Misschien een soort van handelsreiziger, koopman?

website GTB:

0.  Hij die in dienst van en namens een ander cliënten bezoekt om opdrachten te verwerven, contracten af te sluiten en derg.; handelsreiziger. Verg. REIZER, 3), 2de al. 

Ja zoiets zal het geweest moeten zijn. Op wiki vond ik:

Zelf noemen ze zich liever reizigers. Soms wordt gedacht dat woonwagenbewoners (afstammelingen van) zigeuners (Roma en Sinti) zijn. Dit is onjuist. Woonwagenbewoners zijn meestal van Nederlandse oorsprong, en stammen af van keuterboeren, landarbeiders en turfstekers, die rond 1850 door verscheidene oorzaken (onder andere de mechanisering) niet meer aan de kost kwamen, en daarom van plaats naar plaats begonnen te trekken, in de hoop hier en daar wat te kunnen verdienen, en eventueel een baan te kunnen krijgen.

Het gaat vrijwel zeker om reiziger als aanduiding voor 'woonwagenbewoner'. De term 'reiziger' wordt in die kringen nog steeds gebezigd.

Interessante website:
http://www.egoproject.nl/woonwagenbeleid/geschiedeniswoonwagenbeleid%20150j.htm

Mvg

Beste Evert,

Hoewel de optie van het zigeunerleven zeker romantisch klinkt, ben ik het met Annemarie eens dat het waarschijnlijk gaat om een handelsreiziger. Dit was ook in die tijd al een gangbaar beroep, maar natuurlijk wel veel avontuurlijker dan dat van de huidige vertegenwoordigers. Ook nu wordt de term reiziger nog wel eens gebruikt voor dit beroep.

Bovendien zou een afstamming van een "zigeuner"-familie zeker nog wel bekend zijn in de familieverhalen. In dat geval is het ook niet aannemelijk dat dit als beroep in aktes zou worden vermeld.

Groet en veel succes met de zoektocht,

De aktes vermelden soms ook: zonder beroep, laatste verblijfplaats Dinslaken, thans zwervende.

Lijkt er niet op dat hij in de jaren tien van de vorige eeuw een vertegenwoordiger was...

Er zijn in mijn familie verleden ook meerdere personen die als beroep Reiziger hadden. Het is wel degelijk een beroep in die tijd, wat later handelsreiziger genoemd werd. Maar dan zat moeder de vrouw met kinderen gewoon thuis te wachten tot hij weer kwam opdagen. Niet echt het type van rondtrekkende woonwagen bewoners. Maar het blijkt dus uit de commentaren dat het twee kanten uit kan, want inderdaad worden woonwagen bewoners ook Reizigers genoemd en in Engeland nu nog steeds Travellers. Maar die reizen wel als gezin in het geheel rond. Als er meerdere kinderen zijn kan je bezien of die kinderen b.v. allemaal in een andere stad zijn geboren. Overigens zal je oma toch als geen ander weten of haar eigen ouders woonwagen bewoners waren.

Het lijkt me daarom nuttig het beroep van de persoon uit de akten in chronologische volgorde van jaar te plaatsen om te zien of hij een periode reiziger danwel handelsreiziger is geweest en vanaf een bepaald jaar zonder beroep, een uitdrukking die werd gebruikt voor werklozen, gepensioneerden of renteniers etc, en mogelijk door omstandigheden aan het zwerven is geslagen op latere leeftijd. Heb je de website van Drenlias al eens bekeken of hij ooit in Veenhuizen heeft gezeten.

Met vriendelijke groet,

Wim

Ze hebben een stuk of 18 kinderen gekregen, geboren door het hele land.

Oma heeft het over 'Zigeuners' maar dat is natuurlijk niet juist.

Alle kinderen zijn overigens 'burger' geworden en weer in huizen gaan wonen.

Deels in te zien inderdaad. Bij sommigen staat er bij beroep slechts arbeider of geen.

ik ga er vanuit dat hij een reiziger was in de vorm van een woonwagenbewoner die op zoek was naar los werk  voornamelijk in de provincie Gelderland en net over de grens in Duitsland. Dat klopt ook wel met de familieverhalen.

bedankt voor jullie respons!

Arie, heb je de rest van de berichten gelezen?

Wijst dat op een handelsreiziger?

En dan met name de post van Evert van 7 januari?

Ik weet in ieder geval dat in de vijftiger jaren van de vorige eeuw mijn vader (Z>G) altijd sprak over een reiziger en hij bedoelde daar een vertegenwoordiger mee

groet,

matt

Dat is ondertussen nu wel duidelijk, dat veel mensen met reiziger handelsreiziger bedoelen.

Wat niet wegneemt dat er ook een groep mensen in NL is, die met reiziger, rondtrekkende personen (woonwagenbewoners, niet zigeuners) bedoelen.

Er blijken dus twee betekenissen van het woord te zijn. Het antwoord hangt af van de context. En die lijkt me met de opmerking van de vraagsteller van 7 januari wel duidelijk omschreven:

Ze hebben een stuk of 18 kinderen gekregen, geboren door het hele land.

Oma heeft het over 'Zigeuners' maar dat is natuurlijk niet juist.

Alle kinderen zijn overigens 'burger' geworden en weer in huizen gaan wonen.

Maar dan zal straks vast weer iemand de opmerking maken dat bij hem thuis vroeger over reiziger als handelsreiziger werd gesproken, ad infinitum.

Evert, meneer Van Dale geeft antwoord:

Ieder die van A naar B gaat is een 'reiziger', dus ook de rondtrekkende lieden e.d.

Evert; van belang is de periode waarin de documenten/akten waarin dit beroep wordt vermeld, tot stand zijn gekomen. Lendfers en ik, kennelijk dezelfde leeftijd, spreken over 'de jaren vijftig' en eerder in ruime zin.

In de volksmond werd toen met reiziger een vertegenwoordiger bedoeld en deze werd als zodanig zelfs wel aangesproken. Het beroep reiziger werd ook in kranten en tijdschriften gebezigd en in

officiële stukken vermeld.

Je moet bedenken dat "reizen" in de eerste helft van de vorige eeuw nog niet zo algemeen was dan nu het geval is. Iemand die beroepsmatig 'op reis was' was dus een uitzondering en werd in de volksmond dus 'een reiziger' genoemd.

Vond net in het woordenboek van mijn grootvader een verbluffend simpele en nimmer kwetsende definitie die zowel de vertegenwoordiger als de zigeuner in zich vat:

Rei'ziger (iemand die reist), m. -s (mann. en vr.); hij is - voor dat huis, handelsreiziger; vr. ook: -zigster, v. -s

bron: Verklarend handwoordenboek der Nederlandsche Taal door M.J Koenen; te Groningen bij J.B. Wolters. 9e druk, december 1911

Het Woordenboek der Nederlandse Taal (WNT) geeft wel 10 betekenissen:

1.  Ruiter, cavalerist. Sinds lang veroud.

2.  Hij die een reis (in de bet. 2) maakt; hij die reist (in de bet. 2). 

betr. t. den gang door het leven. Verg. REIS (I), 6) en REIZEN, 4). 

(Barg.) Woonwagenbewoner. 

BOLHUIS, Gabbert. 143 [1937].

”Wij laten elkaar niet in de steek, zoals de burgers” werd ons enige malen door Reizigers verzekerd,   bij WERNINK, Woonwagenbewoners 100 [1959].

betr. t. den tweeden Wereldoorlog soms voor: vluchteling. 

3.  Hij die vreemde landen bereist. Verg. REIZEN, 7). 

In jongere taal vaak zooveel als: toerist. 

Hij die vreemde, tot dusver niet of weinig bezochte landen bereist om deze in kaart te brengen en gegevens te verzamelen, ontdekkingsreiziger. 

4.  M. betr. t. vogels: trekvogel. Verg. REIZEN, 10) en REIZER, 9). 

5.  Passagier; inzittende van een (inz. openbaar) vervoermiddel.

a.  M. betr. t. vervoer te water en door de lucht.

Als wettelijke term. 

Blinde reiziger, verstekeling. 

b.  M. betr. t. vervoer te land. In N.-Nederl. thans vrijwel uitsluitend m. betr. t. het vervoer per trein. 

Als vakterm bij de spoorwegen.

6.  Vreemdeling. Veroud. 

7.  Voorbijganger. Verg. REIZEN, 10) en REIZER, 6). Ongewoon. 

8.  Ben. van zekere garenspoel die men bij het kantklossen voortdurend met de hand verplaatst.

9.  Gast, inz. in een hotel of logement; logeergast. 

10.  Hij die in dienst van en namens een ander cliënten bezoekt om opdrachten te verwerven, contracten af te sluiten en derg.; handelsreiziger. Verg. REIZER, 3), 2de al.