stamboomforum

Forum logoFora » Militairen » Ik zoek info over de Staatse soldaten rond 1730

4.
-waarom zou een katholiek uit het prinsbisdom Luik zich aansluiten bij het protestantse Staatse Leger ?

Pieter Isaaks was mogelijk Protestant, want er woonden ook Protestanten in Luik en omgeving.
Het Staatse Leger was niet puur Protestants, er dienden ook R.K. militairen in dit leger. 
De meeste eenheden die dienden in het Staatse Leger kwamen uit het buitenland, en daar waren
ook Regimenten bij die Roomsch Katholiek waren. Er was bijvoorbeeld een Regiment Waalse Dragonders
uit de omgeving van Namen. Die waren ook R.K., maar daar diende wel een Dragonder bij
uit Soest (Westfalen), die Ev. Lutersch was en die daarom voor mij moeilijk te vinden was.

In het Regiment Sachsen-Eisenach dienden soldaten uit Eisenach en omgeving, maar na de
Spaanse Successieoorlog dienden in dit Regiment ook mensen uit Luik, Leuven, Moers, 
uit allerlei Duitse plaatsen, uit Venlo, Stevensweert, Nijmegen en uit Brabant en Friesland.
De Fransen zijn verslagen en ver teruggedrongen in Walonië, Vlaams Brabant, Limburg en omstreken.
De Hertog van Marlborough (John Churchil) is met ons leger twee keer over het Prinsbisdom
Luik heengewalst. Sommigen uit die overwonnen gebieden zagen dat als een bevrijding.
Het Staatse Leger was met 120 duizend man op top-capaciteit. Diverse Regimenten hebben
personeel uit de bevrijde gebieden opgenomen als aanvulling om de gesneuvelden te vervangen. 
De zonen van deze vrijwilligers vinden we later terug in bijvoorbeeld zo'n garnizoensplaats als Bredevoort.
Om dit verhaal te staven, leze men de herkomst van de soldaten in het trouwboek van Bredevoort.

Waarom soldaten uit Friesland ?
Omdat de Regimentscommandant Willem Hendrik Wettin, Hertog van Sachsen-Eisenach geboren was
in Oranjewoud (Friesland), waar zijn ouders toen woonden.
Hij was getrouwd met Amalia Prinses van Nassau Dietz, verwant aan ons huis van Oranje Nassau.
De Kapitein Heimstra of Heemstra of Hiemstra is duidelijk  een Fries.
Het eiland Stevensweert was tot 1702 een Spaanse vesting met een Spaans / Frans Garnizoen.
Bij de plaatselijke kroeg staat nog een groot kanon als herinnering.

Mvrgr,    

henk elsinga

5.
-gebeurde het dat een militair 150 km verderop trouwde en zijn vrouw daar (in haar geboortestad) liet wonen en zijn kinderen geboren liet worden terwijl hij van garnizoenstad naar garnizoenstad trok? Of is het waarschijnlijker dat de vrouw met kinderen meereisde maar enkel de kinderen in haar geboortestad liet dopen? er zijn namelijk verschillende kinderen gestorven, maar geen gegevens van hun overlijden gevonden in deze stad...

De afstand tussen trouwplaats en werk maakte niet zoveel uit.
Het was meestal een tijdelijk probleem, want het Regiment verplaatste zich en kwam weer terug,
naar men hoopte. Of de vrouw meetrok naar de garnizoensplaats van haar man, hing voornamelijk
af van de situatie en de mogelijkheden. Natuurlijk wilde een vrouw graag mee met haar man in
een vredesgarnizoen, maar in een oorlogssituatie was dat niet erg handig, zelfs levensgevaarlijk.
Het meereizen was ook geen pretje: "Het leven in de Tros" is de zoekterm waaronder ik ooit
literatuur vond over het ellendige bestaan van vrouwen in de Tros. De Tros is een colonne van
karren met mensen en paarden, voedsel, water, kookgerei, brandhout, kleding, beddegoed,
verbandmiddelen, munitie, wapens en andere reservematrialen.
Deze colonne bewoog zich voort, aansluitend aan de staart van een Regiment wat zich verplaatste.
Men had in de 17e eeuw nog geen verzorgingscompagnie en geen geneeskundig peloton.
In de 18e eeuw was e.e.a. iets beter geregeld, maar nog steeds matig tot onvoldoende.

