Mijn vermoedelijke grootvader is de werkgever van mijn grootmoeder, die in 1906 als dienstmeid werkzaam was in zijn gezin. Is er een manier om gegevens van de toenmalige dienstbetrekking van mijn grootmoeder te achterhalen?

Misschien via het bevolkingsregister?

Of misschien in het dienstboderegister in die plaats. 

Welke plaats?

"Mijn vermoedelijke grootvader"

Het is een vaak voorkomend praatje, dat een dienstbode zwanger zou zijn geworden van 'de heer des huizes"
in plaats van gewoon de slagersjongen of een passagierende matroos.
Ik ben een dergelijk verhaal al tientallen malen tegengekomen,
Zo krijgt oma's zwangerschap toch nog een gouden randje.

Er valt in zo'n geval nooit iets te bewijzen en het is niet prettig voor de nabestaanden van die werkgever,
als hem na zijn dood iets aangewreven wordt, wat de beste man mogelijk nooit heeft gedaan.

@ Cees van Gent 1952

"het is niet prettig voor de nabestaanden van die werkgever". Dat acht ik echter het minste bezwaar te zijn.
Voor mij vormt dit gedachte bezwaar geen enkele reden om de zoektocht niet te beginnen of voortijdig te staken.
Er zijn namelijk wel degelijk gevallen, waarin uit onderzoek blijkt dat er voldoende bewijzen voorhanden zijn.

Hier een paar voorbeelden:

Voorbeeld 1 
Een zoon uit een gegoede familie was huisknecht bij een lid van het Hof van Holland.
In hetzelfde huis was ook een jong dienstmeisje uit Duitsland.
De zoon bezwangerde het dienstmeisje, maar kwam daarna uithuilen bij zijn vader.
De vader putte zich uit in het opstellen van een langdradig epistel, waarin hij rechtskundige hulp
zocht bij zijn vrinden bij den Hove van Holland. Het meisje werd in dit document afgeschilderd als
een soort hoertje, die zijn lieve onschuldige zoon verleid zou hebben.
Ik ben in het bezit van een copy van dit document, maar de verdere gore details zal ik u besparen.
 

Voorbeeld 2
Een Dominee uit de Bible-belt had een groot gezin en hij had een dienstmeisje, die o.a. tot taak
had om het diner te serveren en na afloop de tafel weer af te ruimen en de vuile vaat te wassen.
Het dienstmeisje mocht natuurlijk niet mee eten aan tafel, want dienstmeisjes hoorden in die tijd
in de keuken te eten. Dominee vond echter wel de tijd om het dienstmeisje zwanger te maken.
Toen zij een kind baarde kwam de zaak aan het licht. De dominee werd voor de tuchtcommissie
geroepen en is voor een jaar geschorst om zijn ambt te bedienen.
Hij heeft het dienstmeisje afgekocht voor een X-bedrag en zij verliet de dienstbetrekking bij het gezin.
Een persoon uit dit gezin vertelde mij later dat hij een halfzusje had en hoe dat was gekomen.

Mvrgr, 
   

Beste Henk,

dat zijn twee fraaie uitzonderingen op de regel, die zeer goed gedocumenteerd zijn.
En die ook aanleiding geven tot de gedachte, dat alle zwangere dienstmeisjes
dan wel door hun werkgever bevrucht zullen zijn.

Die twee uitzonderingen die je noemt, kennen een genealogisch verantwoord bewijs.

Om echter iemand die in de 20e eeuw leefde een onecht kind in de schoenen te schuiven,
vanwege het simpele feit, dat hij volgens het bevolkingsregister op hetzelfde adres
woonde, heeft naar mijn bescheiden mening niets meer met onze mooie hobby te maken.

