In de Leeuwarder Courant van 26 februari 1791 wordt het overlijden te Wytgaard, Friesland, gemeld van Sixtus Petraeus “in den ouderdom van 105 Jaaren”. Twee jaar eerder, op 12 september 1789, wordt in dezelfde krant zijn 103e verjaardag op 4 september gemeld. Ik heb bij mijn onderzoek naar de fam. Petraeus niets over deze krasse Sixtus kunnen vinden. Heeft iemand informatie over hem?
Luitenants Friesland 1602-1793. Bron: Tresoar, nadere toegangen 5.09 II (blz. 31-111), 5.18 I en 5.19. Transcriptie: John de Jong. Aanvulling, verbetering en internetbewerking (sorteerbare tabel): M.H.H. Engels, november 2015; herzien februari 2016
aangesteld compagnie i.p.v. dag mnd jaar Petraeus, Reinier Sixtus,*sl Calmette Elgersma, A. 8 4 1748
Vaandrigs 1701-1754. Bron: Tresoar Nadere Toegang 5.09 I (Faendrich 413-469) resp. 5.19. Transcriptie: John de Jong Internetuitgave: M.H.H. Engels, november 2015
aangesteld compagnie i.p.v. datum Zorgh, Ph. R.I. Petraeus8 Apr. 1748
=> M.a.w. het lijkt er op dat hij op die datum is bevorderd van Vaandrig naar Sous-luitenant
-Bart- - 19 jun 2025 - 13:55 (laatst bijgewerkt 19 jun 2025 — 15:21 door auteur)
Van Tresoar:
14 Hof van Friesland 2. Inventaris 2.3. Criminele en civiele rechtspraak 2.3.3. Stukken betreffende procedures, waarvan de definitieve sententies in de civiele sententieboeken voorkomen II
13001-13500 Inventarisnummers 13001 t/m 13500
13228 Eiser: Regnerus Sixtus Petraeus, c.s., appellanten; Gedaagde: Baukien Hansen Riemersma, appelleerde definitieve sententie nr. 8 Datering: 1740 feb. 23 NB: Sent. nr. 8 komt twee keer voor, terwijl nr. 9 ontbreekt
Ik vermoed dat hij na zijn militaire loopbaan chirurgijn is geworden. Van:
Chirurgijnen en Doktoren in de Gemeente Littenseradiel. Historyske en Kulturele Rige Littenseradiel: "Tusken Middelsee en Slachte" Prod.: Hessel Fluitman, Archief gem. Littenseradiel, 1991 - 1995.
JORWERD [...]
R.S.(Sixtus) Petreus van Ernsum (1751 - ±1755) Woonde op de huisnummers 70 (t/m 1752), 52a (1753 een vernummering) en 52 (1754). Vanaf 1753 wordt in de Speciën kohieren aangegeven dat hij gealimenteerd wordt. In 1755 wordt aangegeven dat hij naar Wijtgaard is vertrokken.
=> Ernsum = Irnsum, waar hij iig is getrouwd en kinderen laat dopen.
8 september 1769: Willem Petreeus van Witgaar Gereformeert oud 33 jaren op de bierkaaij oud doot geads met Christiaan van der Meer Trijntje Lammers van Helem, van Schermerhorn gereformeert oud 32 jaren woont als voor oud doot geadst met Gerrit Keijzer (in de marge: Het tweede Gebod hout op ten versaeken van Wiboldus Hendricus Petraeus per order de Heer Tennink Commissaris, den 15 September 1769)
27 october 1769: Willem Petreus van Wijdgaad Rooms oud 34 jaar op de bierkaaij Sijn vader Sictus Petreus te Wijtgaad Trijntje Lammers van Hellem van Schiermonkoog Rooms oud 29 jaar in de bittanje straet ouders dood geadsist met Aaltje Reinders (in de marge: van deezen Persoonen werden de gebooden bij Provisie opgehouden Per order van de Heeren Alewijn van Bambeek van Strijen en de Lacourt de Jonge Commissarisen den 9 Novem ber 1769)
14 december 1770: Wilhelmus Dominicus Petreus van Witgard Rooms oud 33 jaren op de bierkaij sijn vader Reinier Sixtus Petreus te Rodenhuisen Treijntje Lammers van Hellem van Schermerkoog rooms oud 30 iaren in de petanyestr ouds dood geads met Sitske Siegers
ondertekend: Wilhelmus domynikus Petræus Trijnte Lambetus van Hellem
-Bart- - 19 jun 2025 - 16:37 (laatst bijgewerkt 19 jun 2025 — 16:45 door auteur)
Hartelijk dank voor de vele informatie die ik mocht ontvangen, vooral van Bart. Veel hiervan was mij wel bekend maar er waren ook enkele interessante aanvullingen bij. Mijn vraag is nog niet beantwoord. De Reinier Sixtus over wie hierboven veel te vinden is, is (waarschijnlijk) de zoon van Wilhelmus Petraeus en Johanna Theresa van Laeck. Zou hij mijn gezochte Sixtus zijn? Mijn Sixtus moet in 1686 zijn geboren, dat zou dan 2 jaar vóór het huwelijk van zijn ouders zijn. Bovendien zou mijn Sixtus dan pas op 47-jarige leeftijd getrouwd zijn. Dat kan allemaal maar lijkt me niet waarschijnlijk. We zoeken nog verder. Ik sluit nog niet af in de hoop dat er nog wat binnen komt. Niettemin: zeer bedankt!