Als een vrouw meereisde, was het niet gebruikelijk om even terug te gaan naar haar geboortestad 
voor een doop van een kind. Je kon overal je kind laten dopen.
Daar de kinderen op dezelfde plaats zijn gedoopt, kunnen we stellen dat de vrouw niet meereisde.
Als er geen gegevens van begraven zijn gevonden van kleine kinderen, wil dit zeggen dat ze of
niet genoteerd zijn, of dat de gegevens verloren zijn geraakt.
Notities zoals: "begraven een kind van een Soldaat" leiden niet tot resultaat.
Het is aan te raden om het begraafboek te bestuderen, wat voor mensen werden daarin genoteerd,
welke periode ontbreekt van het begraafboek en was het wel gebruikelijk om kinderen te vermelden.
Men kan soms tot merkwaardige ontdekkingen komen: bijvoorbeeld het begraven van armen en
kleine kinderen in Vlissingen. Die werden niet begraven, maar gedumpt in een soort krengenput.

Mvrgr,

henk elsinga

wauw bedankt voor alle informatie. Pieter Isaak zou rooms zijn omdat bij de doop van 2 van zijn kinderen er een R achter zijn naam staat. Nu ben ik ergens een afkorting bij een soldaat tegengekomen van R M wat soldaat zou betekenen. Zou enkel de R ook soldaat kunnen betekenen?

Karin Izaks

Zou enkel de R ook soldaat kunnen betekenen?

Aangezien het nu toch specifiek over Pieter gaat, in het betreffende doopboek staat bij sommige dopen RR, wat zou kunnen betekenen, dat beide ouders rooms waren. Het sluit in ieder geval uit, dat R soldaat betekent. De kans bestaat wel, dat M soldaat betekent. Dat zou dan een afkorting kunnen zijn van miles. Ieder mens verzint zelf afkortingen in zijn aantekeningen, dus je kunt nooit stellen, dat een bepaalde afkorting in een doopboek overal en altijd één en dezelfde betekenis heeft. In dit deel van het doopboek lijkt de R voor rooms te staan, maar dan is het wel vreemd, dat dat niet bij alle kinderen is gebeurd. Er waren aan het handschrift te zien twee opvolgende predikanten. De eerste vermeldde wel eens "paaps" in een inschrijving maar dat heeft hij bij Peter nooit gedaan.

Jan Clavaux

6.
- is het mogelijk dat iemand uit een famillie van hoge officieren en burgemeesters komt en toch zijn hele leven eenvoudig en arm soldaat blijft? (onecht kind)

De kinderen van hoofdofficieren en burgemeesters kwamen maatschappelijk meestal wel goed terecht.
Naast financiële draagkracht, het met succes volgen van goed onderwijs en een gedegen opvoeding,
waren er natuurlijk wel enige intelligentie en ambitie vereist bij de kinderen.
De mogelijkheid om een geslaagde militaire carrière te maken waren groter naarmate men beschikte
over een effectief functionerend netwerk van relaties binnen dat wereldje.

Natuurlijk waren er ook uitzonderingen, zowel in positieve als in negatieve zin.
Als iemand de nodige karaktereigenschappen miste of te stom was om voor de duvel te dansen, of
in de praktijk door zelfoverschatting een aantal blunders beging, was hij "ongeschikt".
Er waren ook mensen van eenvoudige afkomst, die zich op geniale wijze wisten te onderscheiden
als ze de kans kregen, en opklommen tot de hoogste rangen, vanwege hun leiderschapscapaciteiten,
hun intelligentie en hun successen.

