Weet iemand of er registers van de Burgerlijke Stand (of doopregisters) van Isle de France / Mauritius bewaard zijn gebleven uit de 19e eeuw. en of ik die online kan vinden ?

zie hier bij de Archives Nationales d'Outre-Mer (let wel: Mauritius was tot 1810 Frans, daarna Brits)

en de database van de Cercle de Généalogie Maurice [hier], die ook gegevens van ná 1810 bevat

https://www.vocsite.nl/geschiedenis/handelsposten/mauritius.html

Portugal-> Nederland->  In februari 1710 verliet de laatste Nederlander Mauritius.

In 1715 landde een Franse kapitein op Mauritius en noemde het Isle de France. In 1721 werd het officieel in bezit genomen door de Franse Oostindische Compagnie. In 1810 werd het eiland door de Engelsen veroverd evenals het Franse Bourbon, nu Réunion.

[...]

Opperhoofden van Mauritius

Goedendag,

Graag sluit ik even aan bij deze (oude) vraag. Ik vraag mij af of er DTB-registers van Mauritius vóór 1710 bestaan. In de hoop dat hier op het forum al iets over geschreven is, heb ik de zoekfunctie gebruikt, waarmee ik bij deze vraag terechtkwam. De door Peter B genoemde Archives Nationales d’Outre-Mer geven geen hits voor 1710. De CGMR geeft vermeldingen met beginjaar 1001, maar er is een account nodig om gegevens in te zien. Als het alleen gegevens uit de Franse tijd betreft, is het voor mij niet zinvol om een account aan te maken. Biedt de CGMR ook gegevens uit de Nederlandse periode?

Vriendelijke groeten,

Carl

Hmmm,

Van https://www.vocsite.nl/geschiedenis/handelsposten/mauritius/ 

"In 1673 werd Hubert Hugo opperhoofd. Nadat Mauritius opnieuw door de VOC bezet was, had het aanvankelijk onder Kaap de Goede Hoop geressorteerd maar vanaf nu was het weer een zelfstandige vestiging [1]. Hij ontwikkelde de landbouw verder, bouwde het fort weer op, bouwde een kerk, een zagerij en een looierij en legde in Flacq 16 km weg aan [3]. Ook moest hij de slavenhandel oppakken. De bevolking van het eiland nam toe.
In 1676 werd Isaac Lamotius, die als onderkoopman aan de Kaap diende, aangesteld als opperhoofd. Pas op 17 september 1677 kwam hij op Mauritius aan. Het garnizoen bestond uit 55 soldaten en slaven en er woonden 32 vrijburgers." [=> Met vrouwen en kinderen naar schatting ongeveer 200 mensen.]

....

"In 1695 verwoestte een zware orkaan het eiland. Verschillende vrijburgers verloren hun gewassen en velen verlieten het eiland. 
Tijdens het bewind van het laatse opperhoofd Adriaan Momber van der Velde (1703-1710) was Mauritius er economisch zeer slecht aan toe. De VOC besloot in 1706 het eiland te ontruimen. Er woonden toen 48 VOC dienaren, 32 vrijburgers (5 in Zwarte Rivier, 15 in de noordwestelijke haven en 12 in Flacq) met 24 vrouwen, 69 kinderen en 71 slaven; in totaal 244 personen. In februari 1710 verliet de laatste Nederlander Mauritius."

Mijn blik op de zaak:

De grootste kans dat er iets in de richting van een DTB is vastgelegd op het eiland zelf zal zijn tussen 1673 en 1710. Maar ik lees nergens dat er een predikant is aangesteld, wat toch een voorwaarde zal zijn voor een doop. Een huwelijk kan ook door het dan dienstdoende opperhoofd zijn gesloten, of een kapitein van een passerend schip. Ik vermoed dat als er voor die ongeveer 200 mensen al door de VOC een kerkelijke functionaris op Mauritius is aangesteld, dat het een ziekentrooster is geweest. Die niet per definitie ook mocht dopen. In dat geval is er vermoedelijk gedoopt door predikanten / dominees van passerende schepen. V.w.b. begraven verwacht ik aantekeningen van het dienstdoende opperhoofd in diens register.

Wellicht is er hier en daar iets vastgelegd van een DTB in de logboeken van schepen die Mauritius aandeden, of in de meer persoonlijke aantekeningen van predikanten die op die manier als passanten op Mauritius af en toe aanwezig waren.

