Op 28 april 1691 gaan in ondertrouw in Amsterdam:

"Willem Jacobsz van Hagen, ivoordrayer, oud 30 jaaren, op de Zeedijk, ouders doot, geassisteerd met sijn broeder Dirk Jacobsz & Cniertie Seffkers van Boekholz (Buchholz?), oud 24 jaaren, op de Zingel, ouders doot, geassisteerd met Barbara Joris" .

Willem Jacobs noemt zich later,  in ieder geval vanaf 1697: Spijkerman.

Hij overlijdt 31 juli 1726 te Amsterdam. Op de akte staat vermeld, dat hij ivoordraaier was.

Op de huwelijksaktes van de getuige, zijn broer Dirk Jacobs, ook ivoordraaier, staat eveneens vermeld dat hij afkomstig is uit Haagen in de Mark - thans Hagen, Nordrhein-Westfalen. Dirk gaat ook de achternaam Spijkerman gebruiken.  Ook Bocholt, waar Kniertje m.i. van afkomstig is, ligt in dezelfde regio.

In het Kopfschatzungsregister des Kirchspiels Bocholt vom 20. Januar 1664

Voorzover ik uit nadere gegevens heb begrepen, is Spiekern hetzelfde als Speichern, waarbij het laatste zgn. Hoogduits is.

Om de ie-klank weer te geven, werd de ij gebruikt, dus Spiekerman wordt dan Spijkerman.  

(E.e.a. sluit aan bij de gangbare verklaringen van de achternaam Spijkerman.)

Deze informatie heeft betrekking op Bocholt ? maar zal wellicht ook van toepassing kunnen zijn op Hagen?

In het Viehschatzungsregister der Stadt Bocholt 1667 http://www.bocholt.de/intabox/medienarchive/lexikon/1667.pdf

vond ik te Neue Klucht: Garrit Seveker:  geen bezit of aanslag

Willem en Kniertje krijgen o.a. 3 zoons: Jacobus, naar Wilems vader; Dirk, naar Willems broer; en Gerrit, misschien naar de vader van Kniertje? Zou dat bovenstaande Gerrit kunnen zijn?

Wie heeft er aanvullingen op bovenstaande informatie (is er b.v. een misschien een speciale reden, dat ivoordraaiers eind 17e eeuw naar Amsterdam kwamen?) en/of kan me advies geven omtrent mogelijkheden om verder te zoeken in Duitse archieven, al dan niet online?

Bij voorbaat dank, Jacqueline

Hallo Jacqueline,

De naam Spieker is inderdaad afkomstig van het Duitse woord "speicheren" wat in het Nederlands verzamelen betekend.

Vroeger werden voorraadschuren voor het graan bij de boerderijen ook wel Spiekers , 't Spieker, Spijker of 't Spijker genoemd, je komt in zowel Nederland als Duitsland deze benaming nog wel tegen op oude huizen en schuren.

Als je zoekt op internet op Spieker of Spijker graanschuur krijg je veel info.

Groet Harry Spijker 

( familienaam is rond 1900 door de gemeente veranderd van Spieker naar Spijker omdat Spieker volgens de ambtenaar dialect was en Spijker goed    Nederlands, verre familie van mij die in 1889 zijn ge-emigreerd van Slagharen naar Jefferson City in Missouri USA heten nog gewoon Spieker)

Er is nog een andere verklaring voor het begrip "spieker, spijker".

De loop van een rivier verandert in de loop van de tijd. In een bocht ("meander") van de rivier wil het water rechtdoor en slijt daarbij de oever af. Aan de overkant van de rivier is de stroming rustiger en daar ontstaat nieuw land. Dit nieuwe land wordt een "spiek" genoemd. Ik ben dit begrip in Duitsland tegengekomen.
​Iemand die op of bij zo'n spiek woont zou dus Spieker of Spiekerman kunnen heten.

Hallo René,

Dit is totaal nieuw voor mij, dit is de eerste keer dat ik dit lees, als ik ook zoek op Wikipedia of andere site's kom ik steeds uit op graanschuren of oude boerderijen. Het woord Spieker komt ook van het latijnse woord spirca wat graan of korenaar betekend.

Kun jij mij vertellen waar jij jouw info hebt gevonden?

Groet Harry..

"Specke, auch Speck, Spicke, Spick, Spieke, Spich oder Spöck, ist eine früher weit verbreitete Bezeichnung für einen aus Reisig oder Holzknüppeln gebauten Knüppeldamm oder Prügelweg zur Überquerung eines feuchten Tales oder auch für eine Knüppelbrücke zum Überqueren eines flachen Flussbetts."

https://de.wikipedia.org/wiki/Specke_(Straßenbau)

Ik zal mijn best doen om mijn bron weer te vinden.
​Als je met Google Earth de kaart van Meppen in Duitsland opzoekt en je volgt de Ems naar het noorden dan kom je enkele malen een "Spiekweg" tegen, steeds aan de "rustige" kant van de rivier.

In die hoek had ik het nog niet gezocht, interresant om te lezen, komt dan waarschijnlijk uit het plat-Duutsch of het Nedersaksische Dietsch.

Ik ben benieuwd. Want ik kom die specifieke betekenis van Spiek in een stuk of 30 woordenboeken (dialect/nederduits/historisch etc.) nergens tegen. Dat wat ik hierboven heb geplaatst lijkt er nog het meest op. Die Spiekweg zou dan een (in eerste instantie houten) weg/pad over dat vochtige stuk land.

De eerste verklaringen lijkt mij nog steeds wel de meest logische (Spieker de nederduitse vorm van Speicher.) Te meer ook omdat dat als een als een categorie inwoners voorkwam (Spiekermänner enz.)