Ik hoop, dat mij dat lot bespaard zal blijven, ook als ik straks honderd jaar dood ben 



vriendelijke groet, Cees

Ja, dit kan allemaal waar zijn. Een onecht kind in je schoenen geschoven te krijgen is niet prettig. Dat hebben we recent gezien bij koning Albert van België. Maar er is ook zoiets als een existentiële behoefte zijn voorouders te kennen om jouw eigen identiteit beter te kunnen invullen.

Het verhaal van de zwangerschap door de werkgever zingt al zo lang ik leef rond in onze familie. Ik kan het natuurlijk negeren. Dat doe ik al heel lang, maar de nieuwsgierigheid blijft. Uit de documenten blijkt in ieder geval dat bij de geboorte van mijn vader er geen vader bekend was. Het is geen ramp als ik sterf zonder mijn mogelijke grootvader v.z. te kennen, maar jammer blijft het wel. En zou ik bij de mij bekende naam zijn geboortedatum en familielijn kunnen vinden, dan nog zou ik geen contact zoeken met zijn familieleden om het eventuele bastaardkind in die familie te introduceren. Ze zouden het niet weten dat ik slechts naar hun genealogische gegevens kijk...

Overigens speelt dit in het jaar 1906 in Breda en alle betrokkenen zijn overleden.

Als er nog andere nazaten in leven zijn zou er misschien via dna-onderzoek nog wat naar boven kunnen komen.

Ik ken wel de familienaam, maar geen andere gegevens als voornaam, geboortedatum, adres enz., en het feit dat er meerdere van diezelfde namen rond die tijd en plaats voorkomen, weet ik niet wie de echte .... is. Door omstandigheden en logica van families met die naam te combineren kom ik wel tot een potentiële kandidaat-grootvader, maar of hij ook de werkgever van mijn grootmoeder was kom ik niet aan de weet. Waarschijnlijk zal ik het nooit weten en als de werkelijke persoon naar voren komt dan nog is niet zeker dat hij de verwekker is. 

Je oma zou dan hier te vinden moeten zijn: LINK

Ja, mijn oma wel, maar niet wie de vader van haar kind is. Het kind, mijn vader dus, is later erkend en geëcht door iemand waarvan ik nu de achternaam heb.

Hallo Theo,

als je oma terug te vinden is in het dienstbodenregister, dan weet je toch ook op welk adres zij in dienst was ? In de index zou je dan moeten vinden welk blad ze staat en tweede kolom is volgnummer op dezelfde pagina. Als je het adres weet zou je misschien nog eens via Delpher kunnen zoeken op dat adres en in die tijd. Wellicht vind je de hoofdbewoner.

Andere vraag is natuurlijk of zij inwonend was bij de veronderstelde vader of elders woonde ? Als ze niet inwonend was zul je haar natuurlijk niet op het adres van haar werkgever vinden.

Pim.

Theo, Als je oma is te vinden in het bevolkingsregister dan kan je toch zoeken wie er nog meer op dat adres woonden? Ik begrijp daarom niet waarom je niet weet of de betreffende familienaam op datzelfde adres woonde. 

ps: P.Vercoulen was me net voor!

Ik ben nog niet zo thuis in die registers. Ik wist ook niet dat er een dienstbodenregister bestaat. Het adres van mijn grootmoeder ken ik ook niet, Waar kan men haar adres vinden?

Het lijkt erop dat de gezinskaart alleen in de studiezaal is te raadplegen.

Zoals Richard Ambagtsheer al opperde kunt u ook een DNA test overwegen en hopen op een nabije match. Het zou dan mooi zijn als uw vader nog leeft, want hij heeft 50% van het autosomaal DNA van uw grootvader. Uzelf heeft ongeveer 25%. Het is niet per se nodig dat andere nazaten van uw grootvader nog in leven zijn, maar het helpt natuurlijk wel. Maar houdt rekening met gevoeligheden.  U dient wel uw stamboom cq kwartierstaat te kennen om matchen via uw grootmoeder en eventueel uw moeder uit te sluiten. U heeft hetzelfde Y-DNA als uw grootvader, dus dat is ook een mogelijkheid, maar begin eerst maar eens met een autosomale test. Op dit forum vindt u genoeg achtergrondinformatie hierover. 