Samengevat:

• Is er ergens in een archief een dagregister o.i.d. van Mauritius aanwezig? Bijgehouden door één van de bovenstaande opperhoofden?
• Is er ooit een predikant aangesteld op Mauritius, of een ziekentrooster?
• Is te achterhalen welke schepen Mauritius aandeden? (deels wel, er staan er een aantal op de VOCsite pagina die ik citeer). De logboeken van die schepen zullen deels bewaard zijn gebleven, en misschien zijn ze te raadplegen in een of ander archief.
• En de misschien bewaard gebleven aantekeningen van predikanten die op die schepen aanwezig waren zou ook een bron kunnen zijn.

[Edit:] Zie ook: https://web.archive.org/web/20101225201036/http://www.colonialvoyage.com/mauritius.html 

Enige onderbouwing van bovenstaande observaties. Van: Batavia, lijst van aangekomen en uitgevaren schepen, d.d. 8:' Maij 1686:

"[...] Bij d’ eerste gelegentheijd, die ons van een ongetrouwd praedi= cant ontrent den Tijd der besendinge na Mauritius sal voor komen, sullen wij niet nalaaten dien derwaards een spring tochie, om aande jonge kinderen t' sacrament des heijligen doops mede te deelen, [...]"

=> Er was dus zo rond 1685 geen predikant op Mauritius om kinderen te dopen.

[Edit] : Beschrijving van Mauritius van ca. 1690, door Isaacq Johannes Lamotius, ruim 20 pagina's:

Verder: "Extract uijt de klagten van de gesamentlijcke vrije luijden des eijlants Mauritius over hun opperhooft Isaacq Joannes Lamotius aen den commandeur Simon van der Stel en den raet aen de Cabo de Bonne_Esperance [ongedateerd]. Ca. 1684"
Bronverwijzing Nummer toegang: 1.04.02, inventarisnummer: 1382, (Katern: Kaap de Goede Hoop Pagina 804-805)

Ik ga hieronder een poging doen om de namen die ik kan vinden in dat document te transcriberen:

1. Focke Jansz
2. Pieter Jansz van Nimwegen
3. Willem Pietersz van der Hoeven
4. Jacob Saaldin(?)
5. Jan Harmensz Wolteringh
6. Michiel Roodenmont
7. Willem Willemsz van Deventer
8. Gerrit Jansz van Eeuwijck
9. Hendrick Canseboom
10. Dingeman Arents
11. Laurens Gabrielsz van Lengen
12. Willem Pietersz van den Hoevel (= dezelfde als 3.?)
13. Willem Willemsz van Deventer (dezelfde als 7.?)
14. Laurens Gabrielsz van Lengen (= dezelfde als 11.?)
15. Willem Pietersz van der Hoeven (opnieuw)

Ik heb dit document zeker niet uitputtend onderzocht, en nodig ook iedereen nadrukkelijk uit om bovenstaande te corrigeren en aan te vullen.

[Edit:] Verder nog interessant:

Monsterrolle des eijlants Mauritius, ongedateerd. Ca.1655. Pagina 920; scan 1211:

1. Maximiliaen de Jonge van Dockum, ondercoopman en opperhooft
2. Abraham Eversen van Middelborgh, assistent
3. Anthony Kien van Middelborgh, cranckbesoucker <= Inderdaad geen dominee, maar een ziekenbezoeker.
4. Caspar Rodrige [ Rodrigues?] van Mallacka, corporael
5. Barent Roos van Stockholm, corporael
6. Laurens Donckels van Duijnkerk, corporael
7. Pieter Jacobse van Danswijck, bottelier
8. Theunis Dircxe van Amst[erdam??], botteliersmaat
9. Hendrik Cornelisse Bockhoven, zeijlemaker
10. Otto Janse van Rodenhuijse, constapelsmaat
11. Lucas Hendrixe van Steenwijk, onderchirurgijn
12. Jacob Tuste(?), onderchirurgijn
13. Caspar ??ldman van Danswijk, quartiermeester
14. Thijs Cod??? van Danswijk, quartiermeester
15. Claes Verseijl van Middelborgh, quartiermeester
16. Gerrit Janse van Rietskerk, quartiermeester
17. Thijs Dircxe van Rotterdam, kuijper
18. Daniel Janse van der Gieden, kok
19. Floris Jacobse van Ams[terdam?], koxmaet
20. Willem Janse Koodt van Swijndrecht, timmerman
21. Joachum Cornelis van Lamuije, timmerman
22. Hans Dits van Brik in Slegien [ergens in Silezië?], smit
23. Willem Bregman van Münster, smit
24. ?alle van de cust Cormandel
25. Claes Janse Buijs van Wieringen
26. Adriaen Cristiaense van Groodtsunder
27. Adriaen Nagel van Soest