Voor de volledigheid:
Spiek heeft ook nog de betekenis 'spaak' in sommige dialecten.
en Spieke kan ook zijn 'lavendel' (van lat. spica).

En het element -spijk in Nederlandse plaatsnamen:
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M065308&article=spik
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M065286&article=spik

Van een bevriende genealoog in Duitsland kreeg ik de volgende reactie op mijn vraag of hij het begrip "Spiek" kende in verband met het ontstaan van nieuw land aan een rivier:
Hallo René, ich kenne "Spiek" auch als Ortsnamen bzw. Flurnamen. Es gibt einen Heeder Spiek, ebenso Spiek bei Meppen und das Gut Spyck bei Bramsche. Da alle drei direkt an der Ems (bzw. der Aa) liegen, kann deine Definition durchaus passen. Ich habe aber leider keine schriftliche Quelle, wie der Name ethymologisch zu deuten ist.

​​Er is een reden om aan te nemen, dat Specke in de betekenis van knuppelpad en Spiek, waarvan ik denk dat het nieuw ontstaan land als gevolg van de stroming van de rivier verschillende begrippen zijn. Specke is namelijk een vrouwelijk woord en Spiek bij Heede (Emsland) is onzijdig: das Heeder Spiek. (Bron: Beiträge zur Heeder Ortsgeschichte, door Hermann Abels - 1978, pag. 63)

In "Groninger Plaatsnamen" (1946) schrijft Dr. W. de Vries over het dorp Spijk (ter plaatse uitgesproken als Spiek):
​"Toen de oostelijke inham, waarover wij gesproken hebben, nog bestond, vormde het oud alluvisch terrein ter plaatse waar nu Spijk ligt, eene uitspringende punt, een spits, zoo als etc. ...... en aan die omstandigheid schijnt het dorp zijn' naam verschuldigd te zijn."
​Belangrijk hier is het woord alluvisch: ontstaan door (over)stroming.

Wat betreft het begrip Specke: in de 17e eeuw woonde in Wesuwerbrook (kerspel Wesuwe, Emsland) een familie Tor Specken. Aan de naam is te zien, dat het woord Specke vrouwelijk is. "Tor" is platduits voor "zur", derde naamval enkelvoud vrouwelijk. Dat het hier om een familie gaat die bij een knuppelpad woonde wordt verraden door de woonplaats "-brook", nat, laagliggend land.

Ik wil niet beweren, dat de naam Spijker/Spieker uit Spiek ontstaan is. Ik denk ook dat hij eerder te maken heeft met Speicher, opslagplaats voor oogst.

Hallo René,

Leuke en interesante reactie, vooral omdat mijn vroegere familie ook uit Kerspel Wesuwe bij Meppen vandaan komt. Slagharen was vroeger voor 85% bewoont door mensen die oorspronkelijk uit Duitsland kwamen. Er heerste zo rond 1800 grote armoede in Noord-Duitsland, vele mannen en vrouwen kwamen naar Nederland om te gaan werken. In Slagharen en omgeving was veel werk in het afgraven van het veen en turf en later het graven van de Dedemsvaart. Slagharen was een soort van Duitse kolonie waar tot begin 1900 de voertaal nog plat-Duuts was. De meeste inwoners van Slagharen waren Katholiek, wat wel opvallend was, aangezien de omliggende plaatsen hoofdzakelijk Protestant was. 

Ik denk zelf ook dat de familienaam Spieker of Spijker afkomstig is van het Duitse woord speicher, vind het leuk om te lezen hoe namen in het verleden zijn ontstaan. Bedankt voor deze nuttige informatie, ben nog op zoek naar familie Spieker die vroeger vanuit Wesuwe naar o.a Groningen zijn verhuisd.

Groet Harry.

Hallo Harry Spijker,

Interessante discussie.
Wat betreft het woorde 'speicheren' denk ik dat de nederlandse betekenis meer 'opslaan' is.

Bijv. het duitse woord 'abspeicheren' wordt gebruikt in de betekenis van een document/afbeelding op de harddisc (of USB-stick) opslaan.

Op mijn verzoek heb ik jaren geleden de historicus Jan ten Hove, destijds verbonden aan het toenmalige Gemeentearchief Zwolle, de betekenis van de naam Spijkerman laten onderzoeken. Hij kwam met de volgende verklaring:
 

Deze uitleg sluit naadloos aan bij de al eerder vermelde verklaringen, zij met subtiele verschillen.

Vriendelijke groet, Lex

Hallo Lex,

Een mooie aanvulling, ben er wel achter dat de namen vroeger nog wel eens veranderden in Spiecke, Spieker, Spieken, Spiekers, Spijcker, Spijker, Spijkers maar ook Van Spijker enz. Toen mijn voorouders in 1841 in Slagharen kwamen wonen heette ze nog gewoon Spieker, rond 1880 is de familienaam veranderd in Spijker. Ik heb nog steeds contact met nazaten van familie die in oktober 1889 naar Amerika zijn geemigreerd en die nog de familienaam Spieker hebben.

Ben al met mijn familietak terug tot begin 1700 en kom dan uit in de buurt van het Duitse Meppen (Wesuwe, Versen) http://www.stamboomonderzoek.com/thedutchconnection/getperson.php?personID=I7670   en waarschijnlijk ooit uit de buurt van de Duitse stadje Mettingen daar naar toe verhuisd.

Mettingen ligt ongeveer 80 km van Meppen en daar woonde begin 1600 Gerhard Spiecker / Spieker, de naam Gerhard komt nog steeds voor in de familie. Ben momenteel niet zo druk met stamboomonderzoek, denk dat ik na de zomer de draad weer op pak.

Groet Harry Spijker