Mijn onderzoek naar de ouders van 'Guilielmus Peeters' en 'Elisabeth van Ham' stokt. Het zit zo.
In het archief te Utrecht vind ik de doopakte van mijn betovergrootvader en dopeling (zoon) Joannes (1 mei 1797 te Utrecht geboren). Daar staat als vader vermeld: Guilielmus. In de digitale transcriptie staat: Wilhelmus.
[Bron: 711 Burgerlijke Stand gemeente Utrecht en van de voormalige gemeente Zuilen: retroacta doop- trouw- en begraafregisters. Inventarisnummer 55, pagina 7. aktedatum: 01-05-1797.]
Er staat op bovenvermelde pagina:
'Johannes. // V. Guilielmus Peters ex Leuven // M. Elisabeth van Ham ex Thienen // M. Clasina Donkers'.
V = Vader, M = Moeder, M = Meter.
In het Utrechtse doopregister van bovenvermelde Joannes Peeters staat dus dat de vader (mijn bet-bet-overgrootvader): Guilielmus (= Wilhelmus) Peters (geb. ws.1742 en overl. voor 1849), uit Leuven (B.) afkomstig was en zijn echtgenote Elisabeth van Ham uit Thienen (B.). In een andere brondocument staat dat zij in 'Oegaarden' geboren is, dus in Hoegaarden, vlakbij Thienen in Vlaams Brabant.
Zij kregen zes kinderen in Utrecht: Joannes (1797-1849), Elisabeth (1799-?), Lambertus (1801-1849), Maria (1804-1868), Jacobus (1813-1815), Antonij (1818-1895). De ouders gaven steeds verschillende voor- en achternamen door:
a) 'Guilielmus': Guilelmus, Lambertus, Lammert, Wilhelmus, Peters, Peeters, Peterse, Petersen;
b) 'Elisabeth': Elizabeth, Elisabetha, Van Ham, Van den Ham.
De kinderen kregen dus ook verschillende achternamen.
Er is een zusje of nichtje (?) in de archieven van Jutphaas gevonden: Maria Elisabeth van Ham, weduwe van Pieter Peters. [Utrechts Archief, toegangsnr 481, 1811-1902, invnr 1087-15, aktenr 34.] Zij stierf in Jutphaas op 73-jarige leeftijd op 13 juli 1843 en is ook geboren in 'Hoegaarden, Provincie Noordbrabant'. Zij wordt de dochter van Jean Baptiste van Ham en Maria Persoons genoemd. Haar overlijden wordt aangegeven door zoon Antonie Peters, oud 25 jaar, dus hij is ook geboren in 1818. Mij lukt het niet deze ouders van Maria Elisabeth in Vlaams Brabant te traceren.
In de genealogie van Van Varenberg [www.genealogieonline.nl/genealogie-van-varenberg/10238.php] hebben Gaspar Peeters (1710-1788), uit Kampenhout (B.) dichtbij Leuven, en zijn echtgenote Maria Catharina van Vaerenbergh (1710-1775) tien kinderen. Van zeven kinderen is in deze genealogie de geboortedatum en de sterfdatum bekend; van de drie andere kinderen is geen sterfdatum bekend, alleen de geboortedatum. Het 1ste kind Joannes Baptista (*1734), het 6de kind Guilielmus (*1742) en van het 9de kind Theresia (*1749) zijn geen sterfdata bekend. Zoon Guilielmus Peeters is volgens deze bron gehuwd met Elizabeth van Ham over wie in deze genealogie niets bekend is: geen geboorte- en geen sterfdatum. Uit de genealogie van Van Vaerenbergh blijkt dat het paar in 1790 nog in Steenokkerzeel woonde. Het moet dus tussen 1790 en mei 1797 naar het Noorden gegaan zijn. Betreft mijn onderzoek deze Guil(i)elmus en Elisabeth?
De historische achtergrond. In Vlaanderen/Brabant was de tweede helft van de achttiende eeuw een periode van grote stagnatie en hongersnood. Het geestelijke, politieke en sociale klimaat waren factoren die de verworven welvaart snel deden verslechteren. De welvaart van Brabant en Vlaanderen berustte zeer sterk op de landbouw. De opeenhoping van de rijkdom in handen van edelen en geestelijken werd door deze groepen nauwelijks aan economische activiteiten dienstbaar gemaakt, wat in Noord-Nederland door de stedelijke elite daar wel gebeurde. De elites in Vlaanderen en Brabant stonden afwerend tegenover bankiers en industriële ondernemers. Zij lieten het burgerlijke leventje in kleine kringetjes ronddraaien. Dit was één van de redenen dat grote groepen mensen honger leden, zowel op het platteland als in de steden. Er was een overtollige bevolking die geen werk kon vinden en die tegelijk de loonstandaard voor landarbeiders rampspoedig drukte. [Bron: Piet Geyl, Geschiedenis van de Nederlandse Stam, dl. V, 1751-1792, pp. 1246-1247.]
Conclusie. Guilielmus en Elizabeth zijn in de loop van de achttiende eeuw geëmigreerd van Vlaams Brabant naar het noorden en uiteindelijk naar Utrecht. Er bestaat ook een recente Excellijst met emigrés in de stad Utrecht van 1829, waar Guilielmus Peeters uit Leuven en Elisabeth van Ham uit Thienen worden vermeld.
Hoe verder?