[de laatste 4 zijn 'oppassers van de coebeesten ??? ??? en den tuijn']

27 coppen

Monsterrolle vant blijvende volck op het eijlant Mauritius. Ca. 1638. Pagina 602 scan 1405

En:

Request van de vrijeluijden opt eijlant Mauritius aent opperhooft en raed aldaer gepresenteert, ongedateerd. Ca. 1688. Ondertekeningen deels met handmerk op scan 197 pagina 1461:

Was getekent

1. Willem Willemsz [vermoedelijk van Deventer, zie boven bij 1684]
2. Jan IJter(?)
3. Jan Harmansz Woltering [zie 1684]
4. Focke Jansz [zie 1684]
5. Maghiel Rodenmond [zie 1684]
6. Gerrit Jansz van Ewijk [zie 1684]
7. Laurens Gabrielsz [vermoedelijk van Lengen, zie 1684]
8. Jacob Mighielsz [= Jacob Saaldin(?) van 1684?]
9. Pieter Laurensz
10. Pieter Jansz [vermoedelijk van Nimwegen, zie 1684]
11. Hendrik Kanseboom [zie 1684]
12. Roeloff Kasten
13. Willem Pietersz van der Hoeven [zie 1684]
14. Adam Cornelisz
15. Jan C. Roeloffsz

=> slechts 5 van de 15 in 1688 vind ik vooralsnog niet in het document van 1684. De overige 10 vermoedelijk of zeker wél

De 'Cranckbesoucker' Anthony Kien (op Mauritius in 1655) diende daarvoor (1643-1648) bij de WIC als 'ziekentrooster'; op het schip Zeelandia, in Guinea en Brazilië. Zie dit document op Yumpu; gebruik de zoekfunctie. Ik heb nog niet terug kunnen vinden dat hij ergens aantekeningen van heeft bijgehouden.

[Edit:] Voor verder diepgaand genealogisch onderzoek is deze pagina van het Nationaal Archief van belang: "Mauritius ontrafelt eigen Nederlands verleden." Met vooral ook deze informatie:

"Continuïteit multiculturele gemeenschap
Toen de eerste Nederlanders in 1598 op Mauritius arriveerden, kende het eiland geen bewoners. Voor het werk op de door de Nederlanders gestichte suikerplantages werden slaafgemaakten ingezet. Mauritius was een Nederlandse kolonie van 1638 – 1710 waarna het in Franse handen overging. Joël Edouards bronnenonderzoek toonde voor het eerst aan dat er een continuïteit is tussen Nederlands Mauritius en Frans Mauritius. Gevluchte slaafgemaakten en gedroste matrozen uit alle windstreken (Afrika, India, Madagascar, Indonesië en Europa) koloniseerden tijdens de Nederlandse periode het binnenland van het eiland. Deze multiculturele gemeenschap bleef bestaan op Mauritius toen de Hollanders vertrokken en vormde een basis voor de moderne Mauritiaanse samenleving. Deze geschiedenis is niet bekend bij het brede publiek."

https://hdl.handle.net/1887/66289 

Van: VOC opvarenden: mannen met plaats van herkomst Mauritius

Abraham  de Vries Mauritius, in 1718 Jongmatroos
Daniel   Zaeijman Mauritius, in 1721 matroos
Daniel   Zaijman Mauritius, in 1718 matroos
[leuk:] 

Gabriel Lourensz  Bastro Mauritius, in 1709 assistent. Hoogstvermoedelijk een zoon van Laurens Gabrielsz, van Lengen [1684, 1688]
Gerrit   Munnicx Mauritius, in 1725 matroos
Gerrit   Munninksz. Mauritius, in 1728 matroos
Jan   Fauke Mauritius, in 1717 'jongen'  ......\_ zijn Jan en Joost broers? Zoons van Focke Jansz? [1684, 1688]
Joost   Touke Mauritius, in 1715 'jongen'....../ 
Simon  van der Stell Mauritius, 1679 en 1699, zoon van Adriaan van der Stel, opperhoofd Mauritius 1639-1645

[Edit:] Nagekomen:

Antonij  van der Muur Eijland mauritius, in 1721 matroos
Jan   Nijs Eijland Mauritius, in 1714 oploper

d.d. 9 juli 1676:

?? Nota dient dat opt Eijlant Mauritius resideeren:

48 Comp[agnie]s dienaren.
7 vrijelieden daarvan een met sijn familie
3 Nederlandse land in?
1 Amboinees land in?
1 Timorees met sijn familie
9 slaven van den E. Commandeur

d.d. 23 mei 1677:

en dan volgen 31 namen.

