonline)

Het is altijd nuttig, om indexen en transcripties zo mogelijk zelf te controleren.
Misschien staat er toch iets anders? (Cornelisz is hier, 1614, in ieder geval foutief getranscribeerd als Gerritsz)
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSY1-4SKZ-B

De inschrijving van 1616: https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSY1-4SVR-2
Hier staat volgens mij duidelijk Roerstelder. De hoofdletter R heb ik voor de zekerheid nog eens vergeleken 
met een paar andere hoofdletters R, die ik via de transcriptie tegenkwam.
 

Geweldig Jan,

Na jouw ontdekking van de leesfout m.b.t. het patroniem Gerritsz betreft het dus in totaal slechts drie maal een vermelding van iemand met het beroep van roerstelder en in alle gevallen betreft het één en dezelfde persoon!

En inderdaad, ik kan er ook niets anders uit lezen dan het woord roerstelder.

In een heel ver verleden heb ik contacten gehad in de wereld van de scheepsarcheologie. Ik ga proberen of ik daar wat wijzer kan worden en of zij zich voor kunnen stellen wat dit beroep in houdt.

Hier nog wat vermeldingen in de Wassenaarse transcripties
Er zijn er meer, maar dit vind ik de belangrijkste

Haardstedenregister 1638
Wouter (doorgestreept:Janssen) Cornelis Sterrevelt, 
smit, sijn huys, bij hem aengegeven  II

Idem 1644
Wouter Cornelisz Sterrevelt 
smit sij huys, doorde huys- 
vrouw aengegeven twee haertsteden 
een f(or)nus, comt te samen  III

27-12-1618. Cornelis Woutersz. Sterrevelt wonende Scheveningen schuldig aan Anna 
Corsdr. weduwe van Gijsbert Tonisz. 142 gulden wegens koop van 2 hond 25 roe land 
gelegen onder Zuidwijk, belend en belast volgens de oude brief op heden verleden. Borgen 
Wouter Cornelisz. Sterrevelt en Joost Cornelisz. van Diest beiden wonende binnen 
Wassenaar.

14-4-1619 (onder andere) Wouter Cornelisz. Sterrevelt voor hem 
zelve en hem sterk makende voor Reyn Cornelisz. en Jacob Cornelisz. zijn broers en voor 
Joost Cornelisz. van Diest zijn zwager gehuwd met Pietertje Cornelisdr. zijn zuster, kinderen 
van Cornelis Woutersz. geteeld aan Jannetje Reynendr

Hoewel het nooit te bewijzen is, lijkt het me, dat hij als smid enige handigheid met 
de eerder genoemde geweren kon hebben gehad: https://nl.wikipedia.org/wiki/Roer_(wapen)

Jan CIavaux:

Die eerste twee vermeldingen van het haardstedegeld kende ik nog niet, en mooi dat bij die tweede zijn beroep als smit vermeld staat.

Overigens, als roerstelder inderdaad iets met de scheepvaart te maken heeft is dat beroep van smid ook erg handig. Het roer van schepen is bevestigd met zogenaamde duimelingen (de oude, middeleeuwse naam) of vingerlingen (de latere naam). Dit zijn aan de kiel bevestigde, opstaande pennen, waarin de ogen, bevestigd aan het roer inpassen en omheen kunnen scharnieren. Deze beide onderdelen zijn van metaal en, het kan niet anders, door een smid gemaakt. Ook in dit geval kan het beroep van roerstelder dus prima met dat van smid samenvallen.

Ik heb trouwens nog een vraag aan je.

De twee akten, die uit 1614 en die uit 1616 heb ik via jouw linken gevonden. Daarbij staat boven de inschrijvingen achter de naam van Wouter Corn., roersteder nog een toevoeging. In beide akten dezelfde. Heb jij enig idee waar die toevoegingen voor staan? Dit zijn de beide vermeldingen:

In de akte van 1614:

In de akte van 1616:

Verder heb ik gezocht naar de akte van 03-09-1626, maar ik heb echt geen idee hoe ik deze op https://www.familysearch.org kan vinden.

Misschien dat je een hint kunt geven.

