Is er iemand die een tip kan geven over Willem Barentsz? De Willem Barentsz uit de geschiedenisboeken, die van 't Behouden Huys en Nova Zembla.

Wij proberen een lang gekoesterd verhaal binnen een familie te bevestigen of te ontkrachten. Het verhaal is dat ze afstammen van Willem Barentsz. Nu vind ik online nog geen info over de familie van Willem Barentsz. Uiteraard veel info over zijn zeereizen, maar verder weinig. Waar zoek ik het beste verder? Heeft iemand een link naar interessante sites?

Vriendelijke groet,
Afke.

Afke, wat prachtig... een familieverhaal dat meer dan vier eeuwen is blijven bestaan en doorgegeven?  Ik kan me voorstellen dat je dat wel eens wilt natrekken.
Jammer, ik kan je niet aan bronnen helpen. Maar ik ga met belangstelling volgen wat anderen kunnen aandragen.

Een begin is wellicht het volgende:

"..... dat in de Resolutien van Holland op 17 Maart 1598 geboekt staat: "Op het versoeck van de nagelaten Wed. van Willem Barentz van Amsterdam, op zijn derde Reise anno 1596, omme Noordomme na China te varen, gekomen zijnde op de 76 graden, en door het ijs belet zijnde, vorder te reizen, den geheelen winter op Nova Sembla hem met zijn volck hadde moeten onthouden, en in het wederkeeren te schuyte van koude en ongemak was gestorven, omme, uijt compassie, te hebben onderhoud met haere vijf vaderloze kinderkens; hebben de Staten verklaert daerinne niet te consenteren, maer dat de Suppl. aen die der Admiraliteyt tot Amsterdam wel sal mogen worden gerecommandeert, ende oock aen de Magistraten, dat sijl. op het onderhoud van de Suppl. uit compassie willen voorsien, bij de een of de ander middelen, ten minsten quetse."

Hij had dus een vrouw en  kinderen.

Zie: G.A. Tindal en Jacob Swart: Verhandelingen en Berigten betrekkelijk het Zeewwezen en de Zeevaartkunde, zevende deel, blz. 103
Te vinden in Delpher, bij Boeken Google.

Ik vind op Alle Friezen niets wat op hem zou kunnen slaan. Verschillende sites vermelden wel dat hij 02-03-1594 te Amsterdam poorter werd. Die inschrijving betreft een stuurman en als plaats wordt Haarlem vermeld. Wellicht is hij dus in Haarlem getrouwd? Maar het ref. Trouwboek van Haarlem begint in 1578.

In zijn algemeenheid vrees ik dat bevestiging van het familieverhaal waarschijnlijk niet te vinden is. Het is zo'n bekende naam in de vaderlandse geschiedenis, dat ik aanneem dat als er iets bekend was van/over vrouw en kinderen dit al talloze malen gepubliceerd zou zijn.

In Reizen van Jan Huyghen van Linschoten naar het Noorden (1594-1595) is vermeld, dat Willem Barentsz van Terschelling afkomstig was :

Maar veel meer dan dat en dat hij een vrouw en 5 kinderen naliet, is over hem persoonlijk in al die eeuwen niet bekend geworden.

Uit : Reizen van Willem Barents, Jacob van Heemskerck, Jan Cornelisz Rijp en anderen naar het Noorden, 1594 - 1597, Deel 2 [pag. III e,v,  (58/334)] :

Zoeken (vanaf hem) naar zijn nakomelingen zal dan ook, zoals Maarten Krips hierboven al schreef, niets opleveren.
Maar wellicht, dat terug zoeken vanuit je voorouders (toch) een link zou kunnen leggen ?

Wat al fijn dat er deze reacties zijn! Bedankt voor jullie hulp. Deze citaten en verwijzingen naar boeken had ik waarschijnlijk niet zonder hulp gevonden.

Enigszins verbaasd ben ik dat er van deze historische figuur wel bekend is dat er een weduwe met 5 kinderen was, maar klaarblijkelijk hebben we geen info over wie zij of de kinderen waren. Iets in mij zegt dan “als dit al bekend is, dan móét er toch wel een draadje te vinden zijn in Amsterdam naar deze vrouw en kinderen”… Maar hee, laten we eerlijk zijn: die zal ik dan ook wel niet vinden ;-))

Toch teruglopen in de geschiedenis van voorouder naar voorouder, brengt ons tot nu toe bij een persoon die (nog onbevestigd met aktes o.i.d.) rond 1573 geboren zou zijn op Ameland. Vanaf daar allemaal walvisvaarders en namen als “… Barentsz”. Met de kerkelijke registers van Ameland komen we niet verder.