[Edit:]

26 september 1696, 2 interessante lijsten. Een beetje verstopt in de papieren van Kaap de Goede Hoop v.w.b. bovenschrift.

Deze:

"Van gem[elde] deserteurs en weggelopen vrije gaen heden met de Swaeg tot uEd. groot achtb. over de vier volgende:"

Pier Swanenburg van Delft (in 1691 in dienst gekomen)
Jacob Andriesz van Vrieslant (in 1684 in dienst gekomen, inmiddels op de Swaeg overleden)
Jacob Jansz van Groeningen (vrijman van de Kaap)
Jacob Jansz Vlieling(?) van Groeningen (vrijman van de Kaap)

De 2 resterende:

Leendert Gruwel van Mastrigt (in 1693 in dienst gekomen)
Cornelis Matthijsz van Dort (in 1690 in dienst gekomen)

"hare beijde met de aencomst van de Swaeg ten desen meede fugatieff gestelt" => Oftewel: die zijn weer ontsnapt?

En deze:

"Vijf Engelse van het laetst hier aengeweest zijnde schip Nassouw, die haer schip hebben laten ontvaren, en die alhier 't sedert dien tijt voor cost en hebben g'arbeijt, gaen met dese occagie mede over voorom cost en hebben dienst te doen, en sijn genaemt:

Jan Roos
.... Walton
Jan Andriesz
Hevester(?) Gibbon
Gervaes"

============================================================

D'r zijn in de VOC papieren over Mauritius ongetwijfeld nog veel meer namen terug te vinden die vanuit genealogisch oogpunt interessant zijn. Maar ik ben er zo goed als van overtuigd dat er voor de kleine VOC gemeenschap op Mauritius in de 17 eeuw niet structureel doop-, trouw- of begraafgegevens zijn bijgehouden. We zullen het dus vooralsnog moeten doen met incidentele lijstjes en andere toevallige gegevens, zoals hierboven. De monsterrollen van de VOC zijn natuurlijk wel vaak structureel bijgehouden, maar ook dat betwijfel ik een beetje voor Mauritius, met daarbij de aantekening dat ze dan ook nog eens moeten zijn bewaard gebleven, en ergens toegankelijk moeten zijn.

Wat een spitwerk! Hartelijk dank voor alle informatie. Inderdaad zullen in monsterrollen en journaals nog wel gegevens te vinden zijn over personen die achtergebleven zijn op of juist met een passerend schip vertrokken zijn van Mauritius.

In het bericht hierboven lees ik trouwens in de eerste afbeelding drie nederlantse banditen. Interessant in dit verband is deze webpagina:

https://historiek.net/bandiet-woord-herkomst-betekenis/69957/ waarop beschreven wordt dat ‘bandiet’ een leenwoord is uit het Italiaans, waar het duidt op verbannen personen. En zo lijkt het in de 17e eeuw in het Nederlands ook nog gebruikt te worden:

Schrijver-dichter Joost van den Vondel gebruikte in 1657 het woord ‘Godsbandieten’ voor mensen ‘die door God verbannen werden’.

Uit publicaties over de VOC staat me bij, dat criminelen wel vanuit Batavia westwaarts verscheept werden maar ik zou terug moeten zoeken of dat naar de Kaap of naar Mauritius was.

De naam van de eennalaatst genoemde persoon in de laatste afbeelding is overigens Silvester Gibbon.

Vriendelijke groeten,

Carl

Bedankt voor je reactie Carl. 

'Bandieten' in de zin van bannelingen; dat belletje ging bij mij niet rinkelen. Jouw transcriptie is ongetwijfeld spot-on. En 'Silvester' ook, alleen denk ik bij nader inzien dat hij Silvester Gibson heette.

Succes met verdere naspeuringen! 

(Als je naar de herkomst en roots, of het lot van een bepaalde persoon op zoek bent, - als -, zou je ook kunnen overwegen de naam en verdere bekende gegevens op dit forum te delen.)