1477 Siboud Tiebbama (zoon), grietman van Idaarderadeel 1511 Lieuwe Tyepma (zoon), te Roordahuizum, trouwt met Eeck Wigles Hania Siuerd Tiebbema (zoon), trouwt met Aelck Heslinga Jarich van Tyepma (zoon), 1550-1569 rentmeester in Alkmaar, trouwt met Machteld Coenraetsdr van Tholl Alyda van Tjepma (dochter), trouwt met met Eustatius van Hemert, edelman in het gevolg van stadhouder Caspar de Robles. - 1614 Eustacia van Hemert (dochter), test. 1601, trouwt met (1598) jhr. Peter van Quarebbe 1640 - 1681 Eustachius van Quarebbe (zoon), eigenaar van Tjepma 1681 Reinier van Laeck (koop), getrouwd met Cornelia Hercules Rancquet 1698 Johanna Theresa van Laeck (dochter), getrouwd met Wilhelmus Petraeus 1728 de kinderen van Wilhelmus Petraeus 1832 D.P. van Colde Reneman 2011 fam. G. Hofstra
uit "Langs Frieslands oude boerderijen" van S J van der Molen
vraagt de aandacht vanwege de bijzonder gave kop-halsen-romp die het Langstek heet. De boerderij staat links van de weg, op enige afstand aan een oprijlaan en is in de zomer geheel door geboomte aan het oog onttrokken. De 'singels’ (bomenrijen) en de brede gracht wijzen op een eerbiedwaardig verleden en inderdaad luidde de oude naam Jepma State. Als zodanig komt het gebouw (stins, herenhuis?) al in 1722 voor. Het wordt dan bewoond door de heer Petrejus. Ik vermoed, dat deze patriciër heel oud is geworden, want in 1791 overlijdt ’te Wijtgaard’ (maar dat lag vlak over de dorpsgrens) name¬ lijk een zekere Sixtus Petraeus, die 105 jaar oud was. Toen hij 103 was, schoot hij op de jacht nog drie wilde eenden in de vlucht. Ook deze Nimrodaktiviteiten wijzen meer op een patri¬ cische dan op een agrarische leefwijze.
Page 26
Later moet Jepma dan een boerderij zijn geworden, waarvan het erf kennelijk door een lang hek (stek) werd omgeven, dat aanleiding gaf tot de naam. Het bouwwerk zal uit het begin van de 19de of het eind van de 18de eeuw dateren (dit laatste klopt met het overlijden van Sixtus Petraeus) en vertoont de harmonische architektuur van die tijd met een goed geproportioneeide opkamer of kelder, een harmonische indeling van de voorgevel en een even wel-gelukte verbinding met de schuur (met stallen onder een ’aflegering’). Opmerkelijk is de hoge deur links, die vrijwel niet gebruikt wordt, daar de dage¬ lijkse ingang aan de andere zijde gelegen is. Hoewel de bewo¬ ners spreken van de voordeur, is er alle' reden te veronder¬ stellen, dat het hier de lijkdeur betreft: een door omvang of ornamentering opvallende deur, die alleen gebruikt werd om de lijkkist naar buiten te dragen. Bij het Langstek staat d
ik denk dat hij een zoon is van Wilhelmus en Johanna Theresa van Laeck,
Beste Anne, dank voor je bericht. Het Langstek ken ik, heb ik een aantal jaren geleden bezocht. Het wapen van de Petraeusfamilie is daar nog altijd te zien in de windwijzer, Zie bijgaande foto.
