Ik heb een drietal DNA tests laten doen bij de Amerikaanse bedrijven FamilyTreeDNA, 23andMe en Ancestry.com. In de blogposting Waar komen mijn voorouders volgens mijn DNA vandaan? beschrijf ik de verschillende inzichten die deze partijen (en MyHeritage) geven over de etniciteit van mijn voorouders.

Heb zelf het gevoel dat we, gezien de betrouwbaarheid en bruikbaarheid, niet zo veel waarde aan dit soort rapporten moeten geven. Hoe denken jullie daarover?

mvg,
Bob Coret

In het Belgische blad Vlaamse Stam staat een bespreking van dit soort testen (53ste jaargang nr.2., april-juni 2017, pag 119-124). Van drie verschillende personen liet men DNA testen uitvoeren bij The Genographic Project (het project van National Geographic), Ancestry DNA en 23andMe. Uit de conclusies citeer ik: 

In alle advertentie van de online bedrijven die genetische afstammingstesten aanbieden, valt te lezen dat de resultaten je als deelnemer sowieso zullen verbazen. Dat was inderdaad voor de drie personen in het experiment het geval Maar dan eerder omdat de resultaten van de drie testen zich in grote mate hebben tegengesproken en de eigenaardigheden in het resultaat van een bepaalde test nooit bevestigd werden door een andere test.

Even voor de duidelijkheid. Het gaat hier dus om autosomaal DNA onderzoek?

@Bas: ja, de 3 tests die ik heb gedaan waren alle gericht op autosomaal DNA.

Leuk om je blog te lezen, Bob. Wat me vooral opviel waren de 0,1% waarden bij 23AndMe, die aangeven dat jij voor een heel klein deel Noord-Afrikaanse en Native American voorouders zou hebben. Waarden die bij de andere tests niet terugkomen, als ik het goed zie. Ik kan me voorstellen dat je denkt: wat moet ik daarmee en kan ik daar ooit achterkomen? Als je heel slecht denkt, dan kun je je nog afvragen: zouden ze dat bij iedereen er in verwerken, zo'n waarde?

Zulk soort onderzoeken zijn vooral interresant voor amerikanen. Die zijn in de meeste gevallen van gemengde afkomst en zijn dan benieuwd naar "hoeveel % iers ben ik? en hoeveel % duits?" Terwijl wij nederlanders in de meeste gevallen tot flink wat generaties terug 100% nederlands zijn en wat verder terug komen er dan misschien wat belgen of duitsters bij. (even sterk generaliserend)

Met de 'family finder' tools heb ik daarentegen wel wat resultaten kunnen boeken. Niet zozeer voor mezelf, want mijn eigen kwartierstaat had ik al redelijk compleet, maar ik heb er wel zoekende amerikanen mee kunnen helpen.

Ik ben het er ook helemaal mee eens dat dit soort testen helemaal geënt zijn op de Amerikaanse markt. Wij Nederlanders zullen een of twee takken hebben waar zo af en toe een buitenlander in zit. Zo ben ik zover ik kan zien van vaderskant volslagen Fries, van moederskant zie ik verschillende buitenlandse stromingen voorbijkomen; aan opa's kant zit een lijntje naar België, waar de tweede vrouw van Leopold III uit voort komt en oma's kant lijkt nóg interessanter: de vrouwelijke lijn leidt op een gegeven moment naar een Italiaan die in Vlissingen een herberg bezat, dat is aan haar moederskant en aan vaderskant zit een Zwitser en een gewonde Schotse soldaat die volgens een andere stamboom leidt naar een Noorse prinses uit de zevende eeuw!

Hetzelfde verhaal bij mijn mans kant; Veluws, net als de Friezen een beetje geïsoleerd vergeleken bij de Zeeuwen van mijn moeder. Wel logisch als je de geschiedenis kent.

For a genealogist, these tests are a waste of money. These various companies all use different geographic and time distributions for the various haplogroups to estimate parentage. One needs to know their assumptions, which they don't want to disclose for competitive reasons. They report what they think people (yes, mainly Americans) like to hear. For instance, I noticed the 2 to 3% Neanderthal DNA which all Western Europeans have, disappeared mysteriously....

My grandson had his Y-dna tested through the Genome - 2 Project and was told he has unique Y-dna (out of approx 750,000 persons tested). Curious, I had my Y-DNA by Family Tree DNA and yes, mine was the same. That was four years ago and it is still unique (R-1b -A8043). Following the paper trail, I did go back 6-7 generations to Dinther, N.B. That means that I can verify male family relationships with certainty that far back by going up another branch of the family tree till the present.

For people searching for their family roots, such as orphans, adoptees, etc., DNA testing is great.  Gus Van Weert

Ook ik twijfel sterk aan de percentages die gegeven worden.  Ik heb nu 4 testen gedaan (Sorensen, Ancestry y-DNA 12 en 46 markers, en 23andme autosomaal).  Bij 23andme ben ik verschillende Amerikaanse matches tegen gekomen van Amerikanen met Nederlandse achternamen, waarvan de achternaam 5 of 6 generaties terug ook in mijn stamboom voorkomt.  Kortom, zeer aannemelijk dat daar daadwerkelijk een link is, en dus genealogisch relevant. 

Bij 23andme (pre-2013, dus 3e generatie chip) is het mij opgevallen dat mijn etniciteitspercentages gedurende de laatste 4 jaar fors aangepast zijn.  Ook heb ik mijn beide ouders laten testen, en ik ben verre van een 50-50 mix qua etniciteit.  Opheldering van 23andme gevraagd, en daarin kreeg ik het veelzeggende antwoord dat je de etniciteit niet 50/50 van beide ouders erft.  Bijvoorbeeld, als je moeder 30% scandinavische oorsprong heeft, en je vader 5%, dan zou je volgens 23andme best wel eens zelf 28% scandinavisch DNA kunnen hebben. (en niet 17.5% zoals ik had verwacht).  Dat laatste maakt het volgens mij behoorlijk arbitrair.

Tenslotte, het is niet onbelangrijk om te realiseren dat bij de huidige tests slechts 0,02% van je genetische materiaal in kaart wordt gebracht, en dus 99,98% compleet wordt genegeerd.  Bij 23andme zijn ze tussen versie 4 en versie 3 van hun chip zelfs in aantal SNPs naar beneden gegaan ten gunste van meer specifieke y-chromosoom en mitocondriale SNPs.