stamboomforum vragen, antwoorden en tips voor uw stamboomonderzoek

Forum logoArchiefinstellingen, bronnen en inventarissen » Betekenis eerloosverklaring



Profiel afbeelding
Profielafbeelding
Volgens https://books.google.nl/books?id=v35RAAAAcAAJ&pg=PA11 kon je in 1840 eerloos verklaard worden, al dan niet gecombineerd met boete, beroepsverbod, verbanning, tuchthuisstraf, tentoonstelling op het schavot en/of de doodstraf. Bij al die andere straffen kan ik me het nodige voorstellen, wat een lekkertjes waren onze voorouders! Maar wat moet ik me bij eerloosverklaring voorstellen?

Maggy - 2 mar 2015 - 17:26

Niet meer geregistreerd

Ronald Hellenbrand 2 - 2 mar 2015 - 18:03

Profielafbeelding
Bedankt voor het antwoord maar ik heb er helaas niet veel aan.
Het Algemeen (mannen) Kiesrecht werd in Nederland ingevoerd in 1917, vrouwenkiesrecht in 1922, mijn vraag ging over 1840, het antwoord gaat over het Romeins recht. Maar zelfs al zou dat Romeins recht in 1840 op Nederlanders van toepassing zou zijn geweest, dan geeft dat antwoord me nog niet het inzicht in wat het voor in in 1840 in Nederland eerloos verklaarde voor feitelijke invloed op zijn leven zou hebben gehad.

Op dit moment bestaat ook nog de juridische mogelijkheid dat een rechter je het actief en/of passief kiesrecht afneemt. Als ik me niet vergis voor een periode van ten hoogste 5 jaar. Zouden rechters het nog weten? Misschien. Toepassen? Heb ik nog nooit van gehoord. Zou het zin hebben, zou je er bijvoorbeeld wegpiraten mee kunnen dwingen tot socialer gedrag?

Rond 1840 blijken openbaar aanklagers en journalisten wel degelijk zeer veel aandacht te hebben voor de toepassing van eerloosverklaring. Ik neem aan dat het door de verdachten en de krantenlezers dus ook als indrukwekkende straf werd ervaren. Ik vraag me dan af waarom? Wat had zo'n eerloosverklaring voor feitelijke invloed op hun leven.

Overigens is de verdachte waar ik onderzoek naar doe vrijgesproken, door het publiek en zijn kinderen op de schouders onder luid gejuich het gerechtsgebouw uitgedragen, maar vervolgens wel met achterlating van vrouw, kinderen, bedrijf en eigen onroerend goed naar een andere stad verhuisd. Hij had een jaar in voorarrest gezeten onder erbarmelijke omstandigheden.

Maggy - 3 mar 2015 - 10:07

Niet meer geregistreerd

Het principe van de eerloosverklaring gaat inderdaad terug tot het romeinse recht: de eerlozen kregen in die klasse-bewuste maatschappij dezelfde status als prostituees en acteurs.

In de 19e eeuw betekent het nog steeds, dat je tot paria wordt verklaard. De gevolgen zijn dan ontzetting uit het ambt, verstoten uit de gemeenschap (oftewel de hele buurt/stad/dorp keek je met de nek aan), verbod om een openbaar/militair ambt te bekleden. Gebeurde dit bij personen van een bepaalde stand, dan verloren deze inderdaad ook hun stemrecht.

Ronald Hellenbrand 2 - 3 mar 2015 - 16:13

Profielafbeelding
Dat klinkt best heftig. Maar zou dat gewerkt hebben in bovenstaand geval? Als een massa mensen klaarstaat om je bij vrijspraak op de schouders te nemen, zouden diezelfde mensen je dan bij een veroordeling als paria hebben behandeld?

Maggy - 3 mar 2015 - 17:08

Niet meer geregistreerd

Het kan evengoed zijn, dat er ook een groep klaarstond met pek en veren :-). Voor het publiek ook een 'aangenaam' spektakel. Bijgaand een stukje over eerloos verklaren uit het militair strafrecht.

bron: H.M.F. Landolt Militair woordenboek (2 dln.). A.W. Sijthoff, Leiden 1861

 

Eerloos.

In vroeger tijden werden soldaten, die zich volgens de heerschende denkbeelden of volgens de bepalingen der krijgsartikelen, aan onteerende daden hadden schuldig gemaakt, onder allerlei half treurige, half kluchtige plegtigheden, eerloos verklaard. De meest gewone plegtigheden bestonden in het verbreken der wapenen, afsnijding van de eereteekens en de onderscheidingsteekenen der uniform door den beul, die daarna den schuldige met een' schop tegen het achterste uit den kring van het verzamelde regiment of vaandel verwijderde. Somtijds gebeurde het wel eens, dat zulk een eerloos verklaarde, na eenigen tijd op zijn verzoek weder in zijne eer hersteld (gerehabiliteerd) werd. De plegtigheden daarbij, waren bij verschillende mogendheden tot in de 18de eeuw toe, nog veel bespottelijker dan die van de eerloosverklaring. Degene, die in zijne eer wilde hersteld worden, moest bij voorbeeld op handen en voeten den gesloten kring zijner afdeeling naderen, daarbuiten verscheidene keeren als een hond blaffen en op de vraag, wie hij was en wat hij verlangde, antwoorden, dat hij een eerlooze kerel was en weder eerlijk wilde worden; dan werd hij binnengelaten en als de troep genoegen nam met zijne rehabilitatie kreeg hij vergunning om op te staan, waarop zijne formele herstelling door het zwaaijen der vaandels en de plegtige verklaring van den kommanderenden officier plaats had. Bij de Zwitsers mogt de betreffende persoon opgerigt in den kring treden, bij anderen mogt hij er met de muts in den mond, op handen en voeten binnenkruipen. Zie ook Straffen.

Ronald Hellenbrand 2 - 3 mar 2015 - 18:07


Profielafbeelding
Heel hartelijk bedankt. Het begint me helderder te worden. Mijn verdachte kon, ondanks de vrijspraak, ondanks zijn juichende familie en vrienden, ondanks zeer positieve artikelen in Arnhemse, Zwolse Groningse en Zeeuwse kranten, zijn neus waarschijnlijk in Den Haag niet meer laten zien. Ook al was hij slechts de drukker van een krantje dat koning Willem II niet beviel. Ook al was er formeel vrijheid van drukpers. Ook al was hij volgens de rechters niet eerloos, in de ogen van de koningsgezinde hagenaars was hij dat wel en moest dus wel zijn biezen pakken.

Maggy - 4 mar 2015 - 13:39







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu