Hierbij het geboorteregister van Joanna Stuckens op 1/8/1669 in Haren bij Brussel (het origineel is hier):
Tenzij ik mij ergens vergis lees ik het volgende:
Die prima Augusti [1669]
Baptisata est proles Judoci Stuckens
et Catharinae Stroobant a me pasto[re]
in necessitate et exorcizata et catechizata
quarta die eiusdem mensis. Suscept[ores] in exorcisum
Joanna Stroobandt nomine Jo[ann]is van den Vem
et Catharina Steenhacker. N.J. Joanna
Dat een kind “baptisata" is begrijpt iedereen, maar “exorcisata et catechisata”!? Weet iemand wat hiermee wordt bedoeld?
Ik denk dat er een duivelsuitdrijving 'moest' plaatsvinden ?? Waarschijnlijk dacht men dat het kind behekst of bezeten van de duivel was. Kan dat men een of andere ziekte niet begreep en het kind er erg aan toe was. Misschien wel de stuipjes ?
Door de kwade geest uit te drijven en het kind de kerkelijke rituelen toe te dienen hoopte men het kind te genezen/ te redden.
(als iemand een betere verklaring weet, laat het dan hier weten ! )
Het zal wel meegevallen zijn.
De RK doop is namelijk al een milde vorm van exorcisme.
Door de doop wordt het kind "schoongewassen" van de Erfzonde. Dat is een deel van het ritueel,
waarna het kind opgenomen mag worden in de Kerk
Dan krijgt het ook een doopnaam. In deze inschrijving zie ik die niet.
Nog ongedoopte kinderen stierven in zonde en gingen linea recta naar de hel en werden in ongewijde grond begraven.
Waarom de pastoot er in dit geval zo´n dramatische tekst voor gebruikt, zal wel niet te achterhalen zijn.
Dank u Karel, voor uw overweging, en ik dacht ook al in dezelfde richting.
Na die oude film van exorcisme ligt een verband met duiveluitdrijving in onze geest weliswaar voor de hand, maar anderzijds bestaat dat woord niet in mijn Latijns Geeraerts-woordenboek. Of dat woord toen 4 eeuwen geleden in gebruik was... Maar anderzijds is "baptisare" ook geen klassiek Latijn, uiteraard.
Weet iemand meer over "duiveluitdrijvingen" van vroeger? Misschien komen we op een interessant thema!
Jan CIavaux - gisteren - 20:01:
Door de doop wordt het kind "schoongewassen" van de Erfzonde. Dat is een deel van het ritueel,
Drie dagen (quarta die eiusdem mensis) na de eigenlijke doop?
Dan krijgt het ook een doopnaam. In deze inschrijving zie ik die niet.
Joanna.
Vriendelijke groeten,
Carl
Misschien ten overvloede:
N. J. [of N. I.] op de laatste regel staat voor "nomen infantis", gezien de andere inschrijvingen.
Dank voor de leerzame correcties!
Gezien de verstreken tijd sinds de geboorte
bestaat de mogelijkheid, dat deze doop sub conditione
was, maar ook dit is slechts giswerk.
quarta die eiusdem mensis
Op de vierde dag van dezelfde maand (4 augustus dus)
Ik denk nu dat het volgende kan gebeurd zijn:
- op 1/8/1669 beviel Catharina van een dochter
- die bevalling gebeurde met ernstige complicaties
- er werd dus reeds tijdens de bevalling een snel "nooddoopsel" uitgevoerd ("in necessitate")
- de doopprocedure werd hervat 3 dagen nadien, om van de geldigheid ervan zeker te zijn.
Dit was toen gangbare praktijk.
Niettemin: de formulering van de pastoor blijft biezonder opmerkelijk want de woorden "exorcizata et catechizata" heb ik nooit eerder opgemerkt in zulke gevallen. Ook opmerkelijk is dat het nooddoopsel door de pastoor zelf werd gedaan: vroedvrouwen waren toen opgeleid om dat zelf te doen. Zat die pastoor er dus naast, toen Catharina haar kind baarde...? Hmmm - zeker niet als lokale expert!
Ik dank iedereen hartelijk die op mijn bericht heeft gereageerd.