Zou iemand me verder op weg kunnen helpen bij mijn voorvader Laurens Wartels, welke aan het begin van de 18e eeuw een sergeant was? Ik ben met name benieuwd of er militaire bronnen zijn waardoor ik meer over hem te weten kan komen. Tot nu toe heb ik buiten de militaire bronnen al redelijk wat over hem kunnen vinden.

Vanuit zijn huwelijk op 26 januari 1704 te Vlissingen, wordt duidelijk dat hij afkomstig was uit Scraplo (vermoedelijk het Duitse Schraplau) en dat hij sergeant was onder generaal majoor Spaer/Sparr.

Vanuit het Zeeuws Archief blijkt uit de monsterrol van het schip Roosendaal, dat hij van 2 januari 1706 tot 22 juni 1706 aan boord was met een groep soldaten. Hij was als sergeant leidinggevende en de groep soldaten staat omschreven als "Marijniers van 't Regiment van den oversten Sparr".

In de notulen van de Staten van Zeeland van 1712 staat hij ook vermeld;
"Het versoeck van Laurens Wartels, sergeant in de compagnie van Capiteyn Thomas Kemp, omme het vacante Vendel in de selve te werden begunstight, wert aangehouden tot naerder deliberatie".

In 1724 was hij geen militair meer. Hij staat in de monsterrol van het schip Don Louis, welke vertrok voor de mislukte expeditie van de Middelburgse Commercie Compagnie. Hij was aan boord in de functie van hoofmeester en is tijdens deze expeditie omgekomen.

De Thomas Kemp waaronder hij in 1712 diende was ook peetvader van één van de kinderen van Laurens Wartels.
Deze Thomas Kemp is in ieder geval tot luitenant-kolonel opgeklommen.
In de archieven van de Staten van Zeeland en Gecommitteerde Raden zijn er meerder benoemingen van Thomas Kemp te vinden, waarbij op 24 maart 1710 ook de vermelding "... verleent aan Thomas Kemp (tot nu luit in de comp van capt de Beaufort) als capt in plaats van (colonel?) Baron van Sparr overleden in deselven regiment".

Van baron Sparr is een wikipedia pagina:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Karel_Willem_Sparre
Hij blijkt als gevolgen van wonden opgelopen tijdens de slag bij Malplaquet (11 september 1709) overleden te zijn.
(NB ook aan Franse zijde was er een officier met dezelfde familienaam Sparre).

Aangezien Laurens Wartels in 1704 en 1706  diende onder baron Sparr en in 1712 diende onder zijn opvolger, Thomas Kemp, vermoed ik dat Laurens Wartels steeds deel is blijven uitmaken van dezelfde eenheid en dus ook vermoedelijk deelnam aan de slag bij Malplaquet.

Er bestaat een lijst van doden en gekwetsten van de Slag bij Malplaquet, maar als ik onderstaande link bekijk, lijkt dat alleen een opsomming van getallen te zijn en niet van namen.
https://twitter.com/sneuperdokkum/status/1639590912941768706

Suggesties voor verder onderzoek zijn van harte welkom.

Alvast hartelijk dank!

Met vriendelijke groeten,

Willem-Johan van de Beek

Persoonlijke gegevens Laurens Hansen "Laurens" Wartels 

• Roepnaam is Laurens.
• Hij is geboren in het jaar 1680 in Schraplau = Saksen-Anhalt.
• Beroep: sergeant.
• Hij is overleden in het jaar 1725 in op een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee, hij was toen 45 jaar oud.
• Een kind van Hans Warthels en Maria Regina

Hallo Renee2,

ik zou wat terughoudend zijn met het overnemen van stambomen zonder bronvermelding.  Ik heb di in het verleden gedaan, en in sommige stambomen staat gewoon pure kolder! Misschien wel even navragen aan de eigenaar van de stamboom waar hij zn gegevens vandaan heeft.

gr. Jasper

Hallo Willem-Johan,

Ik doe onderzoek in de periode 1700-1710. Over individuele militairen zijn de bronnen in deze periode echter niet dik gezaaid.

Over Laurens Wartels, behalve zijn huwelijk:

8-1-1703 tot 2-1-1704 reg. brig. Zoutelande als bemanning op op 's Lands fluit Hercules: o.a. sergeant Laurens Wartels (ZA, toeg. 508 Rekenkamer C, inv.nr. 7324, 7353, 7363, 7403). Dit betreft infanterieregiment IR665c.

Het lijkt erop dat Laurens Wartels na deze expeditie is overgaan van het regiment van brig. Zoutelande naar dat van baron van Sparr. Hij trouwt kort na deze expeditie.

2-1-1706 tot 22-6-1706 reg. mariniers ov. van Spar als bemanning op het snauwschip Roosendaal: o.a. sergeant Laurens Wartels (ZA, toeg. 508 Rekenkamer C, inv.nr. 7384, 7442). Dit betreft infanterieregiment IR664c.

Over zijn compagnie c.q. kapitein: 

zoals vermeld: luit. Thomas Kemp (onder kap. de Beaufort) wordt 24-3-1710 aangesteld als kapitein over de compagnie van wijlen Carel Wm. baron van Sparr (gesneuveld bij Malplaquet) in diens regiment. Van Sparr wordt op dezelfde datum als kolonel opgevolgd door Casper de Mauregnault (die daarvoor kolonel-commandant van het regiment was).

Als Laurens Wartels vanaf begin 1704 tot 1710 in dezelfde compagnie is gebleven, betreft het dus de lijfcompagnie van baron van Sparr (vanaf 1697 kolonel).

Over de regimenten (de expedities zullen voornamelijk naar Portugal en Spanje zijn geweest, ik zie echter geen deelname aan veldslagen in Spanje):

Het regiment van brig. Zoutelande (IR665c) verbleef van 1700 tot 1704 achtereenvolgens: 2-1-1700 t/m 6-5-1700 Bergen op Zoom garnizoen (Wolters huwelijken); 6-5-1700 marcheert van Bergen op Zoom naar Lillo en met schepen van Staten van (Spaans) Brabant voor bestemming Luxemburg (Res.RvS); 1701 te Maastricht (Wolters en Verraad Maastricht); campagne 1702 Maastricht garnizoen, in geval nood uittrekken naar corps aan de Maas (Tresoar 7-707 en Wolters); 21-10-1702 tot 14-9-1703 reg. brig. Zoutman als bemanning op op 's Lands schip Zierikzee, geëmbarkeerd 3-2-1702 tot 1-3-1703 (Admiraliteit); winter 1702-1703 Willemstad en Klundert garnizoen (Wolters en CARL 702LAE); 20-4-1703 Liefkenshoek garnizoen (Wolters), winter 1703-1704 Vlaanderen (CARL 703LAG), 9-2-1704 Lillo garnizoen (Wolters); 27-4-1704 t/m 14-12-1704 Den Haag garnizoen

Het regiment van generaal-majoor (later luitenant-generaal) baron van Sparr (IR664c) verbleef van 1704 tot 1710 achtereenvolgens: 1704 Vlissingen (Wolters); 1-2-1704 tot 17-9-1704  resp. 15-3-1704 tot 11-1-1704 (geëmbarkeerd 7-6 tot 2-10) reg. mariniers luit.gen. baron (van) Sparre als bemanning op een smakschip resp. 's Lands schip Orange Galeij (Admiraliteit); 1-11-1704 Middelburg garnizoen (Wolters); 1705 Sparre met deel van zijn regiment in Spanje (Leupe, p. 49); 1704 Vlissingen (Wolters); 14-2-1705 tot 21-12-1705 (geëmbarkeerd 6-6 tot 6-12), resp. 18-2-1705 tot 19-12-1705 (gedet. aan boord 18-5, geland 2-12) resp. 1-3 tot 7-12-1706 (geland 19-11-1706) reg. mariniers (luit.gen.) baron (van (de)) Sparre als bemanning op 's Lands schip Orange Galeij, resp. 's Lands schip Walcheren, resp. 's Lands schip Vlissingen (Admiraliteit); 1-1-1706 tot 29-6-1706 resp. 2-1-1706 tot 22-6-1706 reg. mariniers baron/ov. van Spar als bemanning op de drimmelaar Sandijk resp. het snauwschip Roosendaal (Admiraliteit); 1706 Vlissingen (Wolters); 20-2-1706 tot 7-9-1706  reg. mariniers luit,gen. baron Spar als bemanning op het 's lands schip Veere, geëmbarkeerd 28-5 tot 1-9 (Admiraliteit); 8-5-1706 Bergen op Zoom garnizoen (Wolters); 7-9-1706 tot 1-11-1706  reg. mariniers gen. baron van Spar als bemanning op het jacht Zeepaart (Admiraliteit); winter 1706-1707 in Zeeland (Tresoar 323-4894); 1707 Vlissingen (Wolters); 28-3-1707 tot 31-10-1708  reg. mariniers gen. van Sparre als bemanning op het jacht/uitlegger Zeepaart (Admiraliteit); 8-8-1707 tot 14-12-1708  reg. mariniers luit.gen. baron van Sparre als bemanning op een gehuurd smalschip (Admiraliteit); 27-11-1707 Veere garnizoen (Wolters); winter 1707-1708 Zeeland (Res.RvS 17-10-1707 en Tresoar 323-4894); 1708 Vlissingen (Wolters); (1)-2-1708 tot 16-10-1709 reg. mariniers baron van Sparre als bemanning op 's Lands schip Eerste Edele, geëmbarkeerd 13-5 tot 17-6, geland 20-9, nieuw detach 2-10, geland 13-4-1709, nieuw detach. 22-6-1709, geland 8-10-1709 (Admiraliteit); 29-2 tot 30-4-1709  reg. mariniers gen. baron van Sparre als bemanning op 's Lands schip Orange Galeij, geëmbarkeerd 21-5-1708 (Admiraliteit); campagne 1708 in garnizoen in Zeeland (Res.RvS 2-4-1708); 1-11-1708 tot 26-12-1710  reg. mariniers baron van Sparre als bemanning op het jacht Zeepaart, tot 29-3-1710, geëmarkeerd 6-6-1705 tot 6-12-1705?? (Admiraliteit); 4-11-1708 tot 26-12-1710  reg. mariniers luit.gen. baron Spar als bemanning op het jacht Zeepaart (Admiraliteit); winter 1708-1709 Zeeland (Tresoar 323-4894); 1709 Vlissingen; 9-4-1709 tot 26-12-1710  reg. mariniers luit.gen. baron Spar als bemanning op het jacht Poortlant Galeij (Admiraliteit); 11-9-1709 Slag bij Malplaquet; winter 1709-1710 Zeeland (Tresoar 323-4894); 1710 Vlissingen (Wolters en Tresoar 323-2324 en 4904); winter 1710-1711 Zeeland (Tresoar 323-4894)

Algemeen: per 1-7-1699 kregen admiraliteiten recht zoveel militie te onttrekken aan regimenten brig. Sparre en kolonels St. Amant en Swansbel als nodig voor maritieme dienst (Staatse Leger dl. VII p. 206). En blijkbaar ook van het reg. van Zoutelande.

Ik hoop dat er wat bruikbaars tussen zit.

groet, René

Goedemorgen René,

Heel hartelijk dank voor je zeer uitgebreide antwoord! Het geeft de nodige aanknopingspunten voor verder onderzoek.

Ik wist ook nog niet dat de Admiraliteit het recht had om militie te onttrekken aan het regiment Sparre; het is daardoor dus niet vanzelfsprekend dat Laurens Wartels deel uitmaakte van de gevechten waar Sparre zelf bij betrokken was. Laurens Wartels zat van 15 mei 1703 tot 8 januari 1704 aan boord van de Hercules, dus zal vermoedelijk niet deel hebben genomen bij de slag om Stekene op 26 juli 1703, waarin Sparre streed. Aan de andere kant met zal hij met een verblijf van 2 januari 1706 tot 22 juni 1706 wel betrokken zijn geweest bij de slag om Oostende, welke op 23 juni 1706 begon.

Mocht iemand nog bronnen weten met daarin de namen van individuele mariniers in het regiment Sparre, dan blijf ik daar erg in geïnteresseerd :-)

Nogmaals dank René!

Met vriendelijke groeten,

Willem-Johan

Hallo Johan-Willem,

Ik had blijkbaar meldingen niet aangevinkt, ik zag je reactie pas vandaag.

Voor het regiment van Sparre ken ik vooralsnog als enige bronnen met meerdere namen van soldaten de bemanningslijsten van de Rekenkamer (Zeeuws Archief) en de Wolters huwelijken. Ik ben bezig om on-line-publicatie van de samenstelling/reconstructie 1700-1710 van regimenten voor te bereiden, te beginnen met Friese, Groningse en Drentse regimenten. Mogelijk komt reg. Sparre in 2024-2025 aan bod. 

groet,

René

Goedemorgen René,

Hartelijk dank voor je bericht! Als ik je begrijp dan is de kans dus niet heel groot dat er nog iets over Laurens Wartels te vinden is door te zoeken naar militairen in het regiment van Sparre.

De enige andere bron die ik tegengekomen ben, waar ook nog wat informatie in staat over dit regiment, is "Register van commissiën en instructiën Staten van Zeeland deel VI (1703-1746)"; de promoties van officiëren staan hierin genoemd, waarbij dus ook af en toe een officier in het regiment van Sparre. Via de website van het Zeeuws Archief is deze bron doorzoekbaar.

Ik ben benieuwd naar je publicatie.

Met vriendelijke groeten,

Willem-Johan