Beste heer Voorhaar,
Met alle respect: heel sneu allemaal, en we voelen met u mee; maar u "brengt" het een beetje alsof het u allemaal overkómt, als "onschuldige voorbijganger". Dit had u allemaal zèlf kunnen weten, en veel eerder óók. Wat u hier allemaal opnoemt, is al tientallen keren aan de orde geweest op allerlei genealogie-websites. Er is nauwelijks nog iets nieuws onder de zon. Vriendelijk gezegd: u had het allemaal kunnen wéten, als u zich vóór die tijd hierin had verdiept - dat scheelt altijd een hoop ellende, problemen en nodeloos jezelf-kwaad-maken achteràf.
Voordat u allerlei nieuwe methodes of genealogische programma's uitprobeert voor uw hobby, en daarvoor verbintenissen aangaat (registratie, abonnement, enz.) is het wel de bedoeling dat u zich een beetje orienteert op internet: Wat is dit voor nieuwtje? Wie of welke organisatie heeft hiervoor het initiatief genomen, welk bedrijf zit hierachter? Hoe zijn de ervaringen van anderen daarmee? Wat zijn de voordelen en nadelen, en hoe pakt die afweging in mijn geval uit? Kan ik met die mensen in zee gaan, zijn zij te vertrouwen? Zit er nergens een adder onder het gras, is het geen valkuil? Wil ik daarmee iets te maken hebben, leen ik mij daarvoor? - Kortom: gewoon een beetje alledaags onderzoek in je eigen belang, zoals u ook doet vóórdat u een auto zou kopen bij zo'n gezellige tweedehands-auto-dealer in de buurt, of zomaar spontaan twee weken vakantie in één of ander exotisch hotel zou boeken... (hoop ik!)
En voordat u zich ergens kwaad over maakt, zou u allereerst eens kunnen kijken hoe het eigenlijk komt dat dit ineens zo'n probleem vormt, of ergernis oplevert, speciaal voor u. Had ik dit kunnen weten, misschien? Had ik er met de kennis van nu misschien niet aan moeten beginnen? Heb ik mij eigenlijk wel genoeg erin verdiept voordat ik eraan meedeed? Zit ik ergens aan vast waar ik eigenlijk niet aan vast wil zitten? Kan ik de gevolgen nog terugdraaien, of "hebben ze" me nu? Of was het weer een kwestie van "Accepteert u deze 2,5 kantjes algemene voorwaarden? - Ja, pfff, ik accepteer" ? Ben ik goedgelovig geweest of naief? Nam iemand mij in de maling, heeft iemand mij feitelijk gewoon gebruikt - of lag het ook een beetje aan mijzelf?
1. U schrijft: "Ook kom ik op MyHeritage veelvuldig foto's tegen die alleen ik heb. Vanuit mijn publicatie op GenealogieOnline worden deze overgenomen. Zonder mij als beheerder van mijn stamboom toestemming te vragen en zonder bron te vermelden. Datzelfde geldt voor namen en data, complete familie-lijnen worden overgenomen. Alsof er geen auteursrecht bestaat."
Tsja. Weet ù hoe het zit met het recht rond foto's? Mocht u die foto's zèlf wel gebruiken, eigenlijk? Wie had eigenlijk het recht op die foto? De maker, diens afstammeling, of gold die regel dat zijn overlijden 70 jaar verstreken moet zijn? Voordat u klaagt over het gebruik dat ànderen maken van foto's die ú plaatst : hoe zit het met ùw gebruik? Leeft de maker nog? Leven alle afgebeelde personen nog? Heeft u van al die personen toestemming? Kortom: u klaagt over het gedrag van anderen, en haalt daarbij het 'auteursrecht' aan, maar: voldoet u zelf wel aan de wet en het recht? - Zie bijv. deze website :
Mijnheer Voorhaar, hoe vaak moet dit nog voorbijkomen als thema? Het "zomaar overnemen van gegevens en foto's zonder toestemming" gebeurt nu eenmaal, feitelijk, op internet. Dat is iets wat elke dag weer voorkomt, of het nu door Hollanders is, door Amerikanen of door Japanners. Denk aan de realiteit, de werkelijkheid. Als het kàn, dan gebeurt het ook. U heeft daar zelf een rol in, namelijk: u zorgt voor de oorzaak, u veroorzaakt het zelf. Gaat u uit van een simpel principe: als u iets op internet plaatst, bent u daarmee de controle erover kwijt. Misschien niet juridisch, maar zeker wel feitelijk: het is uit uw macht, het is uit uw handen. U heeft feitelijk geen invloed meer op wat anderen ermee kunnen doen. Wilt u dit niet, plaatst u het dan ook niet.