Om met je laatste vraag te beginnen, ga naar
https://www.familysearch.org/search/catalog/results?count=20&placeId=155438&query=%2Bplace%3A%22Netherlands%2C%20Zuid-Holland%2C%20Wassenaar%22&subjectsOpen=339810-50

klik op court records/transportregisters en klik dan op transportregister nummer 9 en blader naar f65v dd 3-9-1626

https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSY1-D3LX-4?i=72&cat=46720

De toevoeging in de aanhef kan ik niet lezen.

Bij de meeste akten staat in de aanhef "transporteert"
De aanhef is dus blijkbaar een aanduiding van het soort akte,
(of een afkorting daarvan) die alleen de secretaris zelf kon lezen.

vwb het woord in de aanhef: daar staat custijnge, ofwel in de meer gebruikelijke schrijfwijze custing. De term custingbrief herkent Jan natuurlijk onmiddellijk. In feite is de akte een custingbrief of schuldbrief.

Het genoemde huis ''Het Wapen van Nassouwen' was een herberg in de Suytstraat, tegenwoordig de Langstraat geheten. Kastelein was Wouter Cornelisz van Sterrevlet (Robert van Lit, Wassenaarse Oudheden, p.59). De Langstraat kun je nog wel vinden op de kaart, het is midden in het dorp, dus nog wel een stukje verwijderd van Duinrell.

Van de familie Sterrevelt/Starrevelt in een genealogie verschenen in Ons Voorgeslacht in 1979.

Groeten, Frans

Bedankt, Frans,

nu zie ik het natuurlijk ook.

In het aangrenzende dorp Den Haag noemden ze dit destijds een hypothecatie,
en dat vertroebelde voor mij een onbevangen blik.

Enig idee, wat een roerstelder is? 😉

groeten, Jan

@ Jan, nou nee. Ik was het in RA Wassenaar wel tegengekomen een tijdje geleden, maar eigenlijk niet verder over doorgedacht. Omdat het voor mij duidelijk leek dat Wouter met zijn kaatsbaan en andere vermeldingen herbergier was, zal ik wel aangenomen hebben dat het daar iets mee te maken had. 
Maar als ik nu lees dat het beroep alleen maar in Wassenaar voorkomt (althans, vermeldingen van het beroep) dan is dat wel een beetje vreemd. 

Vond er trouwens nog meer: Weesboek 9 Wassenaar 20-12-1611 accepteerde Wouter Cornelisz roerstelder de voogdij over de weeskinderen van zijn oom Claes Reijnen. In de jaren daarna nog een paar maal.

groeten, Frans

Jan CIavaux:

Geweldig je uitleg en de bijbehorende linken Jan, dat had ik zelf nooit gevonden. Er gaat een nieuwe wereld aan mogelijkheden voor mij open.

Frans Angevaare:

Hartelijk dank voor het citaat over 'Het Wapen van Nassouwen'.

De publicatie over de familie Sterrevelt/Starrevelt uit 'Ons Voorgeslacht in 1979' kende ik al wel. Ik heb er erg veel aan gehad en ik wil het belang ervan beslist niet ondergraven, maar ik kwam er onlangs achter dat er toch ook onjuistheden in staan.

Van het gezin Cornelis Wouterszn Starrevelt (de zoon van de Wouter Cornelisz van 'Het Wapen van Nassouwen') en Annetje Cornelisdr van der Poel kon ik bijvoorbeeld de doop van het oudste kind, Cornelis Corneliszn Starrevelt, niet in het doopboek van Leiderdorp terug vinden. 

Op blz. 6 staat vermeld dat deze Cornelis gedoopt is te Leiderdorp op 24-05-1625 (op een zaterdag !) met als doopgetuigen Gerrit Cornelisz. en Maartje Cornelisdr.

In het doopboek van Leiderdorp kon ik deze doop op die datum niet terugvinden, terwijl de namen van getuigen bij de dopen van de andere kinderen soms ook anders blijken te zijn.

Wat ik wel terugvond zijn twee dopen van precies een jaar later, dus op  24-05-1626 (op een zondag !):

Dammis, zoon van Cornelis Woutersz en Emerensje Pieters, doopgetuigen: Willem Dammisz en Jannetge Cornelis
en direct hieronder:
Jeroen, zoon van Mees Symontsz en Neeltge Cornelis, doopgetuigen: Gerrit Symonsz en Maertge Cornelis.

Het kan haast niet anders of een samenvoeging van de gegevens van deze twee dopen zijn aangezien voor de doop van Cornelis.

Mijn voorlopige conclusie is dan ook dat de doop van Cornelis (net als die van Elisabeth trouwens) van dit echtpaar onbekend is en mogelijk elders hebben plaatsgevonden.

Het was wel een beetje off topic, maar leek mij toch belangrijk.

De vermelding uit het Weesboek 9 Wassenaar 20-12-1611 kende ik nog niet. Mooi dat ook daar het beroep van roerstelder bij vermeld staat.

Omdat het beroep van roerstelder Wouter Cornelisz Starrevelt mogelijk met de scheepvaart te maken had, werd door mij contact opgenomen met: 
Erfgoedpark Batavialand
Oostvaardersdijk 01-13
8242 PA Lelystad
Een onderdeel van dit instituut is een voortzetting van het vroeger te Ketelhaven gevestigde Scheepsarcheologisch Museum.
In Erfgoed Batavialand is mijn vraag m.b.t. het beroep van roerstelder breed uitgezet.

De term kon niet worden teruggevonden in een Zeemans-woordenboek uit 1856 en geen van de (maritiem) archeologen en de maritiem conservator kwam de term 'roerstelder' bekend voor.
De smid/geschutsbeheerder had er echter wel iets over te melden.
In zijn onderzoeken naar 16e/17e -eeuwse beschrijvingen m.b.t. roerbeslag was hij het beroep van roerstelder (nog) niet tegengekomen.
Momenteel was hij echter doende met de reconstructie van het roerbeslag voor het waterschip, wat uiteindelijk zuiver moet passen.
Hij kan zich voorstellen dat een smid die roerstellen maakte (zie bijlage) dit tevens passend moest maken op de roersteven, het zg. 'stellen'.

Voor wat betreft de roermaker; het passend maken van een geweerlade op een loop (niet andersom), die heette toen 'stellingmaker' (zie Ruggengraat van de stedelijke samenleving, N. Slokker p.121).
De eerste (haak)bussen en vuurroeren werden 'gesteld', d.w.z. gericht naar het doel. Daarbij waren de gerespecteerde wapensmeden over het algemeen in een eigen gilde verenigd, en als zodanig aangemerkt.
Een stellingmaker is dus een houtbewerker en geen smid.
Om die reden leek hem vooralsnog aannemelijk dat een smid/roerstelder dus roerstellen vervaardigde en tevens monteerde.

Als bijlage werd door hem de volgende tekst bijgevoegd, ontleend aan het Woordenboek voor de zeevaart, A.H.L. Badings, 1880:

Roerstel, M. De roerstellen zijn van geschutmetaal of van ijzer naar gelang zij voor gekoperde of ongekoperde vaartuigen bestemd zijn . De stellen bestaan uit: vingerlingen , M. die aan den achter- of roersteven worden bevestigd en uit roerhaken, M. die zich aan het roer bevinden. De vingerlingen bestaan uit een borststuk met twee veren waarmede zij aan den achter- of den roersteven worden vastgemaakt, terwijl zich in het borststuk een rond gat bevindt voor zien aan de bovenzijde van een bolronde verhevenheid , waarop eene dergelijke zich aan den roerhaak bevindende verhevenheid rust. De roerhaken welke aan het roer zijn bevestigd komen overeen met de vingerlingen wat de veren in het borststuk betreft doch in plaats van het ronde gat bevindt zich terzelfder plaatse eene ronde pen , die loodrecht op het borststuk staat op het ondervlak. Rondom de pen op het grondvlak bevindt zich de bolronde verhevenheid hierboven vermeld. Daar deze komt op de bolronde verhevenheid van de vingerlingen wordt de wrijving vermindert en is dus de beweging van het roer zoo veel te gemakkelijker. Zooals reeds bij Roer is gezegd zijn de roerstellen gewoonlijk 4 in getal; de pennen der roerhaken worden gewoonlijk in lengte verschillend gemaakt en wel de bovenste de langste en de volgenden iets korter.

_________________

Gelet op deze reacties lijkt het mij aannemelijk dat het beroep van roerstelder van 'onze' Wouter Cornelisz Starrevelt in de scheepvaart gezocht moet worden, temeer dat hij ook vermeld wordt met het beroep van smid.

Iedereen van harte bedankt voor de geweldige reacties.

Ik zal dit onderwerp binnenkort als 'opgelost' markeren.