Hallo,

Mijn man stamt rechtstreeks af van Jacobus (Piet) Daniels van der Steen (Boekel 1753-den Bosch 1798). Het gehele gezin draagt als achternaam 'Daniels/Daandels' maar 3 kinderen (Johanna Peter 1749, Antonetta Peter 1755, en onze voorouder) krijgen 'van der Steen' er aangeplakt.

Kan iemand verklaren wat de reden daarvan is?

Alvast hartelijk dank.

Vriendelijke groet,

Gerda van der Steen

Mogelijk woonden zij een stenen huis of in een buurtschapje dat 'de Steen' werd genoemd en was het een bijnaam ter onderscheiding van gelijknamige figuren in het dorp?

In 1811 werden achternamen ingevoerd daarvoor droeg men een patroniem, dat is de voornaam van de vader

in dit geval dus Daniel, kinderen van Daniel / Daniels



• Cornelis Pietersz, 1e helft 17e eeuw > zoon met achternaam Quanselaar, in de derde generatie Van der Steen [M.P. van der Steen & L. van der Steen, De onderste steen boven. Genealogie van het Pernisser geslacht Van der Steen, Zuidland-Hoogvliet 1994; vgl. Genealogie-CBG 1 (1995), nr 2, p 41].
• Adrianus van der Steen (Den Dungen 1746-1811) [André Schoones, 'Kwartierblad van Bertha Schakenraad', in: Het Griensvenneke 34 (2009), nr 1, p 17].
• Petrus van der Steen (Den Dungen 1752-1813) [André Schoones, 'Kwartierblad van Nard Schuurmans, melkboer uit het Mulkstrôtje', in: Het Griensvenneke 37 (2012) nr 1, p 9].
• [J. Hendrickx, 'Vondelingen te Leuven', in: Vlaamse Stam 12 (1976), p 263].
• Vgl. NNN: toponiem (Ter) Steen.

Doop op 22 november 1753te Boekel

Kind (mannelijk)

• Jacobus Daniels

Getuigen

• Joannes Jansse
• Aldegundis Janssen

Trouwen op 11 mei 1721te Ravenstein

Getuigen

• Theodorus van Huesseling
• Joanna Linders

Er hoeft niet altijd een reden voor te zijn. Kan zijn dat het domweg niet is genoteerd of gezegd bij het laten noteren van de namen in een akte.

Voor wat betreft de herkomst zul je wellicht verder het verleden in moeten om aanwijzingen te vinden. Onderstaande staat op internet. Wellicht een connectie met de voorouders van jouw man?

Er zijn verschillende verklaringen voor de herkomst van de naam te vinden. De meest gangbare is de volgende, volgens A. Huizinga in zijn ‘Encyclopedia van namen’: Namen van Middeleeuwse burchten eindigden vaak op ‘stein’ of ‘steen’ omdat het huizen waren die van steen waren gebouwd (in tegenstelling tot de hutten van de lijfeigenen) of gefundeerd op een steen of een rots. Later ging dit ‘stein’ of ‘steen’ ook over op namen van burgerlijke landgoederen, boerenhoeven e.d.’ Ook voegde men wel het beroep of plaats van herkomst aan de naam toe, zoals Winkelman, Visser, Van Brakel, Van Kralingen. In dit rijtje past dus ook Steen, Van Steen en Van der/den Steen, zeker als men op één of andere wijze betrokken was bij een landgoed of boerenhoeve met die aanduiding. Een variant op deze verklaring is dat stenen ook gebruikt werden om de grens van een bepaald stuk land te markeren. Men koos daarvoor grote stenen die moeilijk verplaatst konden worden en die tot in lengte van dagen dienst konden doen.’

Misschien woonden ze niet allemaal tegelijkertijd in dat stenen huis of in dat buurtschapje, maar sommigen pas na hun huwelijk bijvoorbeeld? 

De regels en wetten van de overheid m.b.t. achternamen, familienamen en toenamen golden nog niet voor 1811.
Voor die tijd waren de mensen vrij om een naam te gebruiken naar eigen keuze.
Vaak was het niet alleen de eigen keuze, maar werd je door je omgeving aangeduid met een bepaalde naam.

Iemand kon op verschillende manieren worden geduid:
- met een patroniem (= voornaam vader), zoals Renee hierboven noemt.
- met een beroepsnaam (b.v. timmerman, boer, molenaar).
- met een toponiem (= geboorteplaats of vroegere woonplaats, b.v. na een verhuizing).
- met een adresnaam (b.v. naam van de boerderij, terreinkenmerk, weg, water, bos, of buurt).
- met een opvallend lichaamskenmerk (de lange, kranghand, bloothoofd).
- met een piëteitsnaam (b.v. de vrome, troost, barmhartigheid).
Er zijn natuurlijk nog veel meer soorten namen, er was keus genoeg.