Bron: Burgerlijke Standregister
Soort registratie: huwelijksakte
(Akte)datum: 22-11-1909
Plaats: Breda
Vader van de bruidegom  Johannes de Wijs
Moeder van de bruidegom  Adriana van Meeren
Bruidegom  Franciscus de Wijs
Bruid  Johanna Maria van Haperen
Vader van de bruid  Godefridus van Haperen
Moeder van de bruid  Johanna Bruijnlands
Bronvermelding  Huwelijksregister 1909, Archief van de ambtenaar Burgerlijke Stand Breda, aktenummer 200
Gemeente: Breda
Periode: 1909

Bron: Burgerlijke Standregister
Soort registratie: geboorteakte
(Akte)datum: 24-07-1907
Plaats: Breda
Zoon  Godefridus Petrus van Haperen geboren 21-07-1907 te Breda
Vader  #### ####
Moeder  Johanna Maria van Haperen
Bronvermelding  Geboorteregister 1907, Archief van de ambtenaar Burgerlijke Stand Breda, aktenummer 445
Gemeente: Breda
Periode: 1907

Vermeldingen Johanna Maria in de bevolkingsregisters :
01-01-1900 dienstbode te Breda, 05-09-1902 naar Ginneken
05-09-1902 dienstbode te Ginneken, 30-04-1903 naar Breda
30-04-1903 bij haar ouders in Breda, 04-1903 naar 's-Gravenhage
20-11-1903 ambtshalve te Breda, 20-11-1903 naar 's-Gravenhage   [opmerking achter deze inschrijving :  abusievelijk geboekt, zie 25/48 = 30-04-1903]
01-10-1906 (vanuit 's-Gravenhage) dienstbode te Ginneken, 23-04-1907 naar Breda
23-04-1907 bij haar ouders in Breda
23-11-1909 met man en kind G.P. te Breda

Tsja, was het dan in 's-Gravenhage, of in Ginneken ?

Ik had inmiddels al contact gehad met Theo via de email. Ik heb hem mijn resultaten gemaild, ik heb een eventuele vader gevonden. Ik laat het even aan hemzelf of hij dit wil delen hier.

[bewerkt 18:15 uur] P.S. ik publiceer bewust niet de naam van de eventuele vader, omdat het onzeker is of dit wel de vader is. Als we de naam hier neerzetten komt het in Google terecht en gaat het misschien een eigen leven leiden. Ik sluit me aan bij wat Cees van Gent schreef gisteren om 18:20. Voor nu is de naam van de eventuele vader alleen van belang voor Theo en zijn familie. Van daar uit kunnen ze het verder onderzoeken. In dit geval zal alleen een DNA test uitsluitsel kunnen geven. Wie het perse wil weten kan het met een kleine omweg vinden in de bevolkingsregisters.

Wat het hier delen van een naam van een eventuele vader betreft, ben ik het eens met Cees van Gent :
"Er valt in zo'n geval nooit iets te bewijzen en het is niet prettig voor de nabestaanden van die werkgever, als hem na zijn dood iets aangewreven wordt, wat de beste man mogelijk nooit heeft gedaan"
"Om echter iemand die in de 20e eeuw leefde een onecht kind in de schoenen te schuiven, vanwege het simpele feit, dat hij volgens het bevolkingsregister op hetzelfde adres woonde, heeft naar mijn bescheiden mening niets meer met onze mooie hobby te maken."

Iedereen bedankt voor de reacties en in het bijzonder Pim, die een naam en een adres wist te vinden. Natuurlijk blijft het een precaire kwestie en ik zal daarom geen andere acties ondernemen dan registers raadplegen. De familie van mijn eventuele grootvader v.z. merkt daar verder niets van.