stamboomforum vragen, antwoorden en tips voor uw stamboomonderzoek

Forum logoLeeshulp, transcriptie, vertaling, betekenis » Hulp gevraagd voor vertalen Latijnse akte uit 1299



Profiel afbeelding
Niet meer geregistreerd
Afgelopen 2 jaar ben ik diverse keren naar München geweest om daar in het Bisschoppelijk Archief te zoeken naar sporen van onze oudste voorvader: Jan Engering, die in 1719 "vanuit Munsterland" in Schiedam neerstreek. Ik heb heel veel naamgenoten gevonden in Oeding, een klein dorpje net over de grens. Al vanaf het allereerste kerkboek uit 1650 wonen zij daar al. maar een aansluiting is helaas nog niet te maken. Maar dan nu het leuke: Toen ik het op een middag even helemaal zat was, ben ik gaan rondsnuffelen in de bibliotheek. En vond daar op gegeven moment een oud boek, waarin oude oorkonden waren verzameld. Dat wil zeggen: niet de originelen, maar de getreanscribeerde teksten van die oude oorkonden.
En daarbij vond ik één oorkonde met Engerinck daarin, wonend in Südlohn, (= de gemeente waaronder Oeding valt)uit de DERTIENDE EEUW!  Weliswaar uit de laatste week van die eeuw, maar toch de dertiende!  Dat maakt de ouderdom van onze familienaam dus weer veel ouder dan wij al wisten! Bij hoge uitzondering kreeg ik van die akte-tekst een kopie. De tekst staat nog wel in het Latijn, en dat ben ik helaas niet machtig. Misschien is er een collega-genealoog die dit zou kunnen en willen vertalen? Ik hoop het.  Met vriendelijke groet, Stef Engerin

Stef Engering - 26 sep 2011 - 23:27

Niet meer geregistreerd

Kun je aangeven om welke akte het gaat? Gelet op de ouderdom van de akte, is er wellicht een transcriptie van gepubliceerd, danwel is de zakelijke inhoud weergegeven in een gepubliceerd regest.

 

Zowel in het kerspel Borken (buurschap Marbeck), als in Südlohn (buurschap Nichtern) was een erf Engering (Engerinck) aanwezig, resp. eigendom van Haus Döring en Haus Öding). Zie: http://www.genealogy.net/vereine/wggf/PDF/hoefe.pdf

JanK - 26 sep 2011 - 23:35

Niet meer geregistreerd

Hallo Jan, ik heb mijn info aangepast, zie hierboven. 

Maar het lukte mij niet om de akte erin te plakken. Hoe kan ik dat doen? of moet ik die misschien mailen naar degeen die mij wil helpen?

Stef Engering - 26 sep 2011 - 23:39

Niet meer geregistreerd

Om de afbeelding hier zichtbaar te maken, dien je die eerst te uploaden naar een publieke server, b.v. naar: http://my.imageshack.us/

Vervolgens kun je de url van de afbeelding hier invoegen, via het scherm "Bewerk" en dan de knop "Afbeelding link invoegen/bewerken" (4e knop van rechts onderaan het bewerkingsscherm).

JanK - 26 sep 2011 - 23:49

Profielafbeelding

Pauwel - 26 sep 2011 - 23:59

Niet meer geregistreerd

Het heeft 'even' geduurd, er kwam e.e.a. tussen.

Maar dan toch hierbij mijn acte, via onderstaande link.

Alle hulp is welkom.

Bij voorbaat dank voor de hulp,

Stef Engering

http://imageshack.us/photo/my-images/845/acte1299.jpg/

Stef Engering - 9 mei 2013 - 18:25

Profielafbeelding
Afbeeldingen zijn alleen zichtbaar als u bent ingelogd op het Stamboom Forum



De tekst is ook te vinden op westfaelische-geschichte (pdf).
  Aangepast zaterdag 11 mei 0.05u:
29 december 1299
Belehnung des Heinrich Sybink mit dem Gute Kempink
Ik, Herman van Keppel, borgman (famulus castrensis samen, als de komma fout staat; of: dienaar, borgaman) van Nienborg (ook Nijenborch etc., http://de.wikipedia.org/wiki/Nienborg) van het bisdom Munster, verklaar door middel van dit document en getuig, dat, voor mij gesteld, Engelbert Engerink en Everhard zijn zoon uit eigener beweging in mijn handen hebben overgedragen het huis ofwel de goederen Kempink, gelegen in de parochie Südlohn, dat of die zij vroeger  op titel van koop van mij hadden gekocht  en vervolgens volgens het recht van leenhulde van mij geweigerd (en aan mij opgedragen) hadden; (en ik verklaar) dat zij rustig (zonder problemen) bezeten hebben wat in de volkstaal 'manstat' wordt genoemd (d.w.z. als een leen dat krijgsdiensten met zich meebrengt, in man-stat: loco clientis, waarbij de cliënt een van de 'mannen' van de heer is). Verder heb ik dit zelfde huis of deze zelfde goederen overgedragen en draag deze hierbij over, wat een 'lene' (leen) wordt genoemd, aan Heinrich Sybink, boer / pachter, zodat hij hiervan volgens hetzelfde recht als voornoemde Engelbert en Everhard dit of deze gebruikt hebben (lett. hadden), met alle bijbehorende rechten en toebehoren, en later zijn kinderen en erfgenamen, vrij en in vrede tot in lengte van dagen het vruchtgebruik zal hebben. Eveneens heeft mijn jongste zoon Gerhard volledig afstand gedaan van genoemd huis of genoemde goederen ten behoeve van genoemde Heinrich en zal hierop verder nooit enige aanspraak maken.

August de Man - 10 mei 2013 - 08:51

Profielafbeelding

Zou hier niet mansus (mnl) bedoeld zijn:

 

http://ducange.enc.sorbonne.fr/mansus

 

mansum, quem

 

en

 

profiteor ac protestor quod ... resignaverunt ...  quod ... possederunt quod ... appellatur

 

Het eerste en tweede quod hoort bij profiteor ac protestor en het derde bij possederunt.

 

Of bedoel je dit niet?

 

Heinrich Sybink

ChrisvD - 10 mei 2013 - 12:58

Profielafbeelding
Ja, mee eens. Ik las "vel quo" maar het is "vel quę", dus slaande op mansus vel bona.
Ik heb mijn bericht aangepast.

Deze Herman van Keppel heeft een zoon Gerhardus, staat verderop. Een latere Herman, † 1385, met weer een zoon Gerard/Ge(e)rt, koopt Nijenborch (graafschap-middeleeuwen.nl).

August de Man - 10 mei 2013 - 13:35

Profielafbeelding

De uitdrukking is "in manstat"

http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=27998&betekenis=manstat

 

Ik lees renuerant als volgt: het huis dat zij volgens het recht van leenhulde geweigerd hadden, maw dat zij (als leenmannen = in manstat) aan hem als leenheer overgedragen hadden.

ChrisvD - 10 mei 2013 - 13:45

Profielafbeelding

Ja, zo moet het wel zijn, al vind ik de uitdrukking 'a me renuerant' ('van mij geweigerd hadden') vreemd, ik vind niet zo gauw andere teksten waar dat zo gezegd wordt.
Zie de laatste aanpassing van mijn tekst.

August de Man - 10 mei 2013 - 16:43

Profielafbeelding

Volgens mij had 'in' door de bewerker ook in cursief gedrukt moeten worden, maw.: quod 'in manstat' vulgariter appellatur, of in vertaling, "wat in de volkstaal 'in manstat' wordt genoemd".

ChrisvD - 10 mei 2013 - 17:17

Niet meer geregistreerd

@ Allen: Hartelijk dank dat jullie willen meehelpen,

en leuk zoals jullie daar samen over brainstormen.

Bovenstaande copie is niet erg scherp, evt. kan ik proberen een betere te uoploaden?

Wat betreft de ananlyse van de tekst:

Deze tekst staat in een meer dan 100 jaar oud Duits boek, en is op zichzelf natuurlijk weer een overzetting vanuit oud-Duits handschrift. Daarbij kan de vertaler óók verkeerde interpretaties hebben gemaakt. Dus als het Latijn er onlogisch uit komt te zien ligt daarin misschien de oorzaak? En zou een wat vrijere, logischer interpretatie misschien op zijn plaats zijn?

Stef Engering - 10 mei 2013 - 19:23

Profielafbeelding

Mbv. de link van August hier een betere kopie. Ik laat het initiatief voor de vertaling graag aan August. Hij heeft per slot van rekening een grondiger kennis van Latijn dan ik. Maar ik vind het wel leuk als 'sparring partner' mee te denken. 

Afbeeldingen zijn alleen zichtbaar als u bent ingelogd op het Stamboom Forum

ChrisvD - 10 mei 2013 - 19:45

Niet meer geregistreerd

Dit is een mooie copie, dank je wel. 

Eerder had ik in een ander gremium al eens de hulp ingeroepen, en toen had één latinist daarop gereageerd. Hij vond het erg leuk en ook een uitdaging om deze acte te vertalen. Maar hij kwam er niet goed uit. Hij weet dat aan gebrek aan kennis van het middeleeuwse latijn en van middeleeuwse juridische en handelstermen.