Lastig dat Barent een voornaam, en Barentsz een patroniem is. Dat kan dus makkelijk een verkeerd spoor opleveren.

De weduwe met kinderen kan in Amsterdam zijn gebleven, al dan niet met onderstand van Admiraliteit of de stad. Ze kan daar ook hertrouwd zijn (in de ondertrouwboeken zoeken op: vorige echtgenoot). In dat geval is er misschien iets te vinden via de weeskamer -- maar daarin ben ik niet thuis, en zoals Maarten Krips al zei: als er iets te vinden valt, was dat waarschijnlijk allang gebeurd.

Het vaderloze gezin kan ook teruggegaan zijn naar Terschelling (en van daaruit kunnen er kinderen zijn uitgewaaierd naar Ameland). Maar bewijs dat maar eens...

@Afke van der Meulen - Koehoorn,
Veel interessante boeken in de reeks Werken van de Linschoten-Vereeniging.

Misschien helpt het als je iets meer kan vinden over de in onderstaand krantenbericht genoemde scheepsmakelaars Wijnne en Barends. De naam Barentsz kan in de loop der tijd namelijk best veranderd zijn in Barends. 
Nicolette

Datum: 01 januari 1881

Krant:

 PGC - Provinciale Groninger Courant

Advertentie. Wrak en inventaris. Ten overstaan van notaris Jentink te Delfzijl zal, op maandag 3 januari 1881, des voormiddags te 10 uur, precies bij en ten huize van den logementhouder J.M. Veltman, aan de Waterpoort te Delfzijl, publiek worden verkocht de geborgen inventaris en vleet, zomede het wrak van het op de Randsel in de Eems gestrande brikschip CHRISTINA, gevoerd geweest door kapt. L.H. Mulder.

Wijnne & Barends, scheepsmakelaars.

Wellicht kan het Scheepvaartmuseum in Amsterdam je verder helpen.

In zo´n discussie denk ik altijd ´dat zal een ander vast al uitgezocht hebben´, maar omdat het over dit fascinerende verhaal stil blijft probeer ik toch maar iets.

De vijf bloedjes van kinderen die in de resolutiën van Holland (hierboven geciteerd) zijn wellicht terug te vinden in Amsterdam. Nu is het probleem dat er meerdere Willem Barentsz rondlopen in Amsterdam, dus tijd voor een list. We zoeken een Willem Barentsz die behoorlijk wat kinderen produceert en die vanaf 1597 ineens van de aardbodem is verdwenen.

Voor zover ik het kan zien is er in Amsterdam maar één kandidaat die aan dat profiel voldoet. Daarvan zijn de volgende kinderen terug te vinden:

Wijburch *01-12-1579 (vader Willem Baerents, moeder ongenoemd), overleden vóór 19-06-1590 https://archief.amsterdam/indexen/deeds/1a5be562-4f26-445e-839c-541df9486fc5

Claes *19-07-1588 (vader Willum Barendts, moeder Claesgen Lenerts) https://archief.amsterdam/indexen/deeds/85b6e40c-570f-4a92-b73b-0472826c5715

Wibrich *19-06-1590 (vader Willum Barndtsen, moeder Claesgen Lenerts) https://archief.amsterdam/indexen/deeds/0833b43a-57ad-47ae-a35a-6f912de4eebc

Anne *24-05-1592 (vader Wijllem Baerentsz, moeder Claessen Lenerts) https://archief.amsterdam/indexen/deeds/37c7e1eb-418f-4fb5-9935-210572616ff3

Baerent *17-05-1595 (vader Wijllem Baerentsz, moeder Claessen Lenerts) https://archief.amsterdam/indexen/deeds/d13dfa07-96e4-4ea9-a3cd-6787f544a97e

De naam Wibrich/Wijburch komt  slechts weinig voor, waardoor er geen twijfel hoeft te bestaan over de vraag of het hier om dezelfde vader gaat; belangrijker is misschien nog wel dat Wibrich een oud-Friese voornaam is (volgens het Meertens Instituut), waarmee de link naar Terschelling weer een stukje dichterbij is gekomen. 

Er is in de periode 1579 -1588  geen Willem Barentsz in Amsterdam waarvan er kinderen worden ingeschreven. Het kan natuurlijk dat het betreffende doopboek de eeuwen niet heeft overleeft, het kan ook dat hij in die jaren ergens anders woonde. Tenslotte is het ook mogelijk dat zijn naam dermate verbasterd (fonetisch) is opgeschreven dat ik het nog niet heb gevonden.

In 1606 komen ineens drie akten langs namens de 'erven Willem Barentsz'; het is verleidelijk om hier de nalatenschap van 'onze' WB in te zien, maar daarvoor moet meer onderzoek worden gedaan.

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/52eb3ab0-071e-4d83-bcb6-1fb47837932d

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/c1bcaf62-64b5-4f1e-8b7c-2c9fe452cf4b

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/011a09a1-b72c-48d8-9c11-618f372b3e08

Dit onroerend goed (of een deel ervan) wordt door een Willem Barentsz aangekocht op 2-5-1583 (maar of dit 'onze' Willem Barentsz is, valt dus nog te bezien):

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/ffed344a-5197-4567-a5c3-79c944368c4d

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/162860d0-9dda-4907-ba8e-32f6541f9937

Afijn, misschien biedt dit weer voldoende aanknopingspunten om nog eens verder te graven...

Ook mijn veronderstelling was ´dat zal een ander vast al uitgezocht hebben´. En als op dit forum niet het antwoord komt, waar dan wel? Misschien het museum ’t Behouden Huys op Terschelling. Na contact met hun, heb ik afgelopen week een document mogen ontvangen. Het gaat om een  stukje van historicus Jan Zwaal.

Grappig om te zien dat het onderzoek tot dusver van Wouter Kok toch weer meer info lijkt op te leveren dan destijds door Jan Zwaal. Een extra noot van aandacht in het stuk van Jan Zwaal is naar mijn idee de mogelijkheid dat Willem Barentz het doopsgezinde geloof aanhangig geweest kan zijn. In dat geval zouden er ook geen kinderdopen gevonden kunnen worden.
 

Ik vind het zeer bewonderenswaardig dat Wouter Kok dit heeft kunnen vinden. Voor mijzelf geldt dat ik dan toch net niet bedreven genoeg blijk te zijn, om dit allemaal terug te vinden. Ik zou het fantastisch vinden als we met de aanknopingspunten van zijn zoektocht toch de (mogelijke) nakomelingen kunnen uitwerken om te kijken of we überhaupt bij de hedendaagse familieleden kunnen uitkomen.

Dat Willem Barentsz doopsgezind was lijkt me niet erg waarschijnlijk; de ideologische opvolgers van wederdopers (Jan van Leiden enz.) waren principieel pacifistisch (ze weigerden zelfs wapens te dragen, wat me voor een kapitein toch problematisch lijkt) en weigerden in de 16e en 17e eeuw ook om in overheidsdienst te treden. De opdracht voor de reizen van Willem Barentsz liepen van de Staten van Holland, via de Amsterdamse admiraliteit naar Willem Barentsz. Dat lijkt me toch een fraai voorbeeld van overheidsdienst.

De Willem Barentsz die in 1594 poorter werd heb ik ook langs zien komen; ook hier een puur speculatieve gedachte:

Er worden tussen 1579 en 1588 geen kinderen van WB in Amsterdam gedoopt; het zou natuurlijk kunnen dat hij in die periode in Haarlem woonde. Daarmee zouden we een verklaring hebben voor de kinderloze periode én de opmerking dat bij uit Haarlem kwam (hoewel hij op dat moment dus alweer minimaal zes jaar in Amsterdam moet hebben gewoond). 

Het lastige is dat in Haarlem de doopregisters van de Hervormde kerk pas in 1608 beginnen, dus we hebben geen mogelijkheid om deze hypothese op eenvoudige wijze te toetsen. Er bestaat nog wel een achterdeurtje, maar dat is momenteel echt onbegonnen werk. Dan moet je met de hand alle notariële akten uit Haarlem over de periode 1579-1588 langs (ervan uitgaande dat die dan nog wel voorhandens zijn), om te zien of je daar iets van WB tegenkomt. Haarlem heeft amper iets gedigitaliseerd dus daarvoor zou je echt persoonlijk naar het stadsarchief van Haarlem moeten gaan. Zelfs als je keigoed bent in paleografie gaat zoiets weken duren, met slechts een kleine kans op succes.

