Naar aanleiding van de thread over Rikking zat ik me wat af te vragen. Ik heb een aantal Duitse voorouders waarmee wat aan de hand is op het gebied van huwelijken. Nu is het zo dat het Standesamt (de burgerlijke stand) pas rond 1875 is ingevoerd in Duitsland, terwijl dit in Nederland al in 1811 is gebeurd. Tussen 1811 en 1875 was men in Duitsland nog steeds aangewezen op kerkelijke huwelijken.

Mijn vraag is: werden deze erkend in Nederland? Mijn vermoeden is van niet. Ik zal dit beschrijven aan de hand van twee situaties.

Echtparen 1a en 1b.

Joannes Gerardus Lelifeld x (1) Gezina Haamberg, x (2) Hendrika Borggreve.

J.G.L. komt uit Bramsche bij Lingen. G.H. uit Lattrop (gem. Denekamp) en H.B. uit Beuningen (gem. Losser).

Ik heb van beide echtparen geen huwelijken kunnen vinden. Zowel niet in de burgerlijke stand van Denekamp of Losser, of een RK huwelijk in Lattrop of Denekamp (waar Beuningen kerkelijk onder viel). Mijn vermoeden is dat J.G.L. met beide dames in Bramsche zijn getrouwd, maar dit moet ik nog nagaan. Zij woonden op het Haamberg in Lattrop.

Echtpaar 2:

Gerhard Heinrich Fiddeler / Welman uit Ochtrup en Angela Gesina Adelheid Tensundern uit Epe onder Gronau. Zij zijn in 1868 te Losser getrouwd. Zij waren op leeftijd en hebben 4 kinderen laten wettigen. Na onderzoek bij de Heimatverein in Epe ben ik een RK huwelijk van hun in 1841 tegengekomen! In 1842/1843 zijn zij naar Losser verhuisd. 1 kind is in Epe geboren en de rest in Losser.

Dit is wat het BW van 1838 ervan zegt:

Gedurende 1811 tot 1838 (Code Napoleon) was de termijn 3 maanden ipv een jaar. Let wel minstens één van de partners is Nederlander.

Zie hier een voorbeeld (akte 47):

https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1-10969-27133-34?cc=1831469&wc=10742477

Dag Chris,

Bedankt voor de informatie. Ik heb alleen nog geen idee hoe ik dit met de echtparen in het eerste geval moet matchen. Beide vrouwen waren Nederlandse en ze woonden in Nederland. Ik heb sterk de indruk dat men in Twente (en omstreken) niet zoveel op had met de burgerlijke stand en dat dat de reden is waarom er geen huwelijk in Nederland is afgesloten. Zo heb ik diverse voorouders die gedoopt zijn voor hun geboortedatum volgens de burgerlijke stand. Ik moet de afkondigingen nog natrekken, daar heb ik nog niet aan gedacht.

In het tweede geval (beide Duitsers) zou het kunnen dat het Nederlandse huwelijk is gesloten toen een van de kinderen wilde gaan trouwen. Ik heb hier ooit wat over gelezen, waarschijnlijk in Twente Genealogisch (blad van de afdeling Twente van de NGV). De oudste dochter van dit echtpaar is ruim een jaar later getrouwd, dus dan zijn zij wel erg "op tijd" getrouwd. De vrouw heeft in ieder geval nog een zoon uit een eerder huwelijk (met Gerhard Heinrich Wigger, eveneens uit Epe). Ik heb nog niet uitgezocht waar hij overleden is en of hij getrouwd is. Een tweede zoon is op jonge leeftijd in Duitsland overleden.

Frank

Hallo Frank,

Mijn voormoeder Geertruid ten Voorde huwde in 1822 in Gronau met Arend Boonk uit Haaksbergen. Toen ze in Nederland (Enschede) terugkeerden kregen ze problemen. In de uitgaande correspondentie van de burgemeester vond ik een brief aan de rechtbank in Almelo. Voor deze rechtbank moesten ze inderdaad verschijnen. Opmerkelijk genoeg zijn ze daarna in Nederland niet opnieuw getrouwd.

Gegroet,

Freddy

@ Frank,

In het eerste geval, als beide huwelijken in Bramsche hebben plaatsgevonden, heeft de echtgenoot verzuimd binnen een jaar (of 3 maanden voor 1838) na vestiging in Nederland het huwelijk te laten overschrijven. Als de huwelijken niet in Bramsche gevonden kunnen worden is het waarschijnlijk dat de huwelijken in een andere plaats in Duitsland of in het geheel niet hebben plaats gevonden.

In het tweede geval is er een huwelijk in Duitsland tussen twee Duitsers en kan ik me het volgende voorstellen.

De ouders zijn in Duitsland volgens Duits recht getrouwd en wilden na vestiging in Nederland en voor het huwelijk van hun kinderen dat volgens Nederlands recht een familierechterlijke relatie tussen de ouders en de kinderen bestond.

De volgende gevallen zijn te onderscheiden:

I. De ouders zijn niet genaturaliseerd;

Ia. Alle kinderen zijn in Duitsland geboren;

Ib. Alle of sommige kinderen zijn in Nederland geboren.

onder Ia. hebben alle kinderen de Duitse nationaliteit op grond van het 'ius sanguinis' en 'ius solis',

onder Ib. hebben alle kinderen de Duitse nationaliteit op grond van het 'ius sanguinis' en alle of sommige de Nederlandse op grond van het 'ius solis' (art. 5 BW 1838).

II De ouders zijn genaturaliseerd;

IIa. Sommige kinderen zijn in Duitsland geboren;

IIa.1 De minderjarige en meerderjarige kinderen hiervan zijn genaturaliseerd;

IIa.2 De meerderjarige kinderen hiervan zijn niet genaturaliseerd;

IIb. De kinderen zijn in Nederland geboren.

In geval Ia, Ib en IIa.2 kan een beroep gedaan worden op Duits recht op grond van nationaliteit. IIa.1 en IIb zijn probleemloos. Omdat ik vermoed dat in dit geval Ib geldig is hebben de ouders eieren voor hun geld gekozen. Zonder naturalisatie was dat mogelijk door een huwelijk volgens Nederlands recht en erkenning van de kinderen geboren voor het huwelijk.