Hallo allemaal,

Ik doe onderzoek naar een schilder van stillevens genaamd Joannes Baers (mogelijk ook bekend als Jan/Hans; Baer/Baar/Baars ?), die waarschijnlijk beïnvloed was door Roelandt Savery of Balthasar van der Ast, en de familie Bosschaert.

Hij was actief in Utrecht in de jaren 1630/1640 en mogelijk lid van het Sint-Lucasgilde in Antwerpen onder de naam "Hans Baers" in 1618. Men vermoedt dat hij is overleden na 1640.

Zoals u ziet, zijn de beschikbare informatiebronnen over hem erg beperkt. Waar is hij geboren? Waar is hij gestorven? Tot nu toe is er geen sluitend bewijs.

Ik beoefen genealogie in Frankrijk, maar omdat ik geen Nederlands spreek, zijn mijn zoek- en leesvaardigheden in Nederlandse archieven beperkt. Op WieWasWie heb ik enkele Joannes Baers gevonden in Utrecht, maar ik kan niet vaststellen of zijn beroep in de verschillende akten vermeld staat.

Ik hoopte hier mensen te vinden die aanwijzingen hebben over deze kunstenaar, zijn familie, of die mij kunnen helpen zijn spoor terug te vinden en me kunnen begeleiden door de Nederlandse en eventueel Belgische archieven.

Hartelijk dank!

Thibault

https://research.rkd.nl/en/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F3499?c=q%3Dbaers%26filters%255B0%255D%255Bfield%255D%3Ddb%26filters%255B0%255D%255Bvalues%255D%255B0%255D%3Drkdartists%26filters%255B0%255D%255Btype%255D%3Dall&n=i%3D0%26p%3D1%26rpp%3D9%26tp%3D1

Monsieur Thibault,

Een goede bron voor uw onderzoek zou misschien kunnen zijn de internetsite Delpher , met een verzameling van boeken, kranten, tijdschriften en nieuwsbulletins van persbureau ANP, uit de periode 1618-1995. 

Hierin zoeken gaat ongeveer hetzelfde als bij Google: als uw zoekterm zélf bestaat uit meerdere woorden, dan moet u deze bij elkaar groeperen met aanhalingstekens, bijvoorbeeld: "Johannes Baers". Maar anders dan bij Google : als u een combinatie van meerdere zoektermen wilt gebruiken, plaatst u die niet in het zoekvenster met het plusteken (+) ertussen zoals bij Google, maar met het woordje "prox" (Delpher gaat namelijk, in enorme hoeveelheden tekst, dan op zoek naar pagina's waar uw zoektermen in elkaars nabijheid, proximity, op één pagina voorkomen). U schrijft dan in het zoekvenster bijvoorbeeld: "Johannes Baers" prox schilder

Voorbeeld van een zoekactie:

--- u begint bij het zoekscherm op de hoofdpagina van Delpher, https://www.delpher.nl/

--- u probeert voor uw onderzoek verschillende variaties van de spelling (orthographie) van zijn naam; bijvoorbeeld: Johannes Baers. Dit geeft u een lijst met zoek-resultaten: https://www.delpher.nl/nl/platform/results?query=%22Johannes+Baers%22&coll=platform

--- u bekijkt, achtereenvolgens (consecutief), de resultaten in de verschillende rubrieken (boeken, kranten, tijdschriften, etc.) ; als eerste de resultaten in de rubriek Boeken, Basis : https://www.delpher.nl/nl/boeken/results?query=%22Johannes+Baers%22&coll=boeken

--- tussen deze resultaten ziet u een, mogelijk interessante, treffer, met de woorden "geschiedenis", "stilleven", "17de eeuw" : dit zoekresultaat,https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?identifier=MMKB21:031382000:00163&query=%22Johannes+Baers%22&coll=boeken&rowid=4  . Johannes Baers wordt hier genoemd in een kolom voor de plaats Utrecht, en een vak voor de periode vanaf 1630, met de aantekening "Johannes Baers, overleden ná 1641." (U kunt altijd vanaf het zoekresultaat enkele pagina's vooruit bladeren of terugbladeren, om het resultaat beter te begrijpen; DeepL is daarbij bijvoorbeeld een goede vertaalmachine, en ook kunt u uw mobiele telefoon met de app van Google Translate richten op uw beeldscherm: op het scherm van uw telefoon zal dan een goede leesbare Franse vertaling verschijnen van wat u ziet).