Soms gebruikte dezelfde persoon bij verschillende gelegenheden een andere naam,
dat hing af van de situatie en de plaats.
Soms waren er zoveel personen met dezelfde voor en achternaam, wonende in dezelfde omgeving,
dat men nog een naam toevoegde om niet in de war te raken. (b.v. de naam "Stalmeijer genaamd Smit").
Soms kregen alle kinderen uit één gezin een andere achternaam (dit kwam zelfs voor na 1811).

In 1811 werden er bindende regels ingevoerd en was het uit met de pret v.w.b. de persoonlijke keuze.
De naam Daniëls is dus niet veranderd in van der Steen, zoals de titel aangeeft.
Deze namen bestonden gewoon naast elkaar, ze waren persoonsgebonden.
Als ze zelf geen nadere reden voor het verschil hebben opgeschreven of nagelaten,
blijft het voor ons slecht raden naar het waarom.

De naam van der Steen is mogelijk terug te voeren op het feit dat niet ver van Boekel steenovens voorkwamen.
Die steenovens stonden langs de Maas en in Boxmeer is nog een steenfabriek en ook een Steenstraat.
Veel mensen uit die omgeving werkten vroeger op de steenovens, om hun brood te verdienen. 
Daar kon dus gemakkelijk zo'n naam ontstaan.
Maar niet alle vaders en zonen uit hetzelfde gezin zullen op de steenfabriek gewerkt hebben.
Als ze geen relatie (meer) hadden met de steenoven, was het (voor 1811 ) ook niet meer nodig om zich zo te noemen.
Maar voor die keuze was voor 1811 geen regelgeving.

Mvrgr, 
    

dank je Henk,

dat klinkt heel logisch

Voor het onderzoek van de familienamen van onze voorouders: Deden, Kazenbroot,
was de verklaring uitgezocht door Instituut Meertens, te vinden in de Familienamenbank.
Voor hun onderzoek moest een stamreeks worden gemaakt, tot de eerste datum dat
onze familienamen werden gebruikt. Zie bijvoorbeeld, familienaam Dede = verklaring:
De familienaam Dede is ondermeer afkomstig uit Turkije. / kenmerken: andere taal
Varianten zo te zien ook categorie afkomstig uit Turkije. / Met pijltje = Deden /
Bij de spelling Deden => documentatie -> Deden = 1811 Sneek (= niet in Turkije!).
Familienaam Kazenbroot, dan moet men verder lezen bij spelling: Kaasenbrood.
Reden, omdat spelling Kaasenbrood de meeste naamdragers heeft in 1947.

Wanneer men familienaam Steen invult bij zoeken, dan is er ook voldoende
documentatie. Zover mogelijk terug en dan de locatie waar men woonde.

Tevens nagaan welke handtekeningen zijn gebruikt. Het e.e.a. bekeken
van mijn voorouders en vergeleken, zoals geschreven in de akte,
of de handtekening dan hetzelfde was of anders. Die verschillen
zijn niet beperkt tot 19de eeuw maar zelfs tot heden nog steeds.
Het gaat dus ook om officiële primaire bronnen met fouten,
van mijzelf voornamen en achternaam, ook naaste familie.
Bijvoorbeeld, als kind met verschillende spelling voornamen
op de persoonskaart en persoonslijst van mijn ouders;
dat is allemaal niet meer te veranderen. Volgens CBG,
zijn dat secundaire bronnen, geen primaire bronnen.
=> http://www.cbgfamilienamen.nl/nfb/

In mijn familiestamboom kom ik diverse verschillen in opgetekende namen tegen, als gevolg van het mondeling aanmelden van de naam, die vervolgens op afwijkende manier wordt genoteerd. Een voorbeeld daarvan (halverwege 18e eeuw) is de naam Hermans, die voor dezelfde persoon in andere documenten is vastgelegd als Hermens en weer in andere als Herremans. Ook kwam ik een geval tegen van de dochter van Arent Watermans (begin 18e eeuw) die in het ene document de achternaam Arents krijgt en in een ander: Watermans. Op het gebied van voornamen is er evenmin consistentie: In sommige documenten wordt de doopnaam Catharina ook wel opgetekend als Trijntje, Johanna als Anna, Maria als Maritje,en meer van degelijke gevallen. Dat maakt het zoeken soms wel lastig.