Nog een laatste beetje 'couleur locale':

Cabo de goede hoop, den 30:' 9ber: 1704:

"5: Aparte notitie der bandijten naar de Caab en mouritius [beiden dus] met opgem: schepen overvarende, annex de Copien der vonnisten, soo door den agtb: raad van justitie deses Casteels, als door heeren schepenen deser stede tegens deselve gevelt"

Cabo de goede hoop, den 30„e 9ber 1704:

"[...] en den gewesen opperchirurgijn op mouritius Ioannes bockelberg dewelke vermits sijn vrouw en kinderen op dat eijland geboren sijn, en alhier niet aarden konnen vergunt is als vrijman nevens sijn familie over uE. gouvernement wederom na derwaarts te vertrecken [...]"

Oktober 1707 (plannen voor de ontruiming van Mauritius) In de daar op volgende scans:

"[...] de monster rolle deser EComp: besettelinge, onder dato ult=o Junij Laastleden, als mede een Copia generale opneminge deser Eijlands jngesetenen, onder dato ult.o xber: des voorleden jaare 1706. waar bij uEd:e groot agtb: ’t getal der vrijluiden haare vrouwen, kinderen; slaaven, beestiaal & sullen ontwaren,[...]"

even verderop:

"[...] voor ’t Iegenwoordige tot uEd:e groot agtb: overscheepen de vrijluiden als met namen: 

• Ian mourits van Bommel, nevens vrouw kind en vier slaaven
• Hendrik van baaten, met sijn vrouw en vier kinderen.
• den vrijman Ian Davidsz: muur, en sijn huijsvrouw Willemina van Strijen, nevens vier kinderen en een slaaf, welke laast genoemde, nu 5. jaaren verleden, voor den tijd van thien agter een volgende jaaren, alhier is gebannen geworden, en nu op sijn, tot tweemaal aan haar Ed:e agtb: aancabo de goede hoop, gedaane versoek van ontslaginge ons door haar E: agtb: ingevolge de als nu ontfange ordres gelast werden, p:r desen bodem (geheelijk van sijn bannis„ sement g’Excuseerd zijnde/ passagie naar costij te verleenen [...]"

Juli 1677:

"Int Comptoir Mouritius Adij Ultimo Julij A„o 1677 Mont oncosten Aen de onderstaande. ƒ164„2„—: soo veel jn dese gepasseerde maant aan de volgende Compagnies gagie winnende dienaars, slaven en slavinnen als andersints is geconsumeert als volgt namentlijk:

1 D: E: Heer Commandeur Hugo
1 den ondercopman Jacob Haijman
1 Den adsistent, Gerrijt Hugo
1 Den baas houtcapper Swen Tellenson
3 Den sarg„t Jan Westphalen met vrouw en dochter
1 den jongh adsistent Thomas Hugo. —
2 kinderen van d. E: Commandeur Hugo
10 persoonen aande tafel van DE: Commandeur
1 den soon vanden sarg„t Jan Westphalem
45 's Comp„s gagie winnende, dienaars
3 nederlanders van 't Engelsche schip den Eenhoorn hier verbleven, ende scomps weghloopers
1 vrouw van een Comp's dienaar
8 slaven en slavinnen van D E: Command. Hugo
37 slaven van D: E: Compagnie
23 slavinnen adjdem
3 swarte gebannene manspersoonen
2 swarte d=o vrouwens
2 vrije kinderen van de Eene boven gemelte vrouw

135 Coppen daar onder verconsumeert als A: Peper over 6 lb soo aan scomp„s dienaars als slaven en slavinnen comt...."

Kortom: d'r is genoeg te vinden, maar geen "klassieke DTB" en wel bewerkelijk.

-Bart- - vandaag - 13:42:

'Bandieten' in de zin van bannelingen; dat belletje ging bij mij niet rinkelen.

Ik heb het ook niet zelf bedacht, hoor! Maar ik dacht banditen te lezen, vroeg me af of dat woord destijds al gebezigd werd, en het WWWeb deed de rest. ;) 

denk ik bij nader inzien dat hij Silvester Gibson heette.

Oei, dat lijkt mij ook veel waarschijnlijker als achternaam. En ja, ik ben op zoek naar een bepaald persoon die ‘van Mauritius geboortig’ zou zijn, maar ik raakte door haar geïntrigeerd door de bewoning van dat eiland en wat er over deze mensen terug te vinden zou zijn. Misschien plaats ik inderdaad nog een specifieke vraag over de betreffende persoon.

In ieder geval nogmaals heel hartelijk dank voor al het speurwerk. Er is dus inderdaad wel het een en ander te vinden (mogelijk vooral bij wisseling van opperhoofd?), maar wel overal verspreid.

Vriendelijke groeten,

Carl