stamboomforum vragen, antwoorden en tips voor uw stamboomonderzoek

Forum logoArchiefinstellingen, bronnen en inventarissen » Het gerecht



Profiel afbeelding
Niet meer geregistreerd

geachte dames/heren,

ik heb een vraag als het mag, bij sommige opzoekingen voor 1750  vind ik die niet in het kerkregister van een plaats b.v. Herkingen maar staan dan bij het Gerecht, wat hield dat  precies in trouwde men dan voor de Rechtbank vreemd eigenlijk want in dat archief van het Gerecht staat wel dat het voorgenomen huwelijk in de kerk 3x  is afgekondigd dus zou er toch wel een kerkelijk huwelijk zijn geweest maar staan ze dus helemaal niet in.

Was men misschien in die tijd dan verplicht om voor de kerk te trouwen de Burgerlijke stand bestond immers nog niet in 1750 en eerder of was er iets anders aan de hand als ze in dat archief van het Gerecht staan.

Beetje kromme vraag misschien maar ik weet hem ook niet anders te formuleren.

bij voorbaat heel vriendelijk dank  ik hoop dat iemand mij kan helpen.

groet,

Jacqueline van der Meijde

jacqueline van der Meijde - 25 okt 2012 - 16:22

Profielafbeelding

Voor 1795 trouwde je officieel voor de NH kerk (onze staatskerk), of als je bij een andere kerk was, dan moest het ook voor het gerecht. 

Zie bv http://www.yellowdog.nl/Historie/overhethuwelijk/tabid/197/Default.aspx

of http://www.utrechtsarchiefnet.nl/genealogie/informatie-over-bronnen

BertKoor - 25 okt 2012 - 16:33

Niet meer geregistreerd

Hartelijk dank voor uw zeer snelle reactie en uw heldere antwoord. 

Groet,

Jacqueline

jacqueline van der Meijde - 25 okt 2012 - 16:45

Niet meer geregistreerd
Volgens mij was het een tikkeltje anders dan Bert aangeeft. Als je RK wilde trouwen kon je kiezen: eerst voor het Gerecht of eerst NH officieel trouwen en daarna voor de RK-kerk.

niepoort - 25 okt 2012 - 19:46

Niet meer geregistreerd

Ook u hartelijk dank voor uw reactie, dus als je RK was trouwde je eerst Protestants en dan pas RK daar zullen ze hun redenen wel voor hebben gehad in die tijd maar erkende de RK dan de Protestantse Belijdenisgeschriften en 12 artikelen des Geloofs  want die waren heel streng de zuivere Protestantse leer zo noemde ze dat maar misschien hadden ze nog iets meegenomen van voor de Reformatie van Luther en Calvijn.

Hoe dan ook ik ben blij met deze en de andere uiteenzetting.

stof tot nadenken dus.

Groet,

Jacqueline

jacqueline van der Meijde - 26 okt 2012 - 00:30

Niet meer geregistreerd

Een NH-huwelijk werd door de Staat als officieel huwelijk erkend, een RK-huwelijk destijds niet. Je moest dus eerst civiel (voor het Gerecht) of NH trouwen. De combinatie civiel + RK zal wel vaker voorgekomen zijn dan de combinatie NH + RK, maar het kon kennelijk wel.

Er kon wel meer in die tijd: mijn Duitse, lutherse voorouders trouwden en lieten zich (in een Duits dorpje) dopen in de RK-kerk, steeds met de vermelding "acatolica". 

Anderzijds heb ik koppels in de vooruders waarvan zij RK en hij NH was. Pas toen het stel al vier kinderen had werd er, nadat zij zich bekeerd had tot het NH-geloof, eindelijk getrouwd. Ook heb ik wel stellen die hun kinderen deels NH, deels RK lieten dopen.

niepoort - 26 okt 2012 - 08:56

Niet meer geregistreerd

Hier méér informatie over het trouwen voor de wet en voor de kerk: http://www.regionaalarchieftilburg.nl/handleiding-genealogisch-onderzoek/doop-trouw-en-begraafregisters/46?task=view

 

De essentie is dat je eerst voor de wet getrouwd moe(s)t zijn voordat je in de kerk trouwde.

Aangezien een predikant ook de wet vertegenwoordigde, konden protestanten in één keer trouwen, zowel voor de wet als voor de kerk.

Een pastoor was geen vertegenwoordiger van de wet. Daarom moesten mensen met een RK-geloof eerst apart voor de wet trouwen, en daarna in hun kerk.

Bert - 26 okt 2012 - 10:27

Niet meer geregistreerd

Hartelijk dank, prachtig al die links om die te lezen,

Mag ik zo vrij zijn u meteen nog een vraag te stellen waar ik ook niet zo mee uit de voeten kan

een van mijn Voorouders trouwde met een dochter van een welgestelde Boer hier op het eiland Voorne Putten zij hadden gezien de erfenis geld genoeg, maar toch moest hij die uit een arm gezin kwam wel voor het trouwgeld zorgen en niet zijn toekomstige vrouw die geld genoeg hadden thuis.

bovendien trouwden ze ook nog eens Pro Deo in de kerk.

Vraag nu:  waarom trouwgeld betalen  als je eigenlijk niets had en je toekomstige vrouw dat wel had. rijk zijn en toch Pro Deo trouwen in de kerk, en voorwie was dat trouwgeld en was dat veel wat ze moesten betalen.

misschien kunt u mij hier ook een antwoord op geven?

alvast hartelijk dank,

Groet,

Jacqueline

jacqueline van der Meijde - 26 okt 2012 - 14:50

Niet meer geregistreerd

Trouwgeld (en ook begraafgeld) is een belasting (genaamd impost) die werd betaald aan het rijk, dus niet aan de kerk. Deze belasting werd geïnd door een zogenaamde gaarder, en werd bijgehouden in gaardersboeken.

 

De vele oorlogen in de zeventiende eeuw hadden de Republiek der Verenigde Nederlanden veel geld gekost. Daarom heeft de Staten van Holland op 15 november 1695 een voorstel gedaan om een impost = heffing in te stellen op het trouwen en begraven. Het voorstel werd aangenomen in een nieuwe wet. Er waren vijf klassen namelijk
Hfl. 30,-, Hfl 15,- Hfl 6,- Hfl 3,- en 'pro deo'.
[* Hfl. Is in Hollandse guldens.]

1 ste klasse:
Hfl 30,-: Baljuwen, schouten, burgemeesters, schepenen, raden, thesauriers, pensionarissen en secretarissen van de steden in Holland en Westfriesland. Ook de baljuwen, drosten en dijkgraven van de hoogheemraadschappen vielen onder dit tarief. Vervolgens al degenen die bepaalde ambten bekleden waaraan een jaarlijks inkomen was verbonden van Hfl 800,- of hoger en diegenen die een vermogen bezaten van Hfl 12.000,- of meer.

2de klasse:
Hfl 15,-: Personen die een jaarsalaris verdienden van tussen de Hfl 400,- tot Hfl 800,- en degenen die zonder speciaal ambt te bekleden behoorden tot de bezitsklasse met een eigen vermogen van Hfl 6.000,- tot Hfl 12.000,-.

3de klasse:
Hfl 6,-: Personen die jaarlijks een inkomen hadden van Hfl 200,- tot Hfl 400,- of behoorden tot een bezitsklasse met een eigen vermogen van Hfl 2.000,- tot Hfl 6.000,-.

4de klasse:
Hfl 3,-: Personen die minder dan Hfl 200,- per jaar verdienden of behoorden tot een bezitsklasse met een eigen vermogen van minder dan Hfl 2.000,-.

5de klasse:
Pro Deo: voor onvermogenden.

 

Ik weet niet waarom je voorouder die van een arme familie afkomstig was, impost trouwen moest betalen.

Trouwen voor de kerk was, voor zover ik weet, altijd pro deo.

Bert - 26 okt 2012 - 15:18

Profielafbeelding

Wat nou zo grappig is aan dit soort dicussies over wetgeving in de 17e en 18e eeuw dat er nooit sprake van is dat er verschillen kunnen zijn in wetgeving tussen de verschillende gewesten.Altijd lijkt het alsof er toen al één Nederland was. Liesbeth spreekt over "de Staat" - welke staat? Holland, Brabant, Friesland? De Republiek? En verschil tussen steden en het platteland, dat kon er ook nog zijn.

In de vraag ging het om inschrijvingen in Herkingen, dat ligt nu in Zuid-Holland en, neem ik aan (ik heb het niet nagezocht), toen in Holland. Dus geldt de regelgeving die door de Staten van Holland was uitgevaardigd. Ten aanzien van huwelijkszaken is dat de Politieke Ordonnantie van 1580.

