Collateralis = in de zijlinie, mixtus = gemengd.
Zie hier het door de R.K. kerk gehanteerde schema van de bloedverwantschappen, zoals te vinden op
http://genwiki.nl/limburg/index.php?title=Bloedverwantschap.
(De oorspronkelijke auteur van dit artikel is Loe Giesen, die ook tekent voor het schema:
http://genwiki.nl/limburg/index.php?title=Bestand:Bloedverwantschap.jpg.)
Het schema lijkt echter overgenomen uit: Régis de La Haye, Limburgse voorouders. Derde druk, Maastricht 2005, blz. 153. Daar vind je geen aparte vermelding van de maker ervan, zodat men ervan uit moet gaan dat Régis de La Haye zelf de ontwerper is.
Op blz. 151-153 noteert Régis, in een niet al te soepele stijl:
In de eerste graad (broers en zussen) kan nooit gedispenseerd worden. In de tweede graad (neven en nichten) | kon slechts Rome, en dan nog bij hoge uitzondering, dispenseren. In de derde en vierde graad (achterneven en achternichten) kon de plaatselijke bisschop dispenseren. Huwelijken in de derde en vierde graad komen vrij veel voor, en worden in de kerkregisters ook altijd als zodanig vermeld. De berekening van het aantal graden van bloedverwantschap, volgens kerkelijk recht, is zeer eenvoudig: men telt simpelweg het aantal geboorten tussen iedere aanvrager van dispensatie en de gezamenlijke voorouder(s). Anders dan het burgerlijk recht, dat "over de gezamenlijke voorvader heen" telt, telt het kerkelijk recht twee keer, tot de gezamenlijke voorvader. Men telt dus apart voor de bruidegom en apart voor de bruid. Trouwen bijvoorbeeld twee mensen met dispensatie in de vierde graad, dan betekent dit dat zij gemeenschappelijke bet-over-grootouders hebben. Trouwen zij in | de derde en vierde graad gemengd (in quarto et tertio gradu mixto), dan vindt men de gezamenlijke voorouders op drie respectievelijk vier geboortes van de aanvrager (zie schema)."
Een wat warrig betoog, al met al. Het is mij bijvoorbeeld niet duidelijk waarom 'in de derde en vierde graad gemengd' in het Latijn moet luiden 'in quarto et tertio gradu mixto'.
Het schema uit Limburgse voorouders vind je ook op
http://www.geneaknowhow.net/faq/recht/huw-beletsel.htm / http://www.geneaknowhow.net/
Bij de bronnen wordt het boek van Régis de La Haye vermeld.
http://www.ngv.nl/wwwHTB/Genealogische_Tips/Verwantschap.htm
Hier wordt de tekst van Geneaknowhow geciteerd.
Dit lijkt het "oer"-schema te zijn.
Régis de la Haye (samensteller), Latijnse woorden. Lijst van Latijnse woorden en uitdrukkingen voorkomende in de kerkregisters berustend in het Rijksarchief in Limburg te Maastricht, samengesteld ten behoeve van het genealogisch onderzoek. Tweede druk, Maastricht 1990. Bijlage II blz. 45.
Als pdf-bestand te downloaden via de volgende link:
https://www.google.nl/search?q=%22de+la+haye%22+%22van+latijnse+woorden%22+%22regionaalarchiefalkmaar%22&oq=%22de+la+haye%22+%22van+latijnse+woorden%22+%22regionaalarchiefalkmaar%22&aqs=chrome..69i57.325j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8
Wie wat dieper graven wil, raadplege:
Franz Heiner, Grundriss des katholischen Eherechts. Münster, Schöningh Verlag, 1910 (6de druk).
https://archive.org/stream/grundrissdeskath00hein#page/90/mode/2up/search/stammbaum
https://archive.org/stream/grundrissdeskath00hein#page/84/mode/2up
Dit is de uitleg van het Regionaal Archief Tilburg, gevolgd door een groot aantal scans van voorbeeldteksten:
http://www.regionaalarchieftilburg.nl/home/blog-detail/algemeen/2012/12/29/huwelijksdispensaties-bij-de-rooms-katholieke-kerk-(1)/
Huwelijksdispensaties bij de rooms-katholieke kerk (1)
Bij rooms-katholieke huwelijken komt het regelmatig voor, dat een huwelijk met dispensatie is gesloten. De drie belangrijkste dispensaties zijn: trouwen in de gesloten tijd (tempore clauso) en dispensaties wegens te nauwe bloedverwantschap (consanguinitatis) of aanverwantschap (affinitatis) tussen bruidegom en bruid. Dispensatie voor trouwen in de gesloten tijd betekent dat bruidegom en bruid vrijstelling krijgen om in de advent of vasten te trouwen. Dispensatie wegens bloedverwantschap wordt verleend als de bruidegom en bruid gemeenschappelijke grootouders (2e graad), overgrootouders (3e graad) of betovergrootouders (4e graad) hebben. Het kan daarbij voorkomen dat een betovergrootouder van de bruidegom dezelfde persoon is als een overgrootouder van de bruid. Er is dan sprake van een dispensatie in de 3e en 4e graad. Soms komt het voor, dat de huwelijkspartners langs een lijn een gemeenschappelijke betovergrootouder hebben en langs een andere lijn een gemeenschappelijke overgrootouder. Er is dan sprake van een dubbele dispensatie. Dispensatie wegens aanverwantschap komt alleen voor als minstens één van de huwelijkspartners eerder gehuwd is geweest. Als bijvoorbeeld een man als weduwnaar trouwt en zijn eerste echtgenote had eenzelfde overgrootouder als de vrouw waar de man nu mee trouwt vindt dispensatie plaats wegens aanverwantschap in de 3e graad. Ook hier kan dubbele dispensatie optreden. Als genoemde weduwnaar en zijn a.s. vrouw een gemeenschappelijke betovergrootvader hebben vindt er behalve dispensatie wegens aanverwantschap in de 3e graad ook dispensatie wegens bloedverwantschap in de 4e graad plaats. Vermeldingen van dispensaties kunnen een belangrijk hulpmiddel zijn bij stamboomonderzoek. In het hiernavolgende zullen enige voorbeelden van dispensaties volgen.
Voor voorbeelden zie (bijvoorbeeld) ook
https://www.google.nl/search?q=%22het+rooms-katholieke+trouwboek+van+emmeloord+op+het+eiland+schokland+1714-1812%22&oq=%22het+rooms-katholieke+trouwboek+van+emmeloord+op+het+eiland+schokland+1714-1812%22&aqs=chrome..69i57.391j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8
o.a.:
cum dispensatione in duplici tertio gradu consanguinitatis, et insuper, quia ortum prudens fuit dubium, quod nulla elucidari perquisitione potuit, cum dispensatione a tertio ad quartum vel ^et^ a quarto ad tertium vel in alterutro, vel in quarto gradu aequali
https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1942-28025-39608-37?cc=2037905