Ik heb al aangegeven dat ik het niet waarschijnlijk vind dat de gezochte Sixtus zoon is van Wilhelmus en Johanna Theresa van Laeck. Hij zou dan 2 jaar vóór het huwelijk (1688) van zijn ouders geboren zijn (kan...) en zelf pas op 47-jarige leeftijd getrouwd zijn (kan ook...). Toch wat onwaarschijnlijk. Met groet, Fons
@Fons, hoe zeker is het dat Sixtus inderdaad 105 jaar oud was? In die tijd wisten de mensen vaak zelf niet hoe oud ze waren en zat men er, zeker als mensen heel oud waren, nogal eens een aantal jaren naast. Ik heb zelf een voorouder waarbij bij zijn overlijden werd gemeld dat hij 100 jaar oud was, maar in werkelijkheid was hij 92 en een voormoeder zou zelfs 104 jaar oud zijn geworden, maar waarschijnlijk (het is niet helemaal zeker dat de gevonden doop dezelfde persoon betreft) was zij bij overlijden 10 jaar jonger.
Overleden ± 1732 Hereboer te Roordahuizum. Is 1698 eig. en gebr. van stem nr. 19, Tjepmastate, groot 60 pdm. HvF 13228 (dossier bij sent. van 23 febr. 1740 nr. 8); Regnerus Sixtus, Dominicus en Lovisa Petraeus cum marito gesterkt, voor zichzelf en als erfgenamen van hun wijlen broeder Willem Jan Petraeus, alsmede Hendrik Tomas, usufructuaire erfg. van zijn wl. vrouw Wilhelmina Regnera Petraeus, tezamen erfgenamen van hun vader Wilhelmus Petraeus, appellanten, contra Gosse Fransen, mr. bakker te Roordahuizum, erfg. van zijn moeder Baukjen Hanses Riemersma, wed. Frans Gosses, gereassumeerd hebbende de procedure van zijn wijlen moeder. Het Hof verklaard de appellanten niet bezwaard te zijn door het vonnis van de nederrechter. Deze sententie was uitgesproken 14 juli 1738 door het Gerecht van Idaarderadeel; de appellanten werden daarbij veroordeeld tot betaling van £ 297-18-4 wegens achterstallige belastingen over de periode 1722-1731 (speciën, floreen en deelskosten). Baukjen Hanses Riemersma was erfgenaam van haar moeder Albertje Gerryts en in die kwal. erfg. van haar broeder Gerrardus Riemersma, in leven ontvanger te Roordahuizum; deze had de achterstanden voorgeschoten.
Dank aan allen voor de informatie en het meedenken. Ik denk dat ik de discussie nu maar even afsluit, zonder definitieve oplossing. Weet ik zeker dat Sixtus 105 jaar oud geworden is (Janneke 12)? Nee, ik baseer me op de twee berichten in de Leeuwarder Courant. Ik ga maar weer eens naar Tresoar om het uit te zoeken! Dank!
Nog even en wat verlate reactie. Naar mijn bescheiden mening is (zo goed als) bewezen dat Sixtus, Sixtus Regnerus én Regnerus / Reinier Sixtus één en dezelfde persoon zijn. Waarom? Omdat:
1) in 1733 Regnier Sixtus Petraeus trouwt met Johanna Gesina Swarte 2) in 1734 Sixtus Regnerus Petraeus en Joanna Gesina Swarte een Wilhelmus Dominicus laten dopen 3) in 1753 Sixtus Petreus en 'de Swerte' een Maria Margareta laten dopen.
En verder omdat de topografie én de tijdlijn kloppend zijn.
Dank je, Bart, voor je bericht. Ik ben het met je eens dat die drie dezelfde persoon zijn. Maar dat betekent nog niet dat deze Sixtus de door mij gezochte, in 1686 geboren, Sixtus is. Ik heb al eerder aangegeven waarom ik dat onwaarschijnlijk vind.
- D'r is geen alternatieve hypothese over wie het dan wél zou zijn - De reden van twijfel is de in de krant opgegeven leeftijd. Ik geloof niet alles wat in de krant staat. Bijvoorbeeld een in een krant van 1791 opgegeven leeftijd. Ik vermoed dat hij minstens een jaar of 5 (of 10) jonger zal zijn geweest. Da's nog steeds stokoud, maar past beter v.w.b. geboorte (ná het huwelijk) en trouwen (een dertiger, of begin 40. Tja, sommige mensen trouwen niet zo jong)
Da's mijn kijk op de zaak. Mja, probeer maar eens hard te bewijzen wie een overledene uit een krantenbericht uit 1791 is. Hopelijk is hij ergens in een begraafregister o.i.d. terug te vinden, met nadere aanduiding als weduwnaar van ofzo.
Ja, wellicht was hij (veel) jonger. Zijn hoge leeftijd is wel twee maal vermeld in de Leeuwarder Courant, in 1789 en 1791. Ik hoop inderdaad nog eens zijn overlijden te vinden in een begraafregister o.i.d. Naar Tresoar dan maar. Dank voor het meedenken!
Onderzoek in Nederland » Sixtus Petraeus in Friesland rond 1790 opgelost