De combinatie arme soldaat als telg van een hoge officier of bestuurder ligt beslist niet voor de hand.
Onechte kinderen werden meestal wel goed verzorgd, die werden niet gediscrimineerd door hun ouders.
Die slaagden er meestal ook wel in om hun plekje te vinden binnen hun maatschappelijke kring.
Wie maatschappelijk wel slecht af waren, dat waren de weeskinderen. Schepen vol kinderen vanaf een
leeftijd van 12, 13 jaar gingen naar de kolonie "Nieuw Nederland", waar ze door de Gouverneur
Peter Stuijvesant werden verdeeld over de kolonisten, als knechtje of dienstmeisje (lees: kindbruidje).

Soms waren er onechte kinderen, die er in slaagden om onwaarschijnlijk veel macht en rijkdom te vergaren.
Een voorbeeld daarvan vond ik bij het maken van de kwartierstaat van mijn kinderen.
Willem van Duvenvoorde (± 1290 - 1353) was een bastaard en was verschrikkelijk rijk en machtig.
In Oosterhout (N.B.) staat nog een stukje van de ruïne van een kasteel van hem (hij had er meerdere).
Zijn gehele erfenis ging naar Jan van Polanen, zijn wettige broer.
Die gaf de erfenis weer door aan Johanna van Polanen, welke trouwde met een Nassau.
En zo is het gekomen dat het Oranjehuis zo rijk is geworden.

Mvrgr,     

henk elsinga

u schrijft: Er was bijvoorbeeld een Regiment Waalse Dragonders
uit de omgeving van Namen. Die waren ook R.K., maar daar diende wel een Dragonder bij
uit Soest (Westfalen), die Ev. Lutersch was en die daarom voor mij moeilijk te vinden was.

hoe heeft u die dan gevonden? dat is precies mijn probleem hoe vind ik mijn protestantse vooruders rond 1750?

zie mijn vraag opover johannes franciscus swen 1751 op forums zoeken in duitsland en zoeken in belgie.

Inge swen

inge swen


Vanuit mijn stamboom onderzoek ben ik gestuit op een 5-10 tal voorvaderen en familieleden uit Maastricht die als Katholiek in het Staatse leger hebben gediend. Daarbij zijn me een aantal dingen opgevallen. De naam van een directe voorvader is tijdens zijn diensttijd gemuteerd, wat ik binnenkort nog verifieer in het Nationaal Archief. Een aantal is tijdens de diensttijd getrouwd maar dan door een dominee. Die huwelijken zijn bijna allemaal opnieuw gesloten na terugkeer naar Maastricht e.o. door een R.K Priester.

Eén voor-moeder is in eerste instantie achter de troepen aan getrokken ( Bergen op Zoom), maar de kinderen staan geregistreerd in katholieke kerkelijke archieven in plaatsen die tot het huidige België behoren, niet ver van Bergen op Zoom, waardoor ik vermoed dat moeder daar ook woonde. Uiteindelijk is het jongste kind in Hasselt (Belgisch Limburg) geboren. Ik ben er nog niet uit of dat een militaire of familiale reden heeft.

Hoewel mijn voorvaderen verrassenderwijs deels vrij aanzienlijke functies hadden ( notarissen, procureurs, juristen in Maastricht en bijv. Luik), komen er onder de familieleden gewone soldaten voor: de soms zeer grote gezinnen konden niet allemaal bollebozen opleveren, ook toen zullen er buitenbeentjes zijn geweest, van-huis-lopers, jongens die niet wilden deugen of avonturiers. Toch hingen ze erg aan hun geboortegrond want de meesten keerden weer terug naar hun geboorteplek. Waarbij opvalt dat ze zich in een andere parochie vestigden dan waar ze geboren waren, terwijl broers en zussen in de buurt bleven van de ouders. Ik moet nog eens uitzoeken of de scheiding van Maastricht in 2 wereldlijke heerschappijen /bisdommen daar een rol in speelt.

Als iemand nog tips heeft over de lotgevallen van de verschillende regimenten uit het Staatse Leger en hun veldtochten/migratie door de tijd, hou ik me aanbevolen.

 

Succes,

 

Marie-José Verheugen

Marie-José Verheugen




Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!