Zowel Bert als Liesbeth leggen er de nadruk op dat er *eerst* voor het gerecht getrouwd moest worden, en daarna voor de kerk (bijvoorbeeld in het geval van katholieken). Kunnen jullie aangeven waar in die ordonnantie iets staat over de volgorde? Ik kan het niet vinden. Mijn ervaring hier in Rijnland met heel veel RK-voorouders is dat het huwelijk voor de kerk en het gerecht op dezelfde dag plaatsvond - dan kan ik natuurlijk niet zien welke er het eerst geschiedde.

Dus waar komt het vandaan? Bert zegt zelfs dat het de essentie is, eerst gerecht en dan kerk. Waarom? Een huwelijk voor de RK-kerk was gewoon niet rechtsgeldig dus wat maakt het dan uit wanneer je dat sluit? Of je het nou voor, na of tegelijk doet, het werd toch niet erkend.

groeten, Frans

Frans Angevaare - 26 okt 2012 - 18:05

Niet meer geregistreerd

Hartelijk dank voor de uitleg, een vraag kan soms heel wat losmaken.

Herkingen ligt inderdaad in Zuid-Holland en wel op Goeree/Overflakkee.

met groet,

Jacqueline

jacqueline van der Meijde - 26 okt 2012 - 19:30

Niet meer geregistreerd

In mijn bovenstaande bericht geef ik de link naar een site waarin iets wordt verteld over trouwen voor de wet en in de kerk. Op deze site staat letterlijk:

“Zoals ook nu nog geregeld is, wordt een kerkelijk huwelijk alleen gesloten als er een huwelijk voor de wet aan voorafgegaan is”. Dit is de essentie van het artikel op de site.

Méér dan wat op deze site staat weet ik er niet van.

Misschien is de term “kerkelijk huwelijk” niet helemaal correct en is het wellicht beter de term “kerkelijke inzegening” te gebruiken. Een kerkelijke inzegening heeft niets met de wet te maken, maar kan natuurlijk pas plaatsvinden als het huwelijk bestaat,  dus als mensen eerst voor de wet zijn getrouwd.

 

In de Politieke Ordonnantie van 1580 zie ook ik niets staan over een kerkelijk huwelijk/inzegening.

Lijkt mij ook logisch, want het is een zaak van de kerk. Mogelijk is/was het een kerkelijk bepaling, dat alleen (voor de wet) gehuwden hun huwelijk in de kerk konden laten inzegenen.

 

 

 

 ( http://www.regionaalarchieftilburg.nl/handleiding-genealogisch-onderzoek/doop-trouw-en-begraafregisters/46?task=view )

Bert - 26 okt 2012 - 23:07


Profielafbeelding

Die link heb ik wel gezien, maar dat illustreert nu juist het generaliseren wat zo vaak voorkomt. Er is een vraag over een dorp in Holland, maar de link is van een stad in Brabant. En het is bovendien natuurlijk maar de vraag of zulke informatie altijd klopt, of volledig is.

In Brabant gold vanaf 1656 het Echtreglement. Daar stond zelfs in dat niemand van een andere geloofsovertuiging dan de gereformeerde, op straffe van verbanning, een huwelijk mocht sluiten. Nu werd dat in de praktijk wel gedoogd (er zijn er tenslotte genoeg gesloten in die tijd), maar als je het als overheid aan de ene kant verbiedt, dan kun je niet aan de andere kant bepalingen gaan opnemen dat je eerst voor het gerecht moest trouwen en dan (niet-geref.-)kerkelijk.

Ik kan me nog wel voorstellen dat zo'n kerkelijk huwelijk werd gedoogd als men ook voor het gerecht getrouwd was. Misschien komt het daar vandaan dat er eerst een gerechtshuwelijk moest zijn. Maar in Holland was er dus niet zo'n verbodsbepaling, daar was alleen bepaald een huwelijk dat niet voor het gerecht of de geref. kerk was, gesloten, van onwaarde was.

Eventuele kerkelijke bepalingen, daar heb ik ook aan gedacht. Maar van welke kerk? Voor de katholieken was/is een burgerlijk huwelijk alleen een administratieve handeling, als ik het goed begrijp (zie hier). Dus waarom dan een koppeling. En voor de protestanten was toen een kerkelijk huwelijk al voldoende.

groeten, Frans

Frans Angevaare - 27 okt 2012 - 18:49







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu