Geachte forumleden,

Ik vraag mij af van waaruit worden signalementen in de Certificaat Nationale Militie geschreven.

Er moet toch ergens een standaard signalement van een persoon zijn?

De reden dat ik dit vraag is het volgende:

In 1853 huwt in Haarlem een zeker Henricus Josephus Johannes Mokcaarts (huwelijksbijlage nr. 169). Daarin staat vermeld dat zijn ogen bruin zijn en bij zijn huwelijk in 1856 (huwelijksbijlage nr. 113) zijn de ogen plots blauw. Eigenaardig is wel dat bij vele signalementen van deze persoon de ene keer de ogen blauw zijn en dan weer bruin. 

In 1853 worden geen merkbare tekenen vermeld, terwijl in 1856 hij als pokdalig is vermeld. 

Tevens wil ik vragen wat dat het volgende inhoud:

...het nummer 222, het welk hem tot dienst verpligtte en dat hij daar aan heeft voldoen door nummer-verwisseling.

Bij voorbaat hartelijk dank.

mvg, Masje II

De signalementen die bij de huwelijksbijlagen zitten zullen afschriften zijn, bij gebrek aan kopieermachines in die tijd. Kan het zijn dat de originele inschrijving in het militieregster dermate slecht leesbaar is dat er fouten zijn gemaakt? En dat de ene kopiist nauwkeuriger was dan de andere?

Vw.b. het laatste: Hij was grond op van zijn nummer ingeloot en moest dus in dienst, kennelijk heeft hij van nummer gewisseld zodat iemand anders op zijn plaats heeft dienstgenomen (tegen betaling?)

Hier vind je iets over dat wisselen van nummer:

http://militieregisters.nl/over-de-militieregisters.html

Annemarie,

Hartelijk dank voor de informatie. Alleen de kleur ogen zijn mij nog niet duidelijk.

De signalementen dateren van tussen 1853-1905 en dat bij een van de militaire onderdelen waar hij heeft gezeten of een van de gevangenissen. Het zou ook mogelijk zijn dat hij een bruin en een blauw oog heeft gehad.

mvg, Masje II

Beste Masje II,

Ik herken een dergelijke situatie waarbij mijn persoon in 1849 werd opgenomen in het signalementregister van de strafgevangenis als zijnde 1.41m, ogen blauw, haar blond en een jaar later wordt zijn signalement bij de keuring voor de Nationale Militie omschreven als zijnde 1.46m, ogen bruin, haar bruin en nog enkele andere verschillen. Toch gaat het om de zelfde persoon want beide signalementen gaven aan als bijzonderheid dat de middenvinger van de rechter hand geheel stijf was. Tegenwoordig in het verkeer heel normaal, maar toen iets aparts waaraan hij te herkennen was.

Ergens werd er toch nogal met de Franse slag gegevens ingevuld denk ik. En het was niet zo dat het werd overgenomen vanaf een slecht handschrift, want beide handschriften zijn goed te lezen. Als ik dan bedenk dat ik in deze familie nooit iemand tegen ben gekomen met bruine ogen en bruin haar, denk ik toch dat er bij de keuring voor de NM iemand niet helemaal bij de les was. Wel apart.

Met vriendelijke groet,

Wim

Kleur van haar en ogen zijn in het maatschappelijk verkeer soms moeilijk te bepalen. Wanneer is een oog groen, blauw of bruin? Of haar donkerblond dan wel bruin? Vaak zijn ogen een mengeling van diverse tinten, en dan hangt het er maar net van af onder welke belichting iemand in de ogen gekeken wordt. Theoretisch worden mijn ogen vaak blauw genoemd, maar eerder zijn ze leisteenkleurig. Maar ja, dat is geen officiële tint, en bruin vinden mensen het ook niet, soms denken ze dus grijs, en vaak blauw. Inderdaad, afhankelijk van de lichtsterkte waarmee gekeken wordt.

Wordt iemand formeel gemeten? Langs een officieel geijkte leetmat? Of maakt men een schatting, of maakt men gebruik van een onnauwkeurige meetlat (misschien strepen die op de muur gezet zijn?). Ook kunnen schoenen / klompen / laarzen een verschil maken. Meet je een diva met haar hoge hakken of zonder? Ik heb een lengte in mijn paspoort staan, maar ik kan me niet heugen dat ik in de laatste 30 jaar ooit gemeten ben. Dus hoe nauwkeurig is mijn lengte zoals opgegeven?

Uiterlijke kenmerken kunnen veranderen. Iemand met twee benen in 1840 kan in 1850 eenbenig genoemd worden, omdat hij in de tussentijd een been kwijt raakte. Dat is natuurlijk een extreem voorbeeld, maar het kan voor andere dingen ook gelden. Iemand kan tussen het ene jaar en het andere pokdalig worden. Maar zelfs dat is betrekkelijk. Wanneer noem je iemand pokdalig?

Al met al voorbeelden van het zwakke punt van persoonsomschrijvingen. Denk aan Obelix, die altijd vindt dat hij niet dik is. Persoonsomschrijvingen worden beïnvloed door wat we officieel het referentiekader van de kijker noemen. Een in mijn ogen niet dikke collega vindt zichzelf vaak een olifant. Tsja, ze is geen graat, maar daarmee nog niet dik. Maar het is maar wat je zelf vindt. Men ging niet voor niets over tot het fotograferen van verdachten. Een veel duidelijker middel van identificatie dan de persoonsomschrijving.

Hallo Hans,

Of de kleur ogen bruin of blauw waren maak niet veel uit. Maar voor het boek over het leven van de Haarlemmer H.J.J. Mokcaarts (1834-1914), dat al door enkele historici beschouwt gaat worden als de best gedocumenteerde crimineel ooit 

, zou het een leuke bijkomstigheid zijn geweest. Bij alle signalementen van deze persoon uit de periode 1853-1915 komen bijna allemaal overeen. Alleen de kleur ogen zijn de ene keer bruin en de andere keren weer blauw. Bijzondere kenmerk: pokdalig komt op alle signalementen van na 1856 voor.

Maar bedankt voor je uiteenzetting.

mvg, Masje II

Hallo Wim,

Bedankt voor je mooi verhaal.

mvg, Masje II