--- U kunt natuurlijk het zoekresultaat opslaan op uw computer, of afdrukken. En daarna gaat u verder, naar andere zoekresultaten, en andere rubrieken dan Boeken, Basis. 

Bon succès!

Hallo Frank, 

bedankt voor deze tip, ik kende deze site niet. Ik ga mijn kans wagen en laat hier iets weten als ik iets vind!

Thibault

(By the way, sorry for the language mistakes, I use chatGPT to translate from french or english to dutch...)

De meest uitgebreide informatie over de schilder Johannes Baers te Utrecht heb ik gevonden in

- de Duitstalige Wikipedia

- het boek "STILL-LIFE in the age of Rembrandt. E. deJongh with the assistance of Titia van Leeuwen, Andrea Casten and Hilary Sayles. Auckland City Art Gallery 1982" (pagina 153 e.v.v.)

Met in beide publicaties een verwijzing naar een inventaris uit Amsterdam waarin 2 genreschilderijen van zijn hand worden genoemd. Dat is deze inventaris (van delpher.nl):

(Zie ook hier en op meerdere andere plaatsen)

De vermelding van ene Hans Baers bij het Lukasgilde in Antwerpen is hier te vinden:

"[...] Dit naervolgende syn fauten ende restanten van obligatien hier voerren we vollen in ontfanck gebrocht ende noch aen de gulde van St.-Lucas schaldid Eersten is schuldich by obligatie. [Kantteekening] : Den rendant sal diligentie ende rechtelyck debvoir doen tot inninghe end: vremente van dese restanten ende daer af doen blycken, ter naester rekest 
Jaecques Mertens, borduerwercker,
Hans Baers, liefhebber,
Nicolaes Cave, schilder, 
Catelyne (Lescornet weduwe van den schilder Abel) Grymmer, weduwe, 
Hans Snellens, ebbenhoutwercker,
Hans Carsavent (Kersavont), ebbenhoutwercker,
Jacques Luypaert, ebbenhoutwercker,...........[...]"

Opmerkelijk is dat hij (beter: deze persoon) niet als schilder maar als 'liefhebber' te boek staat.

Hallo Bart,

Inderdaad, ik heb gezien dat hij genoemd werd in de inventaris van Cornelis Aerts (en niet vanwege zijn stillevens!). Wat betreft de vermelding van een Hans Baers in het Sint-Lucasgilde, stelde ik me precies dezelfde vraag als jij: wat betekent "liefhebber" in dit geval? Betreft het een jonge leerling? Een particulier die zich wil inwerken? Het blijft een raadsel.

Via Delpher heb ik overigens een bron gevonden waarin het overlijden van een Joannes Baers in Antwerpen op 2 januari 1641 wordt genoemd (pagina 390). Op pagina 397 lijkt zijn vrouw, "Catharina van Ertwegh," ook vermeld te worden. Zou dit onze man kunnen zijn? Ik ga kijken of de Antwerpse archieven voor deze datum online beschikbaar zijn...

https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBL07:000000407:00412

De Joannes Baers die ik op WieWasWie vind, lijkt op dat moment in de buurt van Utrecht als predikant in Scherpenzeel actief te zijn geweest... Kortom, het onderzoek is moeilijk! En nogmaals heel veel dank voor je hulp!

Liefhebber était le mot flamand pour dilettante

Merci Jan pour cette précision. 

En français dilettante est plutôt négatif, on pourrait le dire d'une personne "pas sérieuse". 

Dans le cas de ce Hans Baers, doit-on le comprendre comme un bourgeois qui s'adonnerait aux arts par simple plaisir ?

Que ferait un dilettante dans une guilde de peintres professionnels ? Cela paraît curieux.

Dank je, Jan, voor deze verduidelijking.

In het Frans heeft het woord "dilettante" eerder een negatieve connotatie; we zouden het zeggen van iemand die "niet serieus" is.

In het geval van deze Hans Baers, moeten we het dan begrijpen als een burger die zich puur voor zijn plezier met kunst bezighoudt?

Wat zou een dilettante doen in een gilde van professionele schilders?

Dat is merkwaardig.

Je ne sais pas. 
En Flandre, il est d’usage dans certains milieux d’éviter complètement les mots français 
et de les « traduire ».  
Je soupçonne que « liefhebber » a une connotation plus positive.

D'accord, je comprends ce que vous voulez dire. Merci !