Wat me nu pas opvalt: bij het eerste kind (Wijburch in 1579) staat als beroep van de vader 'mastwerker'! Dat is vijftien jaar voordat hij voor het eerst als stuurman naar de Noord gaat, dus dat zou prima passen in zijn carrièrepad.

Ik ga nog even kijken of de namen van de doopgetuigen iets opleveren...

Wat de kanttekening van Jan Zwaal over het ouderlingschap in combinatie met het kapiteinswerk, ben ik het niet met hem eens. Merk op wat er in de onderstaande bron over ouderlingen in het laat zestiende eeuwse Amsterdam staat:

Wat opvalt bij het lezen van de namen van de eerste ouderlingen en diakenen is, dat het dezelfde namen zijn die men tegenkomt in het nieuwe stadsbestuur en de raad en dat deze kerkbestuurders de hoogste stedelijke ambten vervullen. Adriaan Cromhout, eerste op de lijst van ouderlingen, is burgemeester in 1578. Hendrick van Marcke, tweede op de lijst, is opperkapitein van de schutterij. Reynier van Neck, derde van de rij ouderlingen, is burgemeester in 1581. Reynier Cant, de vierde ouderling, bekleedde in de jaren 1581 tot 1595 niet minder dan tien maal het burgemeestersambt. Wereldlijk en kerkelijk gezag waren in Amsterdam in de jaren 1578 tot 1600 vrijwel in één hand

Bron: Gerrit Groenhuis, De predikanten(1977)–De sociale positie van de gereformeerde predikanten in de Republiek der Verenigde Nederlanden voor ± 1700

Overigens staat verderop in hetzelfde boekwerkje dat het burgerschap alleen aan leden van de 'gereformeerde religie' (dat was toen dus de hervormde kerk) werd gegund. Het idee dat WB dus poorter van Amsterdam was en tegelijkertijd doopsgezind was, kan naar het rijk der fabelen worden verwezen.

Wouter Kok - vandaag - 21:15:

Hendrick van Marcke, tweede op de lijst, is opperkapitein van de schutterij.

Een kapitein van de schutterij was gewoon thuis, en functies in de schutterijen werden zover mij bekend doorgaans bekleed door personen van aanzien. Niet verwonderlijk dat die ook in de kerk een vooraanstaande positie konden bekleden. Een zeevaarder en ontdekkingsreiziger, die lange tijd achtereen op zee zit, tot ouderling verkiezen lijkt echter weinig zinvol.

Overigens is Wikipedia er klaarblijkelijk zeker van dat Willem te Formerum geboren is, maar een bron vind ik zo gauw niet.

Vriendelijke groeten,

Carl

Na het stuk van Jan Zwaal ontvangen te hebben via het museum, was ik ervan overtuigd dat het einde oefening was. Iemand die al zo grondig onderzoek had gedaan en niks steekhoudends had gevonden, zou vast niet te overtreffen zijn.

Maar het lezen van argumenten en onderbouwingen van Wouter Kok, waarmee diverse aannames van Jan Zwaal onder de loep worden genomen maakt mij toch weer hoopvol. Blijkbaar zijn nog (lang) niet alle wegen bewandeld.

Helaas moet ook ik hier zelf weer bakzeil halen: de linkjes die gedeeld werden door Wouter Kok naar aktes uit het Amsterdams archief zeggen mij dat ik eerst een cursus paleografie moet volgen…

Een cursus paleografie is nooit weg, hoor. En dit is prachtig regelmatig schrift.

Helaas moet ook ik hier zelf weer bakzeil halen

Dat is - gezien het onderwerp van ons onderzoek - alleen maar toepasselijk...

...zeggen mij dat ik eerst een cursus paleografie moet volgen

Ik kijk geregeld werk van tieners na waarbij de handschriften nog véél lastiger te ontcijferen zijn!

Ben het helemaal met Petra eens, een cursus paleografie is nooit weg (en erg leuk!); er zijn online ook de nodige curses voor beginners te vinden hoor. Begin maar eens met https://watstaatdaer.nl/