"Ja maar, het recht, regeltjes!" Prima, tot uw dienst, internet is ook niet een rechtsvrije ruimte ofzo. Maar ten eerste: wij op het Stamboomforum zijn (i.h.a.) géén juristen; we hebben allemaal een rechtsgevoel voor goed-en-kwaad, en mijn-en-dijn, maar het fijne weten we er ook niet van: we kunnen daar dus géén precieze uitspraken over doen, en weten niet of wat wij zeggen ueberhaupt juridisch ergens op slaat, wáár is. En ten tweede: recht beschrijft een norm, een ideale toestand, maar "recht geschieden" is niet iets wat zich zichzelf realiseert, iemand moet daar moeite voor doen, achteráán gaan, onderzoek voor doen. Bij het strafrecht doet de politie dat, en bij civiel recht moet u daar zèlf achteraan. Gaat u dat echt doen: naar de rechter voor een stukje genealogie? Denkt u dat een advocaat daarmee instemt, daar iets in ziet? Weet u eigenlijk wat procederen kòst (duizenden euro's), en dat als u ongelijk krijgt, u ook de kosten van de tegenpartij moet betalen? En om te beginnen: zit u juist, met uw idee over auteursrecht en genealogie?
Duizenden genealogen, door schade en schande wijs geworden (maar met u meevoelend), roepen het u toe: er bestaat g é é n auteursrecht op pure stamboomgegevens! Hooguit op een "creatief werk" dat u eromhéén heeft opgebouwd, zoals een zeer uitvoerige familiewebsite (die uit véél meer bestaat dan alleen maar naam/plaats/datum-gegevens!) of een heel volgeschreven boek. En voor die gegevens geldt hooguit een databankenrecht, maar om dat aannemelijk te maken geldt een zeer zware bewijslast voor uzelf, niet voor degene die u als 'de overtreder' ziet. Zie, onder veel meer, dit artikel n.a.v. een uitspraak van een rechtbank.
Kort en goed: waar geen auteursrecht geldt, hoeft u ook niet op 'toestemming' aan te dringen, want niemand heeft dan uw toestemming nodig. Blijft over: bronvermelding. En dat is in de genealogie -als het om collega-genealogen gaat; qua bronnen/vindplaatsen is die absoluut vereist!- puur een kwestie van wetenschappelijke zuiverheid, van respect voor de oorspronkelijke vinder of samensteller van de gegevens, van juist en goed gedrag, van eerlijkheid, van moraal en fatsoen. Verder niets, en verder moet u zich daar ook maar beter niet te druk over maken (uw gezondheid is belangrijker).
Mensen die niet aan bronvermelding doen, vertonen asociaal, lomp, onfatsoenlijk gedrag, ja. 't Is niet anders. Geen goed genealogisch gedrag, bepaald niet. Natuurlijk spreek je ze erop aan (in de hoop op goedheid, menselijkheid, moraal), maar dan houdt 't ook op : auteursrecht is er niet, en rechtszaken aanspannen is zinloos. - Dit weten we nu al jááááren. Wat heeft het voor zin, hier iedere keer weer die discussie over "auteursrecht" bij te beginnen? - Zie bijvoorbeeld de diverse rechterlijke uitspraken op www.rechtspraak.nl, en deze webpagina: https://www.boek9.nl/items/iept20131106-rb-zeeland-west-brabant-stamboom; beeldcitaat:
2. U schrijft ook: "Zelfs de gegevens van levende personen, die mij in de context van mijn familiestamboom, toestemming hebben gegeven tot publicatie op GenealogieOnline worden overgenomen. Alsof er geen privacywetgeving bestaat." Heel elegant en parmantig geformuleerd weer, chapeau! Maar : ook hierbij ligt een deel van de schuld bij uzelf. U moet simpelweg geen gegevens van levende personen publiceren op internet (toestemming of niet); hun belangen (persoon, privacy, veiligheid) zijn véél belangrijker dan uw toevallige hobby. - De wet (WPR) geeft het grotere kader aan: het is verboden om gegevens van levende personen te verwerken zonder hun toestemming. Dat wil voor de genealogie in elk geval zeggen: u mag ook niet vrágen naar (gegevens over) nog levende personen en die niet gebruiken, ook niet als volgens u een overlijden "waarschijnlijk is" of gewoon "onzeker". Noemen en 'naar vragen' mag alleen als u zelf eerst bewijs heeft dat de desbetreffende persoon overleden is, of (zoals in de norm die de Staat hanteert, bijv. het Vestigingsregister en de BS-wetgeving) dat sinds de bekende geboortedatum tenminste 100 jaar verstreken is. En daarbinnen moet u vervolgens als genealoog zelf ook uw verstand gebruiken, met inachtneming van het belang van anderen, zoals hierboven genoemd. Dus: niet doen, zo blijkt.
Immers: het hameren op "weliswaar levend, maar ik heb hun toestemming" slaat goedbeschouwd nergens op. Een fatsoenlijke genealoog moet zich daar gewoon niet mee bezighouden, punt. Slechte smaak, dom en roekeloos omspringen met andermans hoogstpersoonlijke gegevens, stupide gedrag - daar wilt u als serieuze stamboomonderzoeker toch niet aan meedoen?! Gegevens van levende personen zijn leuk voor in uw eigen gezinnetje, of dat in de familiekring verspreide drukwerkje-met-stamboom, of uw eigen genealogische programma op uw computer thuis, waarvan de inhoud niet uw computer verlaat, of uw stapeltje stamboom-aantekeningetjes dat in uw huis blijft. Niet voor internet!! Het is 2017, géén tijd om naief te zijn. Zelfs hier op het forum zien we dit soort dom gedrag (vragen naar gegevens van levende personen, gebruik ervan, enz. : lomp en ongeinteresseerd omgaan met andermans privacy) nog gerust 3, 4x per maand. Hardleers, on-ge-lofelijk...
Mensen aan wie u toestemming vroeg voor gebruik van hun naam en gegevens, voor uw stamboom-hobby (hobby!!), staan er niet bij stil wat er mee kan gebeuren... hun familienaam, hun volledige voornamen, hun geboortedatum en hun geboorteplaats, dus: àlles wat een persoon uniek maakt en uniek identificeert (zie uw paspoort of identiteitskaart!), komen door uw toedoen zómaar op internet te staan, 100% doorzoekbaar en inzichtelijk via Google. Weet u eigenlijk hoe gek internet-criminelen daarop zijn? Heeft u weleens van identiteitsfraude gehoord? Weet u hoeveel daaraan verdiend wordt, hoeveel levens daar jaarlijks mee kapot worden gemaakt? - Denkt u eraan: als met hun gegevens iets gebeurt, toestemming of niet: u bent juridisch verantwoordelijk voor de gevolgen, want u bent de bron van publikatie ervan op internet. - Gegevens van levende personen horen simpelweg niet thuis in de handen van genealogen die ze op internet willen plaatsen, "toestemming" of niet (hoe "weloverwogen" die mensen ook denken hun toestemming aan u te hebben gegeven, lees: halfbegrepen en wezenloos, zich compleet onbewust van de risico's). Genealogie op internet : alléén over overledenen!!
3. U noemt concreet MyHeritage. Websites als MyHeritage en Geni hebben een doel : ùw jarenlang hard bij elkaar gezwoegde werk óógsten - want dat is hun "verdienmodel" (oeps, de maaltijd komt weer naar boven). Daarvoor laten ze het voor u aantrekkelijk lijken, wordt u een mooi beeld voorgespiegeld: de mogelijkheid om uw gegevens mooi overzichtelijk op een rijtje te zetten, en met de héle wereld te kunnen delen, zonder dat je een eigen website in de lucht hoeft te houden, met allerlei administratieve rompslomp. En ook nog grátis, stel je voor!
Met alle respect: dat is nu echt iets waar u zèlf bent "ingetrapt". Zoals u weet is er het principe (uitz. mogelijk) : "gratis bestáát niet op internet". Met andere woorden: u denkt dat ù iets kado krijgt wat eigenlijk geld kost, maar nee: u bent degene die iets aan een ander kado gééft (nl. uw harde werk en informatie van járen) en het levert die ànder geld op: het is voor hen gewoon hàndel! Zij verdienen gratis geld met uw gezwoeg van jaren.
Heeft u niet rondgekeken naar ervaringen van anderen hiermee? Nee? Aiii. Da's niet zo best.... Voorbeeld: http://www.ngv.nl/Nieuws/homepage.php?action=ListItem&site=NGV&frams=y&ident=1909, beeldcitaat:
- Het mooie beeld dat u had bij lid-worden verkruimelt al snel: u heeft als het ware "getekend" voor overdracht van uw gegevens (hoe zou u die ooit terug kunnen eisen: namen, data en plaatsen?) en alles wat u ooit gevonden heeft, is nu contractueel ook van MyHeritage. Wat u dus ook doet, ook al loopt u woedend weg en verbreekt u uw lidmaatschap: dat maakt voor MyHeritage niets uit, want de "oogst" is al binnen. Precies: inclusief (spel)fouten.
Ook inhoudelijk levert het een grote teleurstelling op. Met sites als MyHeritage deelt u helemáál niet alles wat u heeft verzameld met iederéén: anderen krijgen maar een kleine "appetizer" te zien daarvan, een lokkertje: willen ze àlles zien wat u heeft, dan moet er betaald worden; 100% is alleen voor MH.
En nogmaals inhoudelijk: zó ongelofelijk mooi is die presentatie door MH en Geni nu óók weer niet, wel? Nogal fantasieloos, flets en flauw, volgens mij.
En één van de grootste stommiteiten daar, genealogisch zowat een doodzonde: MH's en Geni's achteloze omgang met familienamen. Vrouwen die ineens trouwen en een gezinnetje krijgen worden klakkeloos "ingelijfd" onder de familienaam van hun partner; hun echte, eigen familienaam is maar een voetnoot, tussen haakjes. - Kijk en huiver:
Dit is van een zódanig grote stupiditeit, dat ik mij afvraag waarom niet duizenden Nederlandse genealogen zich daar allang walgend van afkeren. Precisie, nauwkeurig werken en weten waar je mee bezig bent, daar gaat het om. Het mag dan zo zijn dat traditioneel vrouwen die met een man trouwen, voortaan weleens de familienaam van hun man zijn gaan gebruiken (niet "dragen"!) : maar een genealoog/stamboomonderzoeker mag daar nooit aan meedoen, die moet zijn registratie "waarachtig" houden, zonder gegevensvervuiling, schóón, zuiver. Ook als wij gegevens noteren uit buitenlanden waar het juridisch zo mag zijn dat je familienaam verandert bij een huwelijk : is totaal niet belangrijk, wij noteren gewoon dezelfde, blijvende familienaam ("blijvend" : tenzij gewijzigd door de overheid, na een wettelijke procedure tot familienaamswijziging). Stelt u zich een vrouw De Vries voor die met een man Jansen trouwt, en zichzelf na uw vraag nogeens voorstelt: "Ja, ik ben mevrouw Jansen, dat is mijn naam, ja. Zo heet ik echt. Want ik ben nu getróuwd. Oh, u bedoelt mijn mèis-jes-naam? Zegt u dat dan! Ja, vroeger als meisje heette ik De Vries. En nu heet ik Jansen. Hihihihi." - Aan dergelijk stompzinnig gedrag moet een genealoog vooral niet meedoen.
4. Dat u dit alles vóóraf hebt kunnen bekijken bij honderden anderen "persoonlijke" (?) MH- en Geni-pagina's op internet, en toch heeft gedacht: "Oh, wat léúk! Ja, dat is wat voor míj!" - Betekent dat niet iets: dat u het daarmee eens was, en zich ook daarvoor wilde lenen (lees: laten gebruiken)? Heeft u daar niet ook een beetje zèlf een rol in gehad?
Heeft u inderdaad weloverwogen de "algemene voorwaarden" gelezen, inclusief de waarschuwing "Gebruik de dienst en de website niet als u niet akkoord gaat met een bepaling in deze overeenkomst"; en pas daarnà gedacht: ja, daar doe ik aan mee, daar leen ik mij voor? Kunt u een verschil maken tussen die termen "eigendom", "bezit" en "beheer" daarin? Begrijpt u wat hier bedoeld wordt: bent u nu de 'macht over uw eigen gegevens' kwijt, is er misschien toch auteursrecht, maar dan naar Amerikaans of Israelisch recht, waaronder die website misschien wereldwijd actief is? Kunt u dat overzien? (ik niet). Weet u eigenlijk wel waaraan en waartoe u zich verbonden heeft, met die overeenkomst? - Beeldcitaat :
5. Daarnaast schreef u: "vinden andere genealogen met mij dat Bob Coret / GenealogieOnline de sinds 2014 met MyHeritage bestaande samenwerking moet heroverwegen?" - Met alle respect, maar dit wekt bij mij vooral onbegrip op. De wet en het recht zijn de grens. Als u bedoelt dat gegevens van u uit GenealogieOnline daardoor bij MH zouden opduiken: er was toch geen auteursrecht, dat hadden we toch net gezien? Hoe zit dat dan?
Overtreedt hij soms de wet, op grond waarvan u iets aan te merken zou kunnen hebben? De heer Bob Coret moet helemaal niets, die is vrij in de eigen waardering en afweging van projecten die hij oppakt en waaraan hij deelneemt; uw of mijn oordeel of mening over wàt dan ook verandert daar helemaal niets aan. Coret heeft talloze internetprojecten opgezet waar dagelijks duizenden genealogen hun voordeel mee doen (Stamboomforum, GenealogieOnline, OpenArchieven, FamilieArchivaris, e.a.), en daar kun je alleen maar dankbaar om en blij mee zijn. Wij hebben niets te eisen, wat dat betreft (zolang alles binnen de wet blijft). Hooguit als u een betaald abonnement zou hebben: dan kunt u ook verwachtingen hebben en bepaalde verlangens over de dienstverlening. Daarbuiten lijkt mij dat sterk, en al helemaal niet over zijn doen en nalaten buiten het Stamboomforum. (Auteursrecht heeft u natuurlijk wel op wat u zelf schrijft, aan teksten, buiten de pure stamboomgegevens.)
6. Ook schrijft u: "zijn er (...) mogelijkheden om de kernwaarden van stamboomonderzoek beter te beschermen. Ik noem als voorbeelden: 1 - het technisch verhinderen dat gepubliceerde foto's door anderen kunnen worden gedownload."
Hoe ziet u dat precies vóór u? Zelf een afbeelding op internet plaatsen, maar tegengaan dat ànderen die kunnen downloaden?
'k Weet wel wat u bedoelt. Hier en daar zie je nog weleens van die genealogische internetsites waarbij de website-beheerder, als je op een afbeelding klikt om die op te slaan, met een blokkade-melding laat weten: "Stop! Downloaden van afbeeldingen verboden door de beheerder!" - Nog afgezien van de lachlust die dit opwekt, en de jaren-'50-autoritaire neigingen die zo'n beheerder kennelijk laat zien daarmee, en de serieuze vraag waarom iemand dan eigenlijk die afbeelding op internet plaatst, als het niet de bedoeling is dat website-bezoekers die voor zichzelf bewaren kunnen : zo'n beheerder maakt zichzelf volkómen belachelijk, met die pas-begonnen-met-internet-mentaliteit uit 1995.
Niet alleen zijn er plenty programma's om buiten het directe klikken op die afbeelding àlle op een website voorkomende afbeeldingen op te slaan, maar ook bestaan er al jaren allerlei schermafdruk-programmaatjes (print-screen software) die het ook mogelijk maken een gedeelte van zo'n pagina, dus bijv. een enkele afbeelding, op te slaan als foto. Als een middelbare-school-kind van 14 jaar dat via 2 minuten googlen kan weten, kunt u het óók. Dit gedrag van zo'n genoemde beheerder met zijn autoritaire "blokkeer-neigingen" is dus naief en zinloos. Wil je niet dat anderen iets kunnen opslaan van wat je te vertellen, ten gehore te brengen of te vertonen hebt (tekst, foto, afbeelding, muziek, gesproken woord, enz.) : plaats het dan niet.
7. Verder: "het uitbreiden van de vermelding bij levende personen die toestemming tot publicatie hebben gegeven dat zij dat alleen voor deze publicatie hebben gedaan en dat het zonder zelf verkregen toestemming niet is toegestaan de gegevens elders te publiceren."
Daar gáán we weer. Het gebruik van gegevens van levende personen door genealogen op internet, dus: als publikatie (let wel: niet in de huiselijke omgeving) is m.i., gelet op alle risico's van internetcriminaliteit, identiteitsfraude e.d. anno 2017, een ongewenste, slechte, onfatsoenlijke manier van doen (toestemming of niet!), die uitgeroeid moet worden. U brengt andermans privacy, persoon en veiligheid daarmee in gevaar. Gewoon - niet - doen!!.
Nogmaals: plaatst u iets op internet, dan bent u de controle erover kwijt (denkt u maar aan de Project-X-rellen in Haren, Groningen, rond het meisje dat even een uitnodiging op Facebook had geplaatst.) Gegevens, teksten, foto's, afbeeldingen, muziek, audio-opnames van gesproken woord : àlles, alles, alles wat u op uw eigen website publiceert, "vertoont", kan er door anderen afgeplukt worden. - Wilt u absoluut voorkomen dat anderen met gegevens van u aan de haal gaan, dan moet u zich realiseren dat dit niet kàn, en het gewoon niet plaatsen. En voor wat u wèl plaatst bent u gewoon zelf verantwoordelijk. Met alle risico's van dien, ook juridisch, voor uzelf: u kunt wel degelijk in de rechtszaal worden aangesproken (op de gevolgen: schade! fraude! strafbare feiten! ontvoering! onrechtmatige daad!) voor wat u zèlf over anderen aan gegevens openbaar maakt. Is uw geliefde onschuldige hobby dat waard, smartegeld of gevangenisstraf?
Het is al vrij stom om je eigen persoonsgegevens op internet te plaatsen, omdat je anno 2017 nooit de gevolgen en risico's kunt overzien, en het er zelf in principe nooit meer af kunt halen: je bent de controle erover kwijt. Met àndermans belangen moet je altijd minstens zo zorgvuldig omgaan als met die van jezelf, en liefst nog zorgvuldiger. Hoe kan zo'n beheerder waarover u spreekt het dan in vredesnaam in zijn hoofd halen om persoonsgegevens van àndere levende mensen op internet te plaatsen, anno 2017 - hoe lomp, stupide, roekeloos en onvoorzichtig kan iemand zijn, en dan ook nog voor zoiets als zijn hobby?! Doet u dat zelf dus nóóit, gegevens over levende personen op uw website zetten (toestemming of niet, "dondert niet": u bent aansprakelijk voor de gevolgen en gevaren.)
------------
(Fb.)
8. Voor de rest van uw verhaal, mijnheer Voorhaar, in uw eigen woorden: mijn wèlgemeende complimenten; dit kan ik alleen maar toejuichen, als 'voorbeeldig gedrag' zien, en daarmee kan ik het alleen maar van harte ééns zijn :
- onderzoek doen,
- zorgvuldig hanteren van persoonlijke gegevens (noot van DV: d.w.z. ook nóóit die van levende personen in de openbaarheid brengen!)
- altijd bronnen vermelden
- niet 'pronken met andermans veren'
- in meer algemene zin bronvermelding hoger in het vaandel hijsen.
Maar dit blijft een kwestie die genealogen/stamboomonderzoekers "vanuit het niets, van onderop" moeten aanleren, bij elkaar moeten aanmoedigen als juiste praktijk (goede manier van werken; lees: zo zou je moeten werken), waarop zij elkaar moeten áánspreken. Dat hoort bij je 'opvoeding' als genealoog. Genealogisch zorgvuldig en nauwkeurig te werk gaan, wat heel nauw luistert; het is tenslotte geen cupcakes bakken of foeballuh.
Een kwestie van respect, wetenschappelijke zorgvuldigheid en zuiverheid, eerlijkheid, moraal en fatsoen. Géén kwestie voor de rechtszaal.
Succes met uw onderzoek,
met vriendelijke groet, Dimitri Vlas