Vandaar dat ik het opnieuw wilde proberen, nu in onze eigen genealogie-omgeving.

Hierbij de vertaling die ik toen ontving, u zult zien dat hij hier en daar krom loopt of zelfs onbegrijpelijk is. 

Ik, Herman de Keppele, hulp van de Legerplaats van het Bisdom van Neuburg, verklaar openlijk en officieel ten overstaan van de aanwezigen, dat Engelbertus Engerink en zijn zoon Everhardus voor mij verschenen uit eigener beweging, aan mij hebben teruggegeven de zeggenschap over villa en inboedel Kempink, gelegen in de parochie Sutlon, dewelke zij eens op basis van koop door mij hadden aangeschaft en waarvan zij later rechtens dienstbaarheid door mij afstand hebben gedaan, wat zij in rust bezaten, hetgeen alledaags Manstat wordt genoemd.

Overigens heb ik overgedragen en draag ik over, wat Lene heet, dezelfde villa en dezelfde inboedel aan Henricus Sybink, pachter, opdat met dezelfde rechten waarmee Engelbertus en Everhardus, voornoemd, het hadden gebruikt ,hij met al zijn rechten en wat daaruit voortvloeit en nadien ook zijn kinderen en erfgenamen vrij en vredig bij voortduring ervan mogen genieten.

Evenzo heeft mijn jongste zoon, Gerhardus, in het openbaar aan voornoemde Henricus genoemde villa en inboedel teruggegeven zonder overigens een oorkonde voor het een en het ander te vervaardigen.

En Henricus, mijn oudste zoon, heeft samen met mij aan meergenoemde H. alle rechten overgedragen die vervat zijn in het voorgaande.

Evenzo zal, van hetgeen is verdwenen van genoemde villa en genoemde inboedel (wat Herewede wordt genoemd) en wanneer dat is tevoorschijn gekomen, aan mij gegeven worden of aan mijn erfgenamen al naar gelang de omstandigheden, tegen een wettige totaalsom van maximaal 30 denariën.

Bij deze zo redelijk volvoerde transactie waren aanwezig, wier namen hier volgen: Nicholaus de Borken, priester, Ludolfus Hake of de Asbeke, soldaat,

Gerhardus enSpenge, knechten,

evenzo

Johannes Sculdere,

Bernardus de zoon van de Schout Provestink,

Albero Brinkink

en nog meer andere betrouwbaren.

Op de voorliggende akte van deze transactie is ten overstaan van de aanwezigen mijn zegel aangebracht.

Gedaan en gegeven op de sterfdag van Thomas van Canterbury (Thomas More) (= 29 december) in het jaar des Here 1299.

Stef Engering - 10 mei 2013 - 20:01

Profielafbeelding

ChrisvD - 10 mei 2013 - 21:06

Niet meer geregistreerd

De voorlaatste link verwijst naar het boek waarin ik de acte had gevonden. Dat was in het bisdomsarchief van bisdom Münster.

Dank je wel voor de links die je hebt gegeven, voor mij volkomen nieuw dat je dit óók op internet kunt vinden.

Hoe nu verder, Chris en August?

Doorgaan met de vertaling die door August was gestart? of willen julie liever de vertaling verbeteren die ik hierboven had ge-upload?

Stef Engering - 10 mei 2013 - 22:56

Niet meer geregistreerd

Ik zou het predikaat van Herman van Keppel, nml. :  ‘famulus castrensis Novi castri” vertalen met: “borgman te Nienborg”. Misschien dat de plaatselijke Heimatverein nog aanvullende gegevens kan verstrekken; zie: http://www.heimatverein-nienborg.de/

JanK - 10 mei 2013 - 23:05

Profielafbeelding
Zo zie je, 'borgman' is voor mij ook helemaal geen begrip, maar ik heb het direct aangepast.
Ook ik ben zeker geen specialist in dit soort teksten, maar inmiddels heb ik wat meer ervaring dan die andere vertaler en weet bijvoorbeeld dat je 'miles' hier als 'ridder' moet vertalen.
Ik heb nog een stukje aangebreid aan mijn vertaling, fijn dat je hier je bijdragen later kunt aanpassen.
  ---
   Σεβ.

August de Man - 11 mei 2013 - 00:13


Profielafbeelding
Colonus misschien hier in de context van 'leen' = 'soort van erfpacht' eerder in de betekenis van pachter dan boer, landbouwer.

ChrisvD - 11 mei 2013 